Badaga

Lugha ya Badaga

Kidravidi (kusini)

FamiliaKidravidi (kusini) Wasemaji~134–206K (shifting) HatiHasa hati ya Kitamil (tangu 2009, ilisanifishwa na Anandhan Raju); hi Lugha rasmiSi lugha rasmi; imeainishwa kuwa "Hakika Iko Hatarini" na UNESCO. Hakuna hati rasmi, ingawa hati ya Badagu ilivumbuliwa na Yo…

Kibadaga (படக; ISO 639-3: bfq) ni lugha ya Kidravidia Kusini inayozungumzwa na jamii za Wabadaga katika Milima ya Nilgiri, Tamil Nadu, India. Kina uhusiano wa karibu na Kikannada na wakati mwingine kimeainishwa kama lahaja yake, lakini marejeo ya kisasa pia hukieleza kuwa lugha tofauti iliyoundwa na mawasiliano ya muda mrefu na Kitamil pamoja na lugha jirani za Nilgiri. Kibadaga ni lugha ambatani, hasa yenye mpangilio kiima–yambwa–kitenzi, huhifadhi konsonanti bainifu za kukunja ulimi na kina aina zinazotofautiana kijamii na kikanda. Kijadi kilikuwa hasa cha mdomo, chenye nyimbo, methali na tanzu nyingine nyingi; hati za Kitamil, Kikannada na Kilatini zote zimetumiwa kukiandika, huku hati maalumu za Kibadaga zilizopendekezwa hazikukubaliwa na wote. Kibadaga hakina hadhi rasmi wala kiwango cha maandishi kinachokubaliwa na wote, na uainishaji wa sensa chini ya Kikannada pamoja na kuongezeka kwa matumizi ya Kitamil na Kiingereza hufanya makadirio ya wazungumzaji na uhai kuwa changamano.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Lugha ya Badaga

Maji

neeru

/neːru/

Moto

kitcha

/kiʈʃɑ/

Jua

hottu

/hɔtːu/

Mwezi

thinguva

/θiŋɡuvɑ/

Nyota

sukki

/sukːi/

Mama

thaaya

/θɑːjɑ/

Baba

appa

/ɑpːɑ/

Mimi

naanu

/naːnu/

Wewe

niinu

/niːnu/

Jina

esaru

/esaɾu/

Jicho

kannu

/kɑnːu/

Mkono

kai

/kɑɪ/

Moyo

mana

/mɑnɑ/

Upendo

gava

/ɡɑvɑ/

Mti

mara

/mɑrɑ/

Nyumba

mane

/mɑneː/

Mbwa

nei

/neː/

Paka

koththi

/kɔθːi/

Kula

thindhi

/θiːnði/

Kunywa

kudhi

/kuði/

Moja

ondu

/ɔndu/

Mbili

eradu

/eraɖu/

Habari

namaskara

/nɑmɑskɑrɑ/

Asante

appara santhosha

/ɑpːɑrɑ sɑnθɔʃɑ/

Nzuri

ollenge

/ɔlːeŋɡe/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Dravidian (Southern) zinazohusiana

Maana Lugha ya BadagaKikannadaKikuviKiirulaKiteluguKikodavaKimalayalamu
Maji neeru /neːru/ ನೀರು /niːɾu/ ēru /eːru/ nīr /niːɾ/ నీళ్ళు /niːɭːu/ ನೀರ್ /niːr/ വെള്ളം /ʋeɭːəm/
Moto kitcha /kiʈʃɑ/ ಬೆಂಕಿ /beŋkɪ/ nēsi /neːsi/ /tiː/ నిప్పు /nippu/ ಬೆಂಕಿ /beŋki/ തീ /tiː/
Jua hottu /hɔtːu/ ಸೂರ್ಯ /suːɾjə/ vēla /ʋeːla/ čūriyen /tʃuːɾijen/ సూర్యుడు /suːɾjuɖu/ ಪೊತ್ತ್ /pottɨ/ സൂര്യൻ /suːɾjən/
Mwezi thinguva /θiŋɡuvɑ/ ಚಂದ್ರ /tʃəndɾə/ lēnʒu /leːndʒu/ niLā /niɭaː/ చంద్రుడు /tʃəndɾuɖu/ ತಿಂಗಳ್ /tiŋɡəɭ/ ചന്ദ്രൻ /tʃəndɾən/
Nyota sukki /sukːi/ ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂat̪ra/ sukka /sukka/ naTčattiram /naʈtʃatːiɾam/ నక్షత్రం /nakʂat̪ram/ ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂat̪ra/ നക്ഷത്രം /nakʂat̪ram/
Mama thaaya /θɑːjɑ/ ಅಮ್ಮ /əmːə/ āva /aːʋa/ ammā /amːaː/ అమ్మ /əmːə/ ಅವ್ವ /avva/ അമ്മ /əmːə/
Baba appa /ɑpːɑ/ ಅಪ್ಪ /əpːə/ bāva /baːʋa/ ayyā /ajːaː/ నాన్న /naːnːə/ ಅಪ್ಪಯ್ಯ /appajja/ അച്ഛൻ /ətʃːʰən/
Mimi naanu /naːnu/ ನಾನು /naːnu/ nānu /naːnu/ nānu /naːnu/ నేను /neːnu/ ನಾನ್ /naːn/ ഞാൻ /ɲaːn/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.