Basa Betawi
ภาษาเบตาวี
ออสโตรนีเซียน (มลายู-พอลินีเซียน, มลายิก — Malay-based, heavily restructured)
ภาษาเบตาวีเป็นภาษาพูดพื้นถิ่นฐานมลายูของกรุงจาการ์ตา เป็นภาษาในชีวิตประจำวันของชาวเบตาวี ซึ่งก่อตัวขึ้นในเมืองบาตาเวียสมัยอาณานิคมจากบรรพบุรุษชาวมลายู ซุนดา ชวา บาหลี จีน อาหรับ และมาร์ไดเกอร์ (Mardijker) โครงสร้างของภาษาอยู่ในกลุ่มมลายิก (Malayic) แต่ถูกปรับโครงสร้างใหม่อย่างหนักจากการสัมผัสภาษา คำสรรพนามบุรุษสามัญเป็นคำยืมจากภาษาฮกเกี้ยน (guè 'ฉัน' จาก 我, lu 'เธอ' จาก 汝) และคำศัพท์ในชีวิตประจำวันจำนวนมากมาจากภาษาชวา บาหลี อาหรับ และดัตช์ ลักษณะเด่นที่ได้ยินชัดที่สุดของสำเนียงเมืองจาการ์ตาคือการเปลี่ยน -a ท้ายคำเป็น -è (apa → apè, kita → kitè) พร้อมกับการสูญเสีย -h ท้ายคำ (rumah → ruma) และการลดระดับ /ai/ กับ /au/ เป็น /aɛ/ และ /o/ (air → aèr, kalau → kalo) ภาษานี้ถูกเขียนสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคนด้วยอักษรที่ดัดแปลงจากอักษรอาหรับซึ่งคนท้องถิ่นเรียกว่า Arab Gundul และด้วยอักษรละติน ทั้งยังมีขนบเพลงและภาพยนตร์ที่บันทึกไว้เป็นจำนวนมาก Ethnologue จัดระดับไว้ที่ 6b คือถูกคุกคาม ผู้ใหญ่ทั่วเขตมหานครจาการ์ตายังคงพูดภาษานี้ แต่ภาษาอินโดนีเซียกำลังเข้าแทนที่ในกลุ่มคนรุ่นใหม่ แม้ว่าคำสรรพนามและคำอนุภาคของเบตาวีจะกลายเป็นแกนหลักของภาษาอินโดนีเซียปากตลาดระดับชาติไปแล้วก็ตาม
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาเบตาวี
น้ำ
aèr
/aɛr/
ไฟ
api
/ˈapi/
ดวงอาทิตย์
mataari
/mataˈari/
ดวงจันทร์
bulan
/ˈbulan/
ดาว
bintang
/ˈbintaŋ/
แม่
enya'
/əˈɲaʔ/
พ่อ
babè
/baˈbɛ/
ฉัน
guè
/ɡuˈwɛ/
คุณ
lu
/lu/
ชื่อ
nama
/ˈnama/
ตา
mata
/ˈmata/
มือ
tangan
/ˈtaŋan/
ใจ
ati
/ˈati/
รัก
cinta
/ˈtʃinta/
ต้นไม้
pu'un
/puˈʔun/
บ้าน
ruma
/ˈruma/
หมา
anjing
/ˈandʒiŋ/
แมว
kucing
/ˈkutʃiŋ/
กิน
makan
/ˈmakan/
ดื่ม
minum
/ˈminum/
หนึ่ง
atu
/ˈatu/
สอง
dua
/ˈduwa/
สวัสดี
salamalékum
/salamaˈlekum/
ขอบคุณ
makasi
/maˈkasi/
ดี
baèk
/baˈɛʔ/
คอมพิวเตอร์
komputer
/kɔmˈputər/
ซูชิ
sushi
/ˈsuʃi/
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Austronesian (Malayo-Polynesian, Malayic — Malay-based, heavily restructured) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาเบตาวี | ภาษามลายูปาปัว | ภาษาอินโดนีเซีย | ภาษามลายู | ภาษามลายูมาลูกูเหนือ | ภาษามลายูอัมบน | ภาษามูซี |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | aèr /aɛr/ | air /aer/ | air /ˈa.ir/ | air /ˈa.ir/ | aer /aer/ | aer /aer/ | ayek /ajek/ |
| ไฟ | api /ˈapi/ | api /ˈapi/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| ดวงอาทิตย์ | mataari /mataˈari/ | matahari /mataˈhari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | mata hari /mata hari/ | matahari /matahari/ |
| ดวงจันทร์ | bulan /ˈbulan/ | bulan /ˈbulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| ดาว | bintang /ˈbintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| แม่ | enya' /əˈɲaʔ/ | mama /ˈmama/ | ibu /ibu/ | ibu /ibu/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mak /mak/ |
| พ่อ | babè /baˈbɛ/ | bapa /ˈbapa/ | ayah /ajah/ | ayah /ajah/ | papa /papa/ | papa /papa/ | bapak /bapak/ |
| ฉัน | guè /ɡuˈwɛ/ | sa /sa/ | saya /saja/ | saya /saja/ | kita /kita/ | beta /beta/ | aku /aku/ |
| คุณ | lu /lu/ | ko /ko/ | kamu /kamu/ | awak /awaʔ/ | ngana /ŋana/ | ose /ose/ | kau /kau/ |
| ชื่อ | nama /ˈnama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | namo /namo/ |
| ตา | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ |
| มือ | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ | tangang /taŋaŋ/ | tangang /taŋaŋ/ | tangan /taŋan/ |
| ใจ | ati /ˈati/ | hati /ˈhati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ |
| รัก | cinta /ˈtʃinta/ | sayang /ˈsajaŋ/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| ต้นไม้ | pu'un /puˈʔun/ | pohon /ˈpohon/ | pohon /pohon/ | pokok /pokoʔ/ | pohong /pohoŋ/ | pohon /pohon/ | kayu /kaju/ |
| บ้าน | ruma /ˈruma/ | rumah /ˈrumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | ruma /ruma/ | ruma /ruma/ | rumah /rumah/ |
| หมา | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ |
| แมว | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | ikung /ikuŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| กิน | makan /ˈmakan/ | makan /ˈmakan/ | makan /makan/ | makan /makan/ | makang /makaŋ/ | makang /makaŋ/ | makan /makan/ |
| ดื่ม | minum /ˈminum/ | minum /ˈminum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | minong /minoŋ/ | minong /minoŋ/ | minum /minum/ |
| หนึ่ง | atu /ˈatu/ | satu /ˈsatu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | siko /siko/ |
| สอง | dua /ˈduwa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | duo /duo/ |
| สวัสดี | salamalékum /salamaˈlekum/ | halo /ˈhalo/ | halo /ˈhalo/ | hai /hai/ | cerang /tʃeraŋ/ | hela /hela/ | halo /halo/ |
| ขอบคุณ | makasi /maˈkasi/ | terima kasih /təˈrima ˈkasih/ | terima kasih /tərima kasih/ | terima kasih /tərima kasih/ | tarima kase /tarima kase/ | tarima kase /tarima kase/ | terimo kasih /terimo kasih/ |
| ดี | baèk /baˈɛʔ/ | bae /ˈbae/ | baik /baiʔ/ | baik /baiʔ/ | bae /bae/ | bagus /baɡus/ | bagus /baɡus/ |
| คอมพิวเตอร์ | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /komˈputer/ | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /kɔmˈpu.tə(r)/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ |
| ซูชิ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | susyi /su.ʃi/ | susyi /suʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก