کھوار
Khowar
Kihindi-Ulaya (Kihindi-Irani, Dardic)
Khowar (کھوار; ISO 639-3: khw) ni lugha ya Kihindi-Kiarya ambayo kijadi huwekwa katika kundi la lugha za Kidardiki au Hindu Kush. Huzungumzwa hasa na Wakho katika Chitral ya Juu na ya Chini kaskazini mwa Pakistan na hutumika kama lugha kuu ya mawasiliano ya eneo; jamii za wazungumzaji pia zipo katika Gilgit-Baltistan na Swat zilizo karibu na katika miji ya Pakistan. Makadirio ya karibuni ni takriban wazungumzaji 300,000–380,000, yakitofautiana kulingana na tarehe na eneo la kijiografia lililohusishwa katika data. Khowar huhifadhi utamaduni tajiri wa simulizi na fasihi na huandikwa kwa alfabeti ya Kiajemi-Kiarabu iliyotokana na Kiurdu pamoja na herufi za ziada za sauti maalumu za lugha; kazi za kiisimu hutumia pia unukuzi wa Kilatini. Ingawa hutumiwa sana Chitral, haina hadhi rasmi ya kitaifa na inakabiliwa na shinikizo kutoka Kiurdu na Kiingereza.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Khowar
Maji
اُوغ
/uɣ/
Moto
انگار
/aŋˈɡaːr/
Jua
یور
/joːr/
Mwezi
مَس
/mas/
Nyota
استاری
/isˈtaːɾi/
Mama
نَن
/nan/
Baba
تَت
/tat/
Mimi
اوا
/awa/
Wewe
تو
/tu/
Jina
نام
/naːm/
Jicho
غیچ
/ɣeːtʃ/
Mkono
ہوست
/host/
Moyo
ہردی
/ˈhardi/
Upendo
مہر
/ˈmeher/
Mti
کان
/kaːn/
Nyumba
دُر
/dur/
Mbwa
رینی
/ˈɾeːni/
Paka
پُشی
/ˈpuʂi/
Kula
ژبیک
/ʒiˈbik/
Kunywa
پی
/piː/
Moja
اِی
/i/
Mbili
جو
/dʒu/
Habari
السلام علیکم
/asalamualeikum/
Asante
شکریہ
/ʃukria/
Nzuri
جَم
/dʒam/
Kekeo
کاکو
/ˈkaːku/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Indo-Iranian, Dardic) zinazohusiana
| Maana | Khowar | Kipashai | Kiwakhi | Kitregami | Kihindko | Kikangri | Kiparthi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | اُوغ /uɣ/ | واری /waːri/ | юпк /jupk/ | āw /aːw/ | پانی /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ | āb /aːb/ |
| Moto | انگار /aŋˈɡaːr/ | انگاری /aŋɡaːri/ | ракс /raks/ | aŋa /aŋa/ | اگ /aɡ/ | अग्ग /aɡː/ | ādar /aːdar/ |
| Jua | یور /joːr/ | سور /sur/ | йир /jir/ | sa /sa/ | سورج /soːradʒ/ | सूरज /suːraj/ | xwar /xwar/ |
| Mwezi | مَس /mas/ | مس /mas/ | зимак /zimak/ | mas /mas/ | چن /tʃan/ | चन्न /tʃanː/ | māh /maːh/ |
| Nyota | استاری /isˈtaːɾi/ | تارا /taːraː/ | стар /star/ | tāra /taːra/ | تارا /t̪aːɾaː/ | तारा /taːɾaː/ | astārag /asˈtaːraɡ/ |
| Mama | نَن /nan/ | نا /naː/ | нан /nan/ | žey /ʒej/ | ماں /mãː/ | बेबे /bebe/ | mād /maːd/ |
| Baba | تَت /tat/ | تاتا /taːtaː/ | тат /tat/ | tata /tata/ | پیو /pju/ | बापू /baːpuː/ | pid /pid/ |
| Mimi | اوا /awa/ | آ /aː/ | вуз /wuz/ | e /e/ | میں /mɛ̃ː/ | हाऊं /ɦãũ/ | az /az/ |
| Wewe | تو /tu/ | تو /tu/ | ту /tu/ | tu /tu/ | تُوں /t̪ũː/ | तू /tu/ | tu /tuː/ |
| Jina | نام /naːm/ | نام /naːm/ | нунг /nuŋ/ | nām /naːm/ | ناں /nãː/ | नां /nãː/ | nām /naːm/ |
| Jicho | غیچ /ɣeːtʃ/ | اچی /atʃiː/ | чашм /tʃaʃm/ | ac̣ĩ /aʈʂĩ/ | اکھ /akːʰ/ | अक्ख /akːʰ/ | čašm /tʃaʃm/ |
| Mkono | ہوست /host/ | دست /dast/ | дос /dos/ | doš /doʃ/ | ہتھ /hattʰ/ | हत्थ /hattʰ/ | dast /dast/ |
| Moyo | ہردی /ˈhardi/ | دل /dil/ | дил /dil/ | źo /zo/ | دل /dil/ | दिल /dil/ | zyrd /zird/ |
| Upendo | مہر /ˈmeher/ | پیار /pjaːr/ | руб /rub/ | — /—/ | پیار /pjaːr/ | प्यार /pjaːr/ | friyādan /frijaːdan/ |
| Mti | کان /kaːn/ | درغ /darʁ/ | ведж /vedʒ/ | jala /dʒala/ | درخت /daɾaxt/ | रुक्ख /rukːʰ/ | dār /daːr/ |
| Nyumba | دُر /dur/ | جوغ /dʒoʁ/ | хун /xun/ | — /—/ | گھر /ɡʱar/ | घर /ɡʱar/ | xānag /xaːnaɡ/ |
| Mbwa | رینی /ˈɾeːni/ | کوتا /kotaː/ | шач /ʃatʃ/ | ćū̃ /tsũː/ | کتا /kuttaː/ | कुत्ता /kuttaː/ | spag /spaɡ/ |
| Paka | پُشی /ˈpuʂi/ | بلور /baloːr/ | пиш /piʃ/ | — /—/ | بلی /billi/ | बिल्ली /bilːiː/ | — /—/ |
| Kula | ژبیک /ʒiˈbik/ | کخن- /kxn/ | йав- /jav/ | — /—/ | کھانا /kʰaːnaː/ | खाणा /kʰaːɳaː/ | xward- /xward/ |
| Kunywa | پی /piː/ | پی- /piː/ | пав- /pav/ | — /—/ | پینا /piːnaː/ | पीणा /piːɳaː/ | pī- /piː/ |
| Moja | اِی /i/ | ایک /eːk/ | йиу /jiu/ | yo /jo/ | اک /ik/ | इक /ik/ | ēw /eːw/ |
| Mbili | جو /dʒu/ | دو /duː/ | буй /buj/ | du /du/ | دو /d̪oː/ | दो /do/ | dō /doː/ |
| Habari | السلام علیکم /asalamualeikum/ | سلام /salaːm/ | салам /salam/ | salaam /salaːm/ | اسلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | नमस्कार /nəməskaːr/ | drōd /droːd/ |
| Asante | شکریہ /ʃukria/ | شکریه /ʃukrija/ | ишкур /iʃkur/ | shukria /ʃukɾia/ | شکریہ /ʃukrija/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | spās /spaːs/ |
| Nzuri | جَم /dʒam/ | شو /ʃoː/ | байт /bajt/ | — /—/ | چنگا /tʃəŋɡaː/ | चन्गा /tʃəŋɡaː/ | nēw /neːw/ |
| Kekeo | کاکو /ˈkaːku/ | — | — | — | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.