Эвэды̄ турэ̄н
Kievenki
Kitungusi (kaskazini)
Kievenki ni lugha ya Kitungusi iliyoenea zaidi kimaeneo, ikizungumzwa kuanzia Mto Yenisei hadi Kamchatka na hadi kaskazini-mashariki mwa China — eneo kubwa la takriban kilomita za mraba milioni 7 lililoenea kotekote Siberia na Mashariki ya Mbali ya Urusi. Wamesalia wazungumzaji wapatao 5,000 hadi 10,000 tu, wengi wao wakiwa wazee. Ni lugha yenye upolisintetiki na mnyambuliko wa hali ya juu, ikiwa na upatanifu wa vokali, uwekaji alama za ushahidi, na mofolojia ya vitenzi ya umilikaji-uainishaji. Utamaduni wa kuhamahama wa ufugaji wa kulungu wa reindia. Hutumia maandishi yenye msingi wa Kisirili nchini Urusi (tangu 1937) na hati ya Kimongolia nchini China. Iko hatarini kubwa ya kutoweka; juhudi za kufundisha zimekuwepo tangu miaka ya 1990.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kievenki
Maji
мӯ
/muː/
Moto
того
/toɡo/
Jua
дылача
/dɯlatɕa/
Mwezi
бега
/beɡa/
Nyota
осикта
/oˈsikta/
Mama
эни
/eni/
Baba
амин
/amin/
Mimi
би
/bi/
Wewe
си
/si/
Jina
гэрбӣ
/gərˈbiː/
Jicho
эса
/esa/
Mkono
нгалэ
/ŋale/
Moyo
меван
/mevan/
Upendo
аявдави
/ajavdavi/
Mti
мо
/mo/
Nyumba
дю
/dʒu/
Mbwa
нгинакин
/ŋinakin/
Paka
кошка
/koʂka/
Kula
дептэ
/depte/
Kunywa
умӣ
/umiː/
Moja
умун
/umun/
Mbili
дюр
/dʒuːr/
Habari
дорообо
/doroːbo/
Asante
пасиба
/pasiba/
Nzuri
ая
/aja/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Tungusic (Northern) zinazohusiana
| Maana | Kievenki | Kieven | Kinanai | Kiudege | Kijurchen | Kimanchu | Kisibe |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | мӯ /muː/ | мӯ /muː/ | муэ /mue/ | уй /uj/ | muke /muke/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ |
| Moto | того /toɡo/ | тоог /toːɡ/ | това /tova/ | тогбо /toɡbo/ | tuwa /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ |
| Jua | дылача /dɯlatɕa/ | нөлтэн /nølten/ | сиун /siun/ | даигаси /daiɡasi/ | šun /ʃun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | ᠰᡠᠨ /sun/ |
| Mwezi | бега /beɡa/ | бяг /bjaɡ/ | биа /bia/ | биа /bia/ | biya /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ |
| Nyota | осикта /oˈsikta/ | осикат /oˈsikat/ | хосякта /xoˈsʲakta/ | ваикта /ˈwaikta/ | usiha /usixa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usˈχa/ |
| Mama | эни /eni/ | эньэн /eɲen/ | энин /enin/ | энэ /ene/ | eme /eme/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ |
| Baba | амин /amin/ | аман /aman/ | ама /ama/ | амэ /amə/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ |
| Mimi | би /bi/ | би /bi/ | ми /mi/ | би /bi/ | bi /bi/ | ᠪᡳ /bi/ | ᠪᡳ /bi/ |
| Wewe | си /si/ | хи /hiː/ | си /si/ | си /si/ | si /ʃi/ | ᠰᡳ /si/ | ᠰᡳ /ɕi/ |
| Jina | гэрбӣ /gərˈbiː/ | гэрбэ /gərˈbə/ | гэрбу /gərˈbu/ | гэгбэ /gəgˈbə/ | gebu /gəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəˈvu/ |
| Jicho | эса /esa/ | яса /jasa/ | насал /nasal/ | яа /jaː/ | yasa /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ |
| Mkono | нгалэ /ŋale/ | нгал /ŋal/ | нгала /ŋala/ | нала /nala/ | gala /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ |
| Moyo | меван /mevan/ | мяван /mjavan/ | миаван /miavan/ | миаван /miavan/ | niyaman /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ |
| Upendo | аявдави /ajavdavi/ | аякан /ajakan/ | эйини /ejini/ | чисанай /tʃisanaj/ | gosi /ɡosi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /tʃiltumbi/ |
| Mti | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | mo /mo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ |
| Nyumba | дю /dʒu/ | дьу /dʒu/ | дё /dʒo/ | дзугди /dzuɡdi/ | boo /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ |
| Mbwa | нгинакин /ŋinakin/ | нгин /ŋin/ | инда /inda/ | инай /inaj/ | indahǔn /indahuːn/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxun/ |
| Paka | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ | коси /kosi/ | кошк /koʃk/ | kesike /kesike/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ |
| Kula | дептэ /depte/ | дьэб /dʒeb/ | депу /depu/ | джевэ /dʒevə/ | jefu /dʒefu/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /dʒəmbi/ |
| Kunywa | умӣ /umiː/ | ум /um/ | омичи /omitʃi/ | омимэ /omimə/ | omi /omi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ |
| Moja | умун /umun/ | омэн /omen/ | эмун /emun/ | омо /omo/ | emu /emu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ |
| Mbili | дюр /dʒuːr/ | дёр /dʲoːr/ | дюэр /dʒuˈər/ | дюэ /dʒuˈə/ | juwe /dʑuwə/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuwə/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuə/ |
| Habari | дорообо /doroːbo/ | дорова /dorova/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | — /—/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ |
| Asante | пасиба /pasiba/ | пасиба /pasiba/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | — /—/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ |
| Nzuri | ая /aja/ | ай /aj/ | ая /aja/ | ая /aja/ | sain /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.