удиэ кэйэвэни
Kiudege
Tungusic (Northern, Udege-Oroch subgroup — sister to Oroch and Negidal)
Udege (autonymously "удиэ кэйэвэни" Udihe Keyeveni or "Udeγe") is a Northern Tungusic language of the Russian Far East spoken by traditional taiga hunter-gatherers known as "tiger-and-taiga people". The Udege were romanticized in Vladimir Arsenyev's "Dersu Uzala" (1923) — Dersu was an Udege hunter-guide. Severely endangered: only ~100 fluent speakers remain among ~1,500 ethnic Udege, with younger generations Russian-dominant. The Bikin Valley Udege community in Krasnyy Yar is the largest contemporary settlement and the focus of cultural preservation through the Bikin National Park established 2015. Linguistically, Udege has rich vowel harmony, complex spatial case morphology, and distinctive evidentiality marking.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiudege
Maji
уй
/uj/
Moto
тогбо
/toɡbo/
Jua
даигаси
/daiɡasi/
Mwezi
биа
/bia/
Mama
энэ
/ene/
Baba
амэ
/amə/
Kula
джевэ
/d͡ʒevə/
Kunywa
омимэ
/omimə/
Upendo
чисанай
/t͡ʃisanaj/
Moyo
миаван
/miavan/
Mti
мо
/mo/
Nyumba
дзугди
/d͡zuɡdi/
Mbwa
инай
/inaj/
Paka
кошк
/koʃk/
Mkono
нала
/nala/
Jicho
писа
/pisa/
Habari
бандиба
/bandiba/
Asante
нюхча
/ɲuxt͡ʃa/
Moja
омо
/omo/
Nzuri
ая
/aja/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Tungusic (Northern, Udege-Oroch subgroup — sister to Oroch and Negidal) zinazohusiana
| Maana | Kiudege | Kinanai | Kievenki | Kijurchen | Kieven | Kisibe | Kimanchu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | уй /uj/ | муэ /mue/ | му /mu/ | muke /muke/ | му /mu/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ |
| Moto | тогбо /toɡbo/ | това /tova/ | того /toɡo/ | tuwa /tuwa/ | тоог /toːɡ/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ |
| Jua | даигаси /daiɡasi/ | сиун /siun/ | дылача /dɯlatɕa/ | šun /ʃun/ | нөлтэн /nølten/ | ᠰᡠᠨ /sun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ |
| Mwezi | биа /bia/ | биа /bia/ | бега /beɡa/ | biya /bija/ | бяг /bjaɡ/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ |
| Mama | энэ /ene/ | энин /enin/ | эни /eni/ | eme /eme/ | эньэн /eɲen/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ |
| Baba | амэ /amə/ | ама /ama/ | ама /ama/ | ama /ama/ | ама /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ |
| Kula | джевэ /d͡ʒevə/ | депу /depu/ | дептэ /depte/ | jefu /dʒefu/ | дьэб /dʒeb/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /d͡ʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ |
| Kunywa | омимэ /omimə/ | омичи /omitʃi/ | умӣ /umiː/ | omi /omi/ | ум /um/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ |
| Upendo | чисанай /t͡ʃisanaj/ | эйини /ejini/ | аявдави /ajavdavi/ | gosi /ɡosi/ | аякан /ajakan/ | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /t͡ʃiltumbi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ |
| Moyo | миаван /miavan/ | миаван /miavan/ | меван /mevan/ | niyaman /nijaman/ | мяван /mjavan/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ |
| Mti | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | mo /mo/ | мо /mo/ | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ |
| Nyumba | дзугди /d͡zuɡdi/ | дё /dʒo/ | дю /dʒu/ | boo /boː/ | дьу /dʒu/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ |
| Mbwa | инай /inaj/ | инда /inda/ | нгинакин /ŋinakin/ | indahǔn /indahuːn/ | нгин /ŋin/ | ᠨᡳᠨᠳᠠᡥᡡᠨ /nindaxun/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ |
| Paka | кошк /koʃk/ | коси /kosi/ | кошка /koʂka/ | kesike /kesike/ | кошка /koʂka/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ |
| Mkono | нала /nala/ | нгала /ŋala/ | нгалэ /ŋale/ | gala /ɡala/ | нгал /ŋal/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ |
| Jicho | писа /pisa/ | насал /nasal/ | эса /esa/ | yasa /jasa/ | яса /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ |
| Habari | бандиба /bandiba/ | банди-банди /bandi bandi/ | дорообо /doroːbo/ | — /—/ | дорова /dorova/ | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ |
| Asante | нюхча /ɲuxt͡ʃa/ | банихан /banihan/ | пасиба /pasiba/ | — /—/ | пасиба /pasiba/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ |
| Moja | омо /omo/ | эмун /emun/ | умун /umun/ | emu /emu/ | омэн /omen/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ |
| Nzuri | ая /aja/ | ая /aja/ | ая /aja/ | sain /sain/ | ай /aj/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.