Favorlang
ภาษาบาบูซา
ออสโตรนีเซียน (ฟอร์โมซา — กลุ่มที่ราบตะวันตก, บาบูซา-เตาคัส)
ภาษาบาบูซา (ซึ่งในทางภาษาศาสตร์รู้จักกันดีในชื่อฟาวอร์ลัง อันเป็นชื่อที่มิชชันนารีชาวดัตช์ตั้งให้แก่ภาษาถิ่นหนึ่งของมัน) เป็นภาษาฟอร์โมซาที่ราบตะวันตกในกลุ่มบาบูซา-เตาคัส ซึ่งพูดกันทั่วที่ราบภาคกลาง-ตะวันตกของไต้หวันบริเวณเทศมณฑลฉางฮว่าในปัจจุบัน มันเป็นหนึ่งในไม่กี่ภาษาฟอร์โมซาที่รูปแบบก่อนสมัยใหม่ของศตวรรษที่ 17 ได้รับการบันทึกไว้อย่างอุดมสมบูรณ์ กล่าวคือ มิชชันนารีปฏิรูปชาวดัตช์แห่งบริษัท VOC ได้จัดทำพจนานุกรมฟาวอร์ลัง–ดัตช์ของกิลแบร์ตุส ฮัปปาร์ต ราวปี ค.ศ. 1650 (ซึ่งเพิ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1842 โดยฟาน เดอร์ ฟลิส) ฉบับแปลพระวรสารนักบุญมัทธิวและยอห์นปี ค.ศ. 1661 ของดาเนียล กราวิอุส และคำสอนคริสต์ศาสนา — ทำให้ฟาวอร์ลัง เคียงคู่กับสิรายา เป็นภาษาฟอร์โมซาที่มีหลักฐานยืนยันดีที่สุดในยุคฟอร์โมซาของดัตช์ (ค.ศ. 1624–1662) บาบูซาได้สูญพันธุ์ไปแล้วโดยพฤตินัยในฐานะภาษาของชุมชนภายในต้นศตวรรษที่ 20 ภายใต้การทำให้เป็นจีนแบบฮั่นที่สืบเนื่องในยุคชิงและการกลืนกลายในยุคญี่ปุ่น แม้ว่าอัตลักษณ์ของลูกหลานกำลังได้รับการฟื้นฟูภายใต้ขบวนการชนพื้นเมืองที่ราบผิงผู่ในวงกว้างขึ้น เช่นเดียวกับภาษาฟอร์โมซาอื่น ๆ มันมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการสร้างภาษาออสโตรนีเซียนดั้งเดิม (Proto-Austronesian) ขึ้นใหม่
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาบาบูซา
น้ำ
zalum
/zalum/
ไฟ
apoi
/apoi/
ดวงอาทิตย์
—
/—/
ดวงจันทร์
zilias
/siliəs/
ดาว
botto
/botːo/
แม่
tina
/tina/
พ่อ
tama
/tama/
ฉัน
ka-ina
/kaina/
คุณ
ijo
/ijo/
ชื่อ
naan
/naːn/
ตา
macha
/matʃa/
มือ
rima
/rima/
ใจ
—
/—/
รัก
—
/—/
ต้นไม้
kayu
/kaju/
บ้าน
ruma
/ruma/
หมา
asu
/asu/
แมว
—
/—/
กิน
maan
/maːn/
ดื่ม
minum
/minum/
หนึ่ง
nata
/nata/
สอง
naroa
/naroa/
สวัสดี
—
/—/
ขอบคุณ
—
/—/
ดี
—
/—/
แหล่งข้อมูล
- Happart, Gilbertus (c. 1650, ms.) Woord-boek der Favorlangsche taal — Dutch East India Company missionary dictionary, MS. preserved at Batavia and later The Hague
- van der Vlis, C. J. (1842) Formosaansche woorden-lijst, volgens een Utrechtsch handschrift. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap 18:437–488 — publication of Happart's ms.
- Gravius, Daniel (1661) Het Heylige Euangelium Matthei en Johannis ofte Hagnau ka d'llig matiktik ka na sasoulat ti Mattheus ti Johannes appa — Favorlang translation of the Gospels of Matthew and John
- Medhurst, W. H. (1840) Dictionary of the Favorlang Dialect of the Formosan Language. Batavia: Parapattan
- Tsuchida, Shigeru (2000) "Lexical Prefixes and Prefix Harmony in Siraya", in Grammatical Analysis: Morphology, Syntax, and Semantics — Studies in Honor of Stanley Starosta, Pacific Linguistics
- Glottolog: Babuza (babu1240)
- Ethnologue: bzg
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาบาบูซา | ภาษาออสโตรนีเซียนดั้งเดิม | ภาษากาวาลัน | ภาษาปาเซะฮ์ | ภาษาวอเลอัย | ภาษามลายูโบราณ | ภาษาบู๋นง |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | zanum /zaˈnum/ | dalum /da.lum/ | shalú /ʃaːlu/ | ayar /ajar/ | danum /danum/ |
| ไฟ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | ramaz /raˈmaz/ | hapuy /ha.puj/ | yaafi /jaːfi/ | api /api/ | sapuz /sapuz/ |
| ดวงอาทิตย์ | — /—/ | *waRi /waRi/ | siban /siˈban/ | rizax /ɾi.zax/ | — /—/ | matari /matari/ | vali /vali/ |
| ดวงจันทร์ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | buran /buˈran/ | ilas /i.las/ | me-rame /meraːme/ | bulan /bulan/ | buan /buan/ |
| ดาว | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | bituqan /bituqan/ | mintol /mintol/ | fiiu /fiːu/ | bintang /bintaŋ/ | bintuhan /bintuhan/ |
| แม่ | tina /tina/ | *ina /ina/ | tina /ˈtina/ | ina /i.na/ | sila /sila/ | ibu /ibu/ | tina /tina/ |
| พ่อ | tama /tama/ | *ama /ama/ | tama /ˈtama/ | aba /a.ba/ | taame /taːme/ | bapa /bapa/ | tama /tama/ |
| ฉัน | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | aiku /aiku/ | yaku /jaku/ | gaang /ɡaːŋ/ | aku /aku/ | saikin /saikin/ |
| คุณ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | aisu /aisu/ | isiu /isiu/ | geeli /ɡeːli/ | kamu /kamu/ | suu /suʔu/ |
| ชื่อ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | nangan /naŋan/ | ngadan /ŋadan/ | iit /iːtʲ/ | ngaran /ŋaran/ | ngaan /ŋaan/ |
| ตา | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | mata /maˈta/ | daurik /da.u.ɾik/ | maate /maːte/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| มือ | rima /rima/ | *lima /lima/ | rima /riˈma/ | rima /ɾi.ma/ | paaú /paːu/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ |
| ใจ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ | — /—/ | hati /hati/ | is-ang /isaŋ/ |
| รัก | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | madaidaz /madaidaz/ |
| ต้นไม้ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | kasuy /kaˈsuj/ | kahuy /ka.huj/ | — /—/ | kayu /kaju/ | kahu /kahu/ |
| บ้าน | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | lepaw /ləˈpaw/ | xuma /xu.ma/ | iimʷe /iːmwe/ | rumah /rumah/ | lumaq /lumaq/ |
| หมา | asu /asu/ | *asu /asu/ | wasu /waˈsu/ | wazu /wa.zu/ | — /—/ | anjing /andʒiŋ/ | asu /asu/ |
| แมว | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ |
| กิน | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | quman /quˈman/ | mekan /mə.kan/ | mʷoŋoo /mwoŋoː/ | makan /makan/ | maun /maun/ |
| ดื่ม | minum /minum/ | *inum /inum/ | mimum /miˈmum/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | úlú /uːlu/ | minum /minum/ | muqun /muqun/ |
| หนึ่ง | nata /nata/ | *isa /isa/ | issa /ˈissa/ | adang /a.daŋ/ | yete /jete/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ |
| สอง | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | zusa /zusa/ | dusa /dusa/ | riuuw /ɾiːuw/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ |
| สวัสดี | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| ดี | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | baik /baik/ | masial /masial/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก