Anishinàbemiwin
Kialgonkin
Algonquian (Anishinaabemowin)
Lahaja ya mashariki kabisa katika mwendelezo wa lahaja za Anishinaabemowin (Ojibwe), inayozungumzwa kando ya bonde la mto Ottawa. Hutofautiana na Ojibwe ya magharibi kwa kuhifadhi /n/ pale ambapo lahaja nyingine huonyesha /h/ au sifuri, na kwa athari kubwa ya msamiati wa Kifaransa katika usemi wa kisasa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kialgonkin
Maji
nibì
/nɪbiː/
Moto
ishkotè
/ɪʃkɔteː/
Jua
kìzis
/kiːzɪs/
Mwezi
tibik-kìzis
/tɪbɪkkiːzɪs/
Nyota
anang
/aˈnaŋ/
Mama
ningà
/nɪŋɡaː/
Baba
nòs
/nɔːs/
Mimi
niin
/niːn/
Wewe
giin
/ɡiːn/
Jina
wiinzowin
/wiːnzowin/
Jicho
oshkìnzhig
/ɔʃkiːnʒɪɡ/
Mkono
ninj
/nɪndʒ/
Moyo
odè
/ɔdeː/
Upendo
sàgi'à
/saːɡiʔaː/
Mti
mitig
/mɪtɪɡ/
Nyumba
wàkàigan
/waːkaːiɡan/
Mbwa
animosh
/anɪmɔʃ/
Paka
—
/—/
Kula
wìsini
/wiːsɪni/
Kunywa
minikwe
/mɪnɪkwe/
Moja
pejig
/peʒɪɡ/
Mbili
niizh
/niːʒ/
Habari
Kwe
/kwe/
Asante
Migwech
/mɪɡwetʃ/
Nzuri
mino
/mɪnɔ/
Vyanzo
- McGregor, Ernest (1987) Algonquin Lexicon. River Desert Education Authority, Maniwaki.
- Cuoq, Jean-André (1886) Lexique de la langue algonquine. Dawson Bros., Montréal.
- Daviault, Diane (1994) L'algonquin au XVIIe siècle. Presses de l'Université du Québec.
- Glottolog: Algonquin
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Algonquian (Anishinaabemowin) zinazohusiana
| Maana | Kialgonkin | Kiojibwe | Kipotawatomi | Kicree cha Mwambao | Kicree (Tambarare) | Kimenominee | Kiatikamekw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nibì /nɪbiː/ | nibi /nibi/ | mbish /mbɪʃ/ | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | nepāew /nəpaːew/ | nipi /nipi/ |
| Moto | ishkotè /ɪʃkɔteː/ | ishkode /iʃkode/ | shkodé /ʃkode/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | eskotēw /eskoteːw/ | ickoteo /iʃkoteo/ |
| Jua | kìzis /kiːzɪs/ | giizis /ɡiːzis/ | gises /ɡises/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | kēsoq /keːsoʔ/ | pisim /pisim/ |
| Mwezi | tibik-kìzis /tɪbɪkkiːzɪs/ | dibik-giizis /dibik ɡiːzis/ | dbëk-gises /dbək‿ɡises/ | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ | tipikaw pisim /tipikaw pisim/ |
| Nyota | anang /aˈnaŋ/ | anang /anaŋ/ | nuk /nək/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | anaeq /anɛːʔ/ | atcakos /atʃakos/ |
| Mama | ningà /nɪŋɡaː/ | nimaamaa /nimaːmaː/ | nge /ŋɡe/ | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | nekīah /nekiːah/ | okawi /okawi/ |
| Baba | nòs /nɔːs/ | indede /indede/ | nos /nos/ | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ | ohi /ohi/ |
| Mimi | niin /niːn/ | niin /niːn/ | nin /nin/ | ᓂᔭ /niya/ | ᓂᔭ /nija/ | nenah /nɛnah/ | nir /niɾ/ |
| Wewe | giin /ɡiːn/ | giin /ɡiːn/ | kin /kin/ | ᑭᔭ /kiya/ | ᑭᔭ /kija/ | kenah /kɛnah/ | kir /kiɾ/ |
| Jina | wiinzowin /wiːnzowin/ | izhinikaazowin /ɪʒɪnɪkaːzowɪn/ | zhnekaswen /ʒnɛkaswən/ | ᐑᐦᐅᐏᐣ /wiːhowin/ | ᐏᐦᐅᐎᐣ /wiːhowin/ | -esian /ɛsian/ | wirowin /wiɾowin/ |
| Jicho | oshkìnzhig /ɔʃkiːnʒɪɡ/ | oshkiinzhig /oʃkiːnʒiɡ/ | shkishek /ʃkɪʃek/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | oskēsek /oskeːsek/ | mickisikw /mitʃkisikʷ/ |
| Mkono | ninj /nɪndʒ/ | ninij /ninidʒ/ | nej /netʃ/ | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | onehkeh /onehkeh/ | kicikon /kitʃikon/ |
| Moyo | odè /ɔdeː/ | odeʼ /odeʔ/ | déh /deː/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | otēh /oteːh/ | mite /mite/ |
| Upendo | sàgi'à /saːɡiʔaː/ | zaagiʼiwewin /zaːɡiʔiweːwin/ | zhawéndan /ʒaweːndan/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ | sakitewin /sakitewin/ |
| Mti | mitig /mɪtɪɡ/ | mitig /mitiɡ/ | mtëg /mtəɡ/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | metekoh /metekoh/ | mihtikw /mihtikw/ |
| Nyumba | wàkàigan /waːkaːiɡan/ | wiigiwaam /wiːɡiwaːm/ | wigwam /wiɡwam/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wīkewam /wiːkewam/ | miciwap /mitʃiwap/ |
| Mbwa | animosh /anɪmɔʃ/ | animosh /animoʃ/ | nemosh /nemoʃ/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | anēm /aneːm/ | atim /atim/ |
| Paka | — /—/ | gaazhagens /ɡaːʒaɡens/ | gazhag /ɡaʒaɡ/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | — /—/ | minoc /minotʃ/ |
| Kula | wìsini /wiːsɪni/ | wiisini /wiːsini/ | wisne /wɪsne/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | mīcew /miːtʃew/ | mitikwa /mitikwa/ |
| Kunywa | minikwe /mɪnɪkwe/ | minikwe /minikwe/ | mnëkwé /mnəkwe/ | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | menew /menew/ | minikwa /minikwa/ |
| Moja | pejig /peʒɪɡ/ | bezhig /beʒiɡ/ | ngot /ŋɡot/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | nekot /nekot/ | peikw /pejkʷ/ |
| Mbili | niizh /niːʒ/ | niizh /niːʒ/ | nish /nɪʒ/ | ᓃᓱ /niːso/ | ᓃᓱ /niːso/ | nīs /niːs/ | niso /niso/ |
| Habari | Kwe /kwe/ | boozhoo /boːʒoː/ | bozho /boʒo/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | posoh /posoh/ | kwei /kwej/ |
| Asante | Migwech /mɪɡwetʃ/ | miigwech /miːɡʷetʃ/ | migwéch /miɡwetʃ/ | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | wāēwāēnen /wɛːwɛːnen/ | mikwetc /mikwetʃ/ |
| Nzuri | mino /mɪnɔ/ | mino /mino/ | mno /mno/ | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | ᒥᔫ /mijo/ | menwāewen /menwaːewen/ | miloci /milotʃi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.