Bunun
ภาษาบู๋นง
ออสโตรนีเชียน (บูนุน)
ภาษาบูนุนเป็นภาษาตระกูลฟอร์โมซา (ออสโตรนีเซียน) ของชาวบูนุน ซึ่งอาศัยอยู่ในหมู่บ้านที่สูงที่สุดในภาคกลางของไต้หวัน มักสูงกว่า 1,000 เมตร มีชาวบูนุนราว 60,000 คน และมีผู้ใช้ภาษานี้เป็นภาษาแม่ในชีวิตประจำวันราว 12,000 คน ภาษานี้มีกลุ่มสำเนียงหลักห้ากลุ่ม (Isbukun, Takbanuaz, Takivatan, Takbakha และ Takituduh ที่สูญหายหรือใกล้สูญหาย) โดย Isbukun เป็นมาตรฐานสมัยใหม่ ภาษาบูนุนมีชื่อเสียงไปทั่วโลกจากเพลงเก็บเกี่ยว Pasibutbut ซึ่งเป็นการขับร้องประสานเสียงแปดแนว หนึ่งในประเพณีดนตรีประสานเสียงของชนพื้นเมืองที่มีชื่อเสียงที่สุดในเอเชีย บันทึกโดยคุโรซาวะ ทากาโตโมะ ในปี ค.ศ. 1943 และนำเสนอต่อคลังเอกสารชาติพันธุ์ดนตรีวิทยาของยูเนสโก
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาบู๋นง
น้ำ
danum
/danum/
ไฟ
sapuz
/sapuz/
ดวงอาทิตย์
vali
/vali/
ดวงจันทร์
buan
/buan/
ดาว
bintuhan
/bintuhan/
แม่
tina
/tina/
พ่อ
tama
/tama/
ฉัน
saikin
/saikin/
คุณ
suu
/suʔu/
ชื่อ
ngaan
/ŋaan/
ตา
mata
/mata/
มือ
ima
/ima/
ใจ
is-ang
/isaŋ/
รัก
madaidaz
/madaidaz/
ต้นไม้
kahu
/kahu/
บ้าน
lumaq
/lumaq/
หมา
asu
/asu/
แมว
ngingiyaw
/ŋiŋijaw/
กิน
maun
/maun/
ดื่ม
muqun
/muqun/
หนึ่ง
tasa
/tasa/
สอง
dusa
/dusa/
สวัสดี
uninang
/uninaŋ/
ขอบคุณ
uninang
/uninaŋ/
ดี
masial
/masial/
แหล่งข้อมูล
- Ethnologue: bnn
- Li (1988) A Comparative Study of Bunun Dialects
- Kurosawa (1943) Takasago-zoku no ongaku
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Austronesian (Bunun) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาบู๋นง | ภาษาออสโตรนีเซียนดั้งเดิม | ภาษาไป่หวาน | ภาษาต๋าหวู (ยา่หม่าย) | ภาษามันดาร์ | ภาษามาราเนา | ภาษามลายูโบราณ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | zaljum /zaɭum/ | ranom /ranom/ | uai /uai/ | ig /iɡ/ | ayar /ajar/ |
| ไฟ | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | sapuy /sapui/ | apuy /apuj/ | api /api/ | apoy /apoj/ | api /api/ |
| ดวงอาทิตย์ | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | qadaw /qadaw/ | araw /araw/ | mata allo /mata alːo/ | alongan /aloŋan/ | matari /matari/ |
| ดวงจันทร์ | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | qiljas /qiɭas/ | vehan /vehan/ | bulang /bulaŋ/ | bolan /bolan/ | bulan /bulan/ |
| ดาว | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituqan /vituqan/ | vituen /vituən/ | bittoeng /bittoeŋ/ | bito-on /bitoʔon/ | bintang /bintaŋ/ |
| แม่ | tina /tina/ | *ina /ina/ | kina /kina/ | ina /ina/ | indo /indo/ | ina /ina/ | ibu /ibu/ |
| พ่อ | tama /tama/ | *ama /ama/ | kama /kama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | bapa /bapa/ |
| ฉัน | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | tiaken /tiakən/ | yaken /jakən/ | iyau /ijau/ | ako /ako/ | aku /aku/ |
| คุณ | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | sun /sun/ | imo /ʔimo/ | io /iʔo/ | seka /sɵka/ | kamu /kamu/ |
| ชื่อ | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ | sanga /saŋa/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| ตา | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| มือ | ima /ima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ |
| ใจ | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | varung /vaɾuŋ/ | paso /paso/ | ate /ate/ | pusoʔ /pusoʔ/ | hati /hati/ |
| รัก | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | makakdeng /makakdəŋ/ | mappinawa /mapːinawa/ | kalimo /kalimo/ | sayang /sajaŋ/ |
| ต้นไม้ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kasiw /kasiw/ | kayo /kajo/ | kaju /kaju/ | kayo /kajo/ | kayu /kaju/ |
| บ้าน | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | umaq /umaq/ | vahay /vahaj/ | boyang /bojaŋ/ | walay /walaj/ | rumah /rumah/ |
| หมา | asu /asu/ | *asu /asu/ | vatu /vatu/ | ino /ino/ | asu /asu/ | aso /aso/ | anjing /andʒiŋ/ |
| แมว | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | ngiaw /ŋiaw/ | koving /koviŋ/ | mio /mio/ | pusa /pusa/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| กิน | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | ma'ande /maʔande/ | mangan /maŋan/ | makan /makan/ |
| ดื่ม | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | temekel /təməkəl/ | minum /minum/ | minung /minuŋ/ | minom /minom/ | minum /minum/ |
| หนึ่ง | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | ita /ita/ | asa /asa/ | mesa /mesa/ | isa /isa/ | sa /sa/ |
| สอง | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | drusa /ɖusa/ | doa /doa/ | dua /dua/ | dowa /dowa/ | dua /dua/ |
| สวัสดี | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | masalu /masalu/ | akokay /akokaj/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | kapian /kapijan/ | — /—/ |
| ขอบคุณ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | masalu /masalu/ | ayoy /ajoj/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | salamat /salamat/ | — /—/ |
| ดี | masial /masial/ | — /—/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mapia /mapia/ | macoa /matʃoa/ | mapia /mapija/ | baik /baik/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก