Hatti
Kihati
Lugha peke (isiyoainishwa; nyakati fulani huhusishwa kwa kubahatisha na lugha za Kaukasia ya Kaskazini-Magharibi) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kihatti (Hattic) ni lugha iliyotoweka isiyo ya Kihindi-Kizungu, iliyozungumzwa na watu wa Hatti katika Anatolia ya kati (Uturuki wa leo) katika milenia ya tatu na mwanzoni mwa milenia ya pili KK, kabla na sambamba na Wahiti wa lugha ya Kihindi-Kizungu. Kwa kawaida huchukuliwa kuwa lugha pekee (isiyo na jamaa), ingawa baadhi ya wasomi wameiunganisha kwa muda na familia ya lugha za Kaskazini-Magharibi mwa Kaukasi. Imesalia tu katika vipande vya maandishi ya kabari, hasa kanuni za kidini na kiibada zilizomo ndani ya matini za Kihiti, ambako ilihifadhiwa kama lugha takatifu ya ibada baada ya kutoweka katika mazungumzo ya kila siku.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kihati
Maji
—
/—/
Moto
—
/—/
Jua
eštan
/ɛʃtan/
Mwezi
kāp
/kaːp/
Nyota
—
/—/
Mama
ana
/ana/
Baba
pap
/pap/
Mimi
—
/—/
Wewe
—
/—/
Jina
—
/—/
Jicho
—
/—/
Mkono
—
/—/
Moyo
pina
/pina/
Upendo
—
/—/
Mti
—
/—/
Nyumba
wel
/wɛl/
Mbwa
—
/—/
Paka
—
/—/
Kula
—
/—/
Kunywa
—
/—/
Moja
—
/—/
Mbili
—
/—/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Language isolate (unclassified; sometimes tentatively linked to the Northwest Caucasian languages) zinazohusiana
| Maana | Kihati | Proto-Kijaponi-Kikorea | Kimesapi | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kitartessian | Kiliburnia | Kimeroe |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐦠𐦶 /ato/ |
| Moto | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | eštan /ɛʃtan/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ |
| Mwezi | kāp /kaːp/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mama | ana /ana/ | *əma /əma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | pap /pap/ | *əpa /əpa/ | ana /ˈana/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mimi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jicho | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | pina /pina/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | wel /wɛl/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbili | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.