ሰባት ቤት ጉራጌ
Sebat Bet Gurage
familia ya Kiafroasia (tawi la Kisemiti, kundi la Kiethiopia, kundi la Gurage)
Sebat Bet Gurage (kihalisi "Gurage wa Nyumba Saba" — lugha kuu inayofunika kundi la magharibi la Gurage la aina saba zinazoeleweka kati yao: Chaha, Ezha, Inor, Endegegn, Gumer, Geta, Muher) ni lugha ya Kisemiti ya Kiethiopia ya kusini-magharibi mwa Ethiopia. Watu wa Gurage wanajulikana kote Ethiopia kama wafanyabiashara na wajasiriamali na wana vyakula vya kipekee vya kilimo vinavyotegemea ensete. Sebat Bet Gurage ni aina ya Gurage iliyoandikwa zaidi shukrani kwa kazi ya kawaida ya Hetzron (1972) kuhusu Kisemiti cha Kiethiopia.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Sebat Bet Gurage
Maji
ሞዬ
/moje/
Moto
እሳት
/ɨsat/
Jua
ፀሐይ
/tsʼɛhaj/
Mwezi
ጨረቃ
/tʃʼɛɾɛkʼa/
Nyota
ኮከብ
/kokəb/
Mama
ኤንም
/enɨm/
Baba
አባ
/aba/
Mimi
እያ
/ɨja/
Wewe
አኸ
/axə/
Jina
ስም
/sɨm/
Jicho
አይን
/ajn/
Mkono
እጅ
/ɨdʒ/
Moyo
ልብ
/lɨb/
Upendo
ፍቅር
/fɨkʼɨr/
Mti
ዛፍ
/zaf/
Nyumba
ቤት
/bet/
Mbwa
ውሻ
/wɨʃa/
Paka
ድመት
/dɨmɛt/
Kula
ወቸ
/wɛtʃɛ/
Kunywa
ሰታ
/sɛta/
Moja
አት
/at/
Mbili
ቌት
/kʼʷət/
Habari
እንደምን
/ɨndɛmɨn/
Asante
ኣምስከነለንት
/amɨskɛnɛlɛnt/
Nzuri
ሞጨ
/motʃɛ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Semitic, Ethiopian, Gurage) zinazohusiana
| Maana | Sebat Bet Gurage | Kiamhari | Kitigre | Kitigrinya | Kige'ez | Kibilen | Kimanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ሞዬ /moje/ | ውሃ /wɨha/ | ማይ /maj/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | አኳ /akwa/ | ࡌࡉࡀ /mia/ |
| Moto | እሳት /ɨsat/ | እሳት /ɨssat/ | እሳት /ʔəssat/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəsaːt/ | ላእ /laʔ/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ |
| Jua | ፀሐይ /tsʼɛhaj/ | ፀሐይ /tsʼɛhaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | ኤርሕ /erəħ/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ |
| Mwezi | ጨረቃ /tʃʼɛɾɛkʼa/ | ጨረቃ /tʃʼɛɾɛkʼa/ | ወርሕ /waɾəħ/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርኅ /warχ/ | ቸራ /tʃəra/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ |
| Nyota | ኮከብ /kokəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokab/ | ኰኵብ /kʷəkʷəb/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ |
| Mama | ኤንም /enɨm/ | እናት /ɨnnat/ | እሞ /ʔəmmo/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəmm/ | እና /əna/ | ࡀࡌࡀ /ama/ |
| Baba | አባ /aba/ | አባት /abbat/ | አቦ /ʔabbo/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | አባ /aba/ | ࡀࡁࡀ /aba/ |
| Mimi | እያ /ɨja/ | እኔ /ɨne/ | አነ /ʔana/ | ኣነ /ˈʔanä/ | አነ /ʔana/ | አን /an/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ |
| Wewe | አኸ /axə/ | አንተ /antə/ | አንታ /ʔɨnta/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንተ /ʔanta/ | እንቲ /ʔənti/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ |
| Jina | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | ስም /səm/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ |
| Jicho | አይን /ajn/ | ዓይን /ajn/ | ዐይን /ʕajn/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | ኢላ /ila/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ |
| Mkono | እጅ /ɨdʒ/ | እጅ /ɨdʒː/ | እድ /ʔəd/ | ኢድ /ʔid/ | እድ /ʔəd/ | አንካዕ /ankaʕ/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ |
| Moyo | ልብ /lɨb/ | ልብ /lɨbb/ | ልቢ /ləbbi/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | ሊባ /liba/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ |
| Upendo | ፍቅር /fɨkʼɨr/ | ፍቅር /fɨkʼɨr/ | ፍቅሪ /fəqʼri/ | ፍቕሪ /fɨqʼɾi/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | ኩረቦ /kurəbo/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ |
| Mti | ዛፍ /zaf/ | ዛፍ /zaf/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ኦም /ʔom/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | ሐጨር /ħətʃər/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ |
| Nyumba | ቤት /bet/ | ቤት /bet/ | ቤት /beːt/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | ጊና /ɡina/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ |
| Mbwa | ውሻ /wɨʃa/ | ውሻ /wɨʃʃa/ | ከልብ /kalb/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | ጋቢራ /ɡabira/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ |
| Paka | ድመት /dɨmɛt/ | ድመት /dɨmmɛt/ | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | ሐራ /ħara/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ |
| Kula | ወቸ /wɛtʃɛ/ | መብላት /mɛblat/ | በልዐ /balʕa/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | ምሰራ /məsəra/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ |
| Kunywa | ሰታ /sɛta/ | መጠጣት /mɛtʼɛtʼːat/ | ሰትየ /satja/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | መዕያ /mətʕəja/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ |
| Moja | አት /at/ | አንድ /and/ | ሓዲ /ħadi/ | ሓደ /ħadə/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | አሬ /are/ | ࡄࡀࡃ /had/ |
| Mbili | ቌት /kʼʷət/ | ሁለት /hulət/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | ልኛ /ləŋa/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ |
| Habari | እንደምን /ɨndɛmɨn/ | ሰላም /sɛlam/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | ኢራዋ /irawa/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ |
| Asante | ኣምስከነለንት /amɨskɛnɛlɛnt/ | አመሰግናለሁ /amɛsɛɡɡɨnallɛhu/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | ቀንየለይ /qənjələj/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ |
| Nzuri | ሞጨ /motʃɛ/ | ጥሩ /tʼɨru/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | ጨጋ /tʃəɡa/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.