ꡏꡡꡃ ꡣꡟꡓ ꡒꡜ ꡓꡦꡋ (蒙古字韻)
Kichina cha Yuan (Phags-pa)
Sinitic > Mandarin (Yuan official)
Usomaji wa herufi za Kichina kwa hati ya Phags-pa wakati wa Yuan, kama ulivyorekodiwa katika 'Měnggǔ Zìyùn' (蒙古字韻, takriban 1308). Hati ya Phags-pa ilibuniwa mwaka 1269 na lama wa Sakya wa Tibet Drogön Chögyal Phagpa kwa amri ya Kublai Khan, na ilitumika kama 'hati ya dola' rasmi ya nasaba ya Yuan (1269–1370) kuandika Kichina, Kimongoli, Kitibeti, na Kisansikriti kwa alfabeti moja ya kifonetiki. Kwa Kichina, hati hiyo huandika kwa uwazi fonolojia ya Mandarini ya Awali/Mandarini ya Kale kwa muundo wa konsonanti + irabu, na hivyo kutoa ushuhuda muhimu wa kifonolojia wa kabla ya kisasa, wa zamani kuliko 'Zhōngyuán Yīnyùn' (1324), ukionyesha upangaji upya wa konsonanti 36 za jadi mwishoni mwa Yuan. Tafsiri ya barua hufuata Coblin (2007) 'A Handbook of 'Phags-pa Chinese'.
Inakozungumzwa
Usomaji wa herufi za Han katika Kichina cha Yuan (Phags-pa)
| Herufi | Maana | Usomaji | Umbo | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ꡝꡞʔi | /ʔi/ | |
| 二 | two | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 三 | three | ꡛꡏsam | /sam/ | |
| 四 | four | ꡛꡞsɿ | /sɿ/ | |
| 五 | five | ꡝꡟʔu | /ʔu/ | |
| 六 | six | ꡙꡞꡓliw | /liw/ | |
| 七 | seven | ꡑꡞtshi | /tsʰi/ | |
| 八 | eight | ꡌꡖba | /pa/ | |
| 九 | nine | ꡀꡞꡓkiw | /kiw/ | |
| 十 | ten | ꡚꡞši | /ʂɨ/ | |
| 日 | sun | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 月 | moon | ꡝꡧꡠʔɥe | /ʔɥe/ | |
| 山 | mountain | ꡚꡋšan | /ʂan/ | |
| 水 | water | ꡚꡟꡠšwi | /ʂwi/ | |
| 火 | fire | ꡣꡧꡡxwo | /xwɔ/ | |
| 木 | tree | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 土 | soil | ꡉꡟthu | /tʰu/ | |
| 天 | sky | ꡉꡠꡋthẽn | /tʰjɛn/ | |
| 地 | ground | ꡊꡞti | /ti/ | |
| 海 | sea | ꡣꡗxay | /xaj/ | |
| 龍 | dragon | ꡙꡟꡃluŋ | /luŋ/ | |
| 虎 | tiger | ꡣꡟxu | /xu/ | |
| 犬 | dog | ꡁꡦꡋkhɥen | /kʰɥɛn/ | |
| 馬 | horse | ꡏma | /ma/ | |
| 鳥 | bird | ꡈꡦꡓtjew | /tjew/ | |
| 魚 | fish | ꡝꡦꡟʔy | /ʔy/ | |
| 牛 | ox | ꡃꡞꡓŋjiw | /ŋjiw/ | |
| 羊 | sheep | ꡗꡃyaŋ | /jaŋ/ | |
| 貓 | cat | ꡏꡠꡓmew | /mɛw/ | |
| 人 | person | ꡔꡞꡋʐin | /ʐin/ | |
| 手 | hand | ꡚꡞꡓšiw | /ʂiw/ | |
| 足 | foot | ꡒꡟtsuʔ | /tsuʔ/ | |
| 目 | eye | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 耳 | ear | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 口 | mouth | ꡁꡞꡓkhiw | /kʰiw/ | |
| 頭 | head | ꡉꡞꡓthiw | /tʰiw/ | |
| 心 | heart | ꡛꡞꡏsim | /sim/ | |
| 血 | blood | ꡜꡨꡠxɥe | /xɥe/ | |
| 肉 | meat | ꡔꡠꡓʐiw | /ʐiw/ | |
| 上 | up | ꡚꡃšaŋ | /ʂaŋ/ | |
| 下 | down | ꡜꡨxya | /xja/ | |
| 中 | middle | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 中 | hit | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 央 | center | ꡝꡃʔjaŋ | /ʔjaŋ/ | |
| 左 | left | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 右 | right | ꡝꡞꡓjiw | /jiw/ | |
| 東 | east | ꡊꡟꡃtuŋ | /tuŋ/ | |
| 西 | west | ꡛꡞsi | /si/ | |
| 南 | south | ꡋꡏnam | /nam/ | |
| 北 | north | ꡌꡠbe | /pe/ | |
| 行 | go | ꡜꡨꡞꡃxiŋ | /xiŋ/ | |
| 行 | row | ꡜꡨꡃxaŋ | /xaŋ/ | |
| 来 | come | ꡙꡗlay | /laj/ | |
| 去 | leave | ꡁꡦꡟkhy | /kʰy/ | |
| 見 | see | ꡀꡦꡋkjɛn | /kjɛn/ | |
| 聞 | hear | ꡓꡟꡋwun | /wun/ | |
| 食 | eat | ꡚꡞꡂši | /ʂɨ/ | |
| 飲 | drink | ꡝꡞꡏʔim | /ʔim/ | |
| 走 | run | ꡒꡞꡓtsiw | /tsiw/ | |
| 坐 | sit | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 立 | stand | ꡙꡞli | /li/ |
Vyanzo
- Coblin, W. South (2007). A Handbook of 'Phags-pa Chinese. ABC Dictionary Series. University of Hawai'i Press.
- 蒙古字韻 (Měnggǔ Zìyùn), Zhū Zōngwén edition, c. 1308. British Library MS Or. 6972.
- Pulleyblank, Edwin G. (1991). Lexicon of Reconstructed Pronunciation in Early Middle Chinese, Late Middle Chinese, and Early Mandarin. UBC Press.
- Wikipedia: 'Phags-pa script (Chinese transliteration table)
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sinitic > Mandarin (Yuan official) zinazohusiana
| Herufi | Kichina cha Yuan (Phags-pa) | Kikorea (Korea Kaskazini) | Kimandarini cha Yuan | Kikorea | Sinokoria cha Zainichi | Kichina cha kale | Kikorea cha Kati |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | ʔi /ʔi/ | il /il/ | i3 /i˨˩˦/ | il /il/ | il /iɾɯ/ | ʔjit /ʔjit̚/ | ·qilq /ʔilʔ˥/ |
| 二 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | i /i/ | i /i/ | ɲi⁵¹ /ɲi˥˩/ | ·zi /zi˥/ |
| 三 | sam /sam/ | sam /sam/ | sam1 /sam˥/ | sam /sam/ | sam /sam/ | sam¹³ /sam˩˧/ | sam /sam˩/ |
| 四 | sɿ /sɿ/ | sa /sa/ | sï4 /sɿ˥˩/ | sa /sa/ | sa /sa/ | sz̩⁵¹ /sz̩˥˩/ | ·sʌ /sʌ˥/ |
| 五 | ʔu /ʔu/ | o /o/ | u3 /u˨˩˦/ | o /o/ | o /o/ | ŋu²⁴ /ŋu˨˦/ | :ngwo /ŋo˩˥/ |
| 六 | liw /liw/ | ryuk /ɾjuk̚/ | lieu4 /liəu˥˩/ | yuk /juk̚/ | yuk /jukɯ/ | liuk /liuk̚/ | ·lyuk /ljuk̚˥/ |
| 七 | tshi /tsʰi/ | ch'il /tsʰil/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | chil /t͡ɕʰil/ | chil /t͡ɕiɾɯ/ | tsʰit /tsʰit̚/ | ·chilq /tsʰilʔ˥/ |
| 八 | ba /pa/ | p'al /pʰal/ | pa3 /pa˨˩˦/ | pal /pʰal/ | pal /paɾɯ/ | pat /pat̚/ | ·palq /palʔ˥/ |
| 九 | kiw /kiw/ | ku /ku/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | gu /ku/ | gu /ku/ | kiw²⁴ /kiw˨˦/ | :kwu /ku˩˥/ |
| 十 | ši /ʂɨ/ | sip /ɕip̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sip /ɕip̚/ | sip /ɕipɯ/ | ʑip /ʑip̚/ | ·ssip /s͈ip̚˥/ |
| 日 | ʐɨ /ʐɨ/ | il /il/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | il /il/ | il /iɾɯ/ | ɲit /ɲit̚/ | ·zilq /zilʔ˥/ |
| 月 | ʔɥe /ʔɥe/ | wŏl /wʌl/ | ye4 /yɛ˥˩/ | wol /wol/ | wol /woɾɯ/ | ŋyat /ŋyat̚/ | ·ngwelq /ŋwəlʔ˥/ |
| 山 | šan /ʂan/ | san /san/ | ʂan1 /ʂan˥/ | san /san/ | san /san/ | ʂan¹³ /ʂan˩˧/ | san /san˩/ |
| 水 | šwi /ʂwi/ | su /su/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | su /su/ | su /su/ | ʃyi²⁴ /ʃyi˨˦/ | :sywu /sju˩˥/ |
| 火 | xwo /xwɔ/ | hwa /hwa/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | hwa /hwa/ | hwa /ɸwa/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | :hwa /hwa˩˥/ |
| 木 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mok̚/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | ·mok /mok̚˥/ |
| 土 | thu /tʰu/ | t'o /tʰo/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | to /tʰo/ | to /to/ | tʰuə²⁴ /tʰuə˨˦/ | :thwo /tʰo˩˥/ |
| 天 | thẽn /tʰjɛn/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | cheon /t͡ɕʰʌn/ | cheon /t͡ɕʌn/ | tʰien¹³ /tʰien˩˧/ | thyen /tʰjən˩/ |
| 地 | ti /ti/ | chi /tsi/ | ti4 /ti˥˩/ | ji /t͡ɕi/ | ji /t͡ɕi/ | di⁵¹ /di˥˩/ | ·ti /ti˥/ |
| 海 | xay /xaj/ | hae /hɛ/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hae /hɛ/ | hae /hɛ/ | xɑi²⁴ /xɑi˨˦/ | :hoy /hʌj˩˥/ |
| 龍 | luŋ /luŋ/ | ryong /ɾjoŋ/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | yong /joŋ/ | yong /joŋ/ | liuŋ¹³ /liuŋ˩˧/ | lyong /ljoŋ˩/ |
| 虎 | xu /xu/ | ho /ho/ | xu3 /xu˨˩˦/ | ho /ho/ | ho /ho/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | :hwo /ho˩˥/ |
| 犬 | khɥen /kʰɥɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | gyeon /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | kʰwen²⁴ /kʰwen˨˦/ | :khyen /kʰjən˩˥/ |
| 馬 | ma /ma/ | ma /ma/ | ma3 /ma˨˩˦/ | ma /ma/ | ma /ma/ | ma²⁴ /ma˨˦/ | :ma /ma˩˥/ |
| 鳥 | tjew /tjew/ | cho /tso/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | jo /t͡ɕo/ | jo /t͡ɕo/ | tew²⁴ /tew˨˦/ | :tyo /tjo˩˥/ |
| 魚 | ʔy /ʔy/ | ŏ /ʌ/ | y2 /y˧˥/ | eo /ʌ/ | eo /ʌ/ | ŋjo¹³ /ŋiɔ˩˧/ | ng(y)e /ŋjə˩/ |
| 牛 | ŋjiw /ŋjiw/ | u /u/ | nieu2 /niəu˧˥/ | u /u/ | u /u/ | ŋiu¹³ /ŋiu˩˧/ | ngwu /ŋu˩/ |
| 羊 | yaŋ /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yang /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | jaŋ¹³ /jaŋ˩˧/ | yang /jaŋ˩/ |
| 貓 | mew /mɛw/ | myo /mjo/ | miau1 /miau˥/ | myo /mjo/ | myo /mjo/ | mau¹³ /mau˩˧/ | myo /mjo˩/ |
| 人 | ʐin /ʐin/ | in /in/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | in /in/ | in /in/ | ɲin¹³ /ɲin˩˧/ | zin /zin˩/ |
| 手 | šiw /ʂiw/ | su /su/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | su /su/ | su /su/ | ʃiu²⁴ /ʃiu˨˦/ | :sywu /sju˩˥/ |
| 足 | tsuʔ /tsuʔ/ | chok /tsok̚/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | jok /t͡ɕok̚/ | jok /t͡ɕokɯ/ | tsiok /tsiok̚/ | ·cyok /tsjok̚˥/ |
| 目 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mok̚/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | ·myuk /mjuk̚˥/ |
| 耳 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | i /i/ | i /i/ | ɲi²⁴ /ɲi˨˦/ | :zi /zi˩˥/ |
| 口 | khiw /kʰiw/ | ku /ku/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | gu /ku/ | gu /ku/ | kʰəu²⁴ /kʰəu˨˦/ | :khwu /kʰu˩˥/ |
| 頭 | thiw /tʰiw/ | tu /tu/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | du /tu/ | du /tu/ | dəu¹³ /dəu˩˧/ | twu /tu˩/ |
| 心 | sim /sim/ | sim /ɕim/ | sim1 /sim˥/ | sim /ɕim/ | sim /ɕim/ | sim¹³ /sim˩˧/ | sim /sim˩/ |
| 血 | xɥe /xɥe/ | hyŏl /hjʌl/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | hyeol /çjʌl/ | hyeol /çjʌɾɯ/ | xyet /xyet̚/ | ·hywelq /hjwəlʔ˥/ |
| 肉 | ʐiw /ʐiw/ | yuk /juk̚/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | yuk /juk̚/ | yuk /jukɯ/ | ɲiuk /ɲiuk̚/ | ·zyuk /zjuk̚˥/ |
| 上 | šaŋ /ʂaŋ/ | sang /saŋ/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | sang /saŋ/ | sang /saŋ/ | d͡ʑiaŋ²⁴ /d͡ʑiaŋ˨˦/ | :syang /sjaŋ˩˥/ |
| 下 | xya /xja/ | ha /ha/ | xia4 /xia˥˩/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ɦja²⁴ /ɦia˨˦/ | :hha /ɣa˩˥/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | jung /t͡ɕuŋ/ | jung /t͡ɕuŋ/ | ʈuŋ¹³ /ʈuŋ˩˧/ | tyung /tjuŋ˩/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | jung /t͡ɕuŋ/ | jung /t͡ɕuŋ/ | ʈuŋ⁵¹ /ʈuŋ˥˩/ | ·tyung /tjuŋ˥/ |
| 央 | ʔjaŋ /ʔjaŋ/ | ang /aŋ/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | ang /aŋ/ | ang /aŋ/ | ʔiaŋ¹³ /ʔiaŋ˩˧/ | qyang /ʔjaŋ˩/ |
| 左 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | jwa /t͡ɕwa/ | jwa /t͡ɕwa/ | tsɑ²⁴ /tsɑ˨˦/ | :cwa /tswa˩˥/ |
| 右 | jiw /jiw/ | u /u/ | ieu4 /iəu˥˩/ | u /u/ | u /u/ | jiou²⁴ /jiou˨˦/ | :wu /wu˩˥/ |
| 東 | tuŋ /tuŋ/ | tong /toŋ/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dong /toŋ/ | dong /toŋ/ | tuŋ¹³ /tuŋ˩˧/ | twong /toŋ˩/ |
| 西 | si /si/ | sŏ /sʌ/ | si1 /si˥/ | seo /sʌ/ | seo /sʌ/ | sei¹³ /sei˩˧/ | sye /sjə˩/ |
| 南 | nam /nam/ | nam /nam/ | nam2 /nam˧˥/ | nam /nam/ | nam /nam/ | nɑm¹³ /nɑm˩˧/ | nam /nam˩/ |
| 北 | be /pe/ | puk /puk̚/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | buk /puk̚/ | buk /pukɯ/ | pək /pək̚/ | ·puk /pɯk̚˥/ |
| 行 | xiŋ /xiŋ/ | haeng /hɛŋ/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | haeng /hɛŋ/ | haeng /hɛŋ/ | ɣæŋ¹³ /ɣæŋ˩˧/ | hhoyng /ɣʌjŋ˩/ |
| 行 | xaŋ /xaŋ/ | hang /haŋ/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | hang /haŋ/ | hang /haŋ/ | ɣaŋ¹³ /ɣaŋ˩˧/ | hhang /ɣaŋ˩/ |
| 来 | lay /laj/ | rae /ɾɛ/ | lai2 /lai˧˥/ | nae /nɛ/ | nae /nɛ/ | laj¹³ /laj˩˧/ | ·loy /lʌj˥/ |
| 去 | khy /kʰy/ | kŏ /kʌ/ | khy4 /kʰy˥˩/ | geo /kʌ/ | geo /kʌ/ | kʰy⁵¹ /kʰy˥˩/ | ·khe /kʰə˥/ |
| 見 | kjɛn /kjɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | gyeon /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | kien⁵¹ /kien˥˩/ | ·kyen /kjən˥/ |
| 聞 | wun /wun/ | mun /mun/ | ven2 /vən˧˥/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mvun¹³ /mvun˩˧/ | mwun /mun˩/ |
| 食 | ši /ʂɨ/ | sik /ɕik̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sik /ɕik̚/ | sik /ɕikɯ/ | ʑiɪk /ʑiɪk̚/ | ·zik /zik̚˥/ |
| 飲 | ʔim /ʔim/ | ŭm /ɯm/ | im3 /im˨˩˦/ | eum /ɯm/ | eum /ɯm/ | ʔim²⁴ /ʔim˨˦/ | :qum /ʔɯm˩˥/ |
| 走 | tsiw /tsiw/ | chu /tsu/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | ju /t͡ɕu/ | ju /t͡ɕu/ | tsəw²⁴ /tsəw˨˦/ | :cwu /tsu˩˥/ |
| 坐 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | jwa /t͡ɕwa/ | jwa /t͡ɕwa/ | dzwa²⁴ /dzwa˨˦/ | :ccwa /t͈swa˩˥/ |
| 立 | li /li/ | rip /ɾip̚/ | li4 /li˥˩/ | ip /ip̚/ | ip /ipɯ/ | lip /lip̚/ | ·lip /lip̚˥/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.