Sampur
Kisamburu
Familia ya Nilo-Sahara (tawi la Kiniloti cha Mashariki, kundi la Maa — dada wa Kimaasai (mas))
Kisamburu (Sampur, "wale wanaotuunganisha pamoja") ni lugha ya watu wa Samburu, wafugaji nusu-wahamaji wanaozungumza Kimaa wa Mpaka wa Kaskazini wa Kenya. Kiisimu, Kisamburu ni sehemu ya kundi la Kimaa la lugha za Kinilotiki cha Mashariki pamoja na Kimaasai (mas) — zinaeleweka kwa pande zote mbili kwa kiwango kikubwa lakini zinadumisha utambulisho tofauti wa kikabila. Kihistoria Wasamburu wameshirikiana na Wamaasai kupitia mifumo ya kitamaduni inayoshirikiwa (madaraja ya umri ya wapiganaji, jando la kuwinda simba, ibada zinazohusu mifugo) lakini pia na watu jirani wa Kikushi wa Rendille kupitia biashara na ndoa za kuchanganyikana. Sensa ya mwaka 2009 ilirekodi Wasamburu wa kikabila 310,327, huku wazungumzaji wengi pia wakiwa na lugha mbili wakijua Kiswahili.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kisamburu
Maji
nkare
/ŋkaɾe/
Moto
nkima
/ŋkima/
Jua
lakwa
/lakʷa/
Mwezi
lapa
/lapa/
Nyota
lakira
/lakira/
Mama
yieyo
/jiejo/
Baba
papa
/papa/
Mimi
nanu
/nanʊ/
Wewe
iye
/ije/
Jina
nkarna
/ŋkarna/
Jicho
nkoŋu
/ŋkoŋu/
Mkono
nkaina
/ŋkaina/
Moyo
ltau
/ltau/
Upendo
eitalu
/eitalu/
Mti
lchani
/ltʃani/
Nyumba
nkang
/ŋkaŋ/
Mbwa
ldia
/ldia/
Paka
paka
/paka/
Kula
anya
/aɲa/
Kunywa
oŋg
/oŋɡ/
Moja
obo
/obo/
Mbili
aare
/aːre/
Habari
sopa
/sopa/
Asante
ashe
/aʃe/
Nzuri
supat
/supat/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Nilo-Saharan (Eastern Nilotic, Maa cluster — sister to Maasai mas) zinazohusiana
| Maana | Kisamburu | Kimasai | Kiateso | Kimalagasi | Kiyao | Kiolkol | Asháninka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nkare /ŋkaɾe/ | ɛŋare /ɛŋare/ | akipi /akipi/ | rano /ɾanu/ | mesi /mesi/ | kupa /kupa/ | nija /nidʒa/ |
| Moto | nkima /ŋkima/ | ɛnkima /ɛŋkima/ | akim /akim/ | afo /afu/ | moto /moto/ | paral /paɻal/ | paamari /paːmaɾi/ |
| Jua | lakwa /lakʷa/ | enkolong /eŋkoloŋ/ | akolong /akoloŋ/ | masoandro /masuandɾu/ | lyuwa /ʎuwa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | oorya /oːɾja/ |
| Mwezi | lapa /lapa/ | olapa /olapa/ | elap /elap/ | volana /vulana/ | mwesi /mwesi/ | kakal /kakal/ | kashiri /kaʃiɾi/ |
| Nyota | lakira /lakira/ | olakira /olakira/ | akoloit /akoloit/ | kintana /ˈkintana/ | ndondwa /ndondwa/ | el idnban /el ˈidnban/ | impoquiro /impokiɾo/ |
| Mama | yieyo /jiejo/ | yieyio /jiejio/ | toto /toto/ | reny /ɾeni/ | amao /amaː/ | ngangi /ŋaŋi/ | ina /ina/ |
| Baba | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | ray /ɾaj/ | atati /atati/ | kaba /kaba/ | apa /apa/ |
| Mimi | nanu /nanʊ/ | nanʉ /nanʊ/ | eong /eɔŋ/ | aho /ˈahu/ | une /une/ | ay /aj/ | naaka /naːka/ |
| Wewe | iye /ije/ | iyie /ijie/ | ijo /idʒo/ | ianao /iaˈnaw/ | mmwe /mːwe/ | inag /inaɡ/ | aviro /aβiɾo/ |
| Jina | nkarna /ŋkarna/ | enkarna /eŋkarna/ | ekiror /ekiror/ | anarana /aˈnarana/ | lina /lina/ | ukal /ukal/ | ivairo /iβaiɾo/ |
| Jicho | nkoŋu /ŋkoŋu/ | ɛŋɔŋu /ɛŋɔŋu/ | akongu /akoŋɡu/ | maso /masu/ | liso /liso/ | mil /mil/ | noki /noki/ |
| Mkono | nkaina /ŋkaina/ | ɛŋaina /ɛŋaina/ | akan /akan/ | tanana /tanana/ | ngaila /ŋɡaila/ | mara /maɻa/ | nako /nako/ |
| Moyo | ltau /ltau/ | oltau /oltau/ | etau /etau/ | fo /fu/ | mtima /mtima/ | piku /piku/ | nosanto /nosanto/ |
| Upendo | eitalu /eitalu/ | eitalu /eitalu/ | akimina /akimina/ | fitiavana /fitiavana/ | chikondi /tʃikondi/ | kanyji /kaɲɟi/ | nonintsi /nonintsi/ |
| Mti | lchani /ltʃani/ | olchani /oltʃani/ | ekitoi /ekitoi/ | hazo /hazu/ | mtela /mtela/ | warray /waɾaj/ | inchato /intʃato/ |
| Nyumba | nkang /ŋkaŋ/ | eng'aji /ɛŋadʒi/ | ekal /ekal/ | trano /tɾanu/ | nyumba /ɲumba/ | mariŋ /maɻiŋ/ | pankotsi /paŋkotsi/ |
| Mbwa | ldia /ldia/ | oldia /oldia/ | ekingok /ekiŋɡok/ | alika /alika/ | mbwa /mbwa/ | kunpa /kunpa/ | otsiti /otsiti/ |
| Paka | paka /paka/ | paka /paka/ | ekapa /ekapa/ | saka /saka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | mishito /miʃito/ |
| Kula | anya /aɲa/ | anya /aɲa/ | akinyam /akiɲam/ | mihinana /mihinana/ | kulya /kuʎa/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | noyaki /nojaki/ |
| Kunywa | oŋg /oŋɡ/ | oŋg /oŋɡ/ | akimat /akimat/ | misotro /misutɾu/ | kumwa /kumwa/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | noiri /noiɾi/ |
| Moja | obo /obo/ | obo /obo/ | ediopet /ediopet/ | iray /iɾaj/ | mo /mo/ | kuyu /kuju/ | aparoni /apaɾoni/ |
| Mbili | aare /aːre/ | aare /aːre/ | iarei /iarei/ | roa /ˈrua/ | iŵili /iβili/ | uchir /utʃir/ | apite /apite/ |
| Habari | sopa /sopa/ | sopa /sopa/ | yoga /joɡa/ | manao ahoana /manau ahuana/ | salama /salama/ | — /—/ | aviro /aβiɾo/ |
| Asante | ashe /aʃe/ | ashe /aʃe/ | eyalama /ejalama/ | misaotra /misautɾa/ | nakwete /nakwete/ | — /—/ | naranki /naɾaŋki/ |
| Nzuri | supat /supat/ | sidai /sidai/ | ejok /edʒok/ | tsara /tsaɾa/ | chechete /tʃetʃete/ | palya /paʎa/ | kameetsa /kameːtsa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.