ꡏꡡꡃ ꡣꡟꡓ ꡒꡜ ꡓꡦꡋ (蒙古字韻)
Kichina cha Yuan (Phags-pa)
Sinitic > Mandarin (Yuan official)
Usomaji wa herufi za Kichina kwa hati ya Phags-pa wakati wa Yuan, kama ulivyorekodiwa katika 'Měnggǔ Zìyùn' (蒙古字韻, takriban 1308). Hati ya Phags-pa ilibuniwa mwaka 1269 na lama wa Sakya wa Tibet Drogön Chögyal Phagpa kwa amri ya Kublai Khan, na ilitumika kama 'hati ya dola' rasmi ya nasaba ya Yuan (1269–1370) kuandika Kichina, Kimongoli, Kitibeti, na Kisansikriti kwa alfabeti moja ya kifonetiki. Kwa Kichina, hati hiyo huandika kwa uwazi fonolojia ya Mandarini ya Awali/Mandarini ya Kale kwa muundo wa konsonanti + irabu, na hivyo kutoa ushuhuda muhimu wa kifonolojia wa kabla ya kisasa, wa zamani kuliko 'Zhōngyuán Yīnyùn' (1324), ukionyesha upangaji upya wa konsonanti 36 za jadi mwishoni mwa Yuan. Tafsiri ya barua hufuata Coblin (2007) 'A Handbook of 'Phags-pa Chinese'.
Inakozungumzwa
Usomaji wa herufi za Han katika Kichina cha Yuan (Phags-pa)
| Herufi | Maana | Usomaji | Umbo | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ꡝꡞʔi | /ʔi/ | |
| 二 | two | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 三 | three | ꡛꡏsam | /sam/ | |
| 四 | four | ꡛꡞsɿ | /sɿ/ | |
| 五 | five | ꡝꡟʔu | /ʔu/ | |
| 六 | six | ꡙꡞꡓliw | /liw/ | |
| 七 | seven | ꡑꡞtshi | /tsʰi/ | |
| 八 | eight | ꡌꡖba | /pa/ | |
| 九 | nine | ꡀꡞꡓkiw | /kiw/ | |
| 十 | ten | ꡚꡞši | /ʂɨ/ | |
| 日 | sun | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 月 | moon | ꡝꡧꡠʔɥe | /ʔɥe/ | |
| 山 | mountain | ꡚꡋšan | /ʂan/ | |
| 水 | water | ꡚꡟꡠšwi | /ʂwi/ | |
| 火 | fire | ꡣꡧꡡxwo | /xwɔ/ | |
| 木 | tree | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 土 | soil | ꡉꡟthu | /tʰu/ | |
| 天 | sky | ꡉꡠꡋthẽn | /tʰjɛn/ | |
| 地 | ground | ꡊꡞti | /ti/ | |
| 海 | sea | ꡣꡗxay | /xaj/ | |
| 龍 | dragon | ꡙꡟꡃluŋ | /luŋ/ | |
| 虎 | tiger | ꡣꡟxu | /xu/ | |
| 犬 | dog | ꡁꡦꡋkhɥen | /kʰɥɛn/ | |
| 馬 | horse | ꡏma | /ma/ | |
| 鳥 | bird | ꡈꡦꡓtjew | /tjew/ | |
| 魚 | fish | ꡝꡦꡟʔy | /ʔy/ | |
| 牛 | ox | ꡃꡞꡓŋjiw | /ŋjiw/ | |
| 羊 | sheep | ꡗꡃyaŋ | /jaŋ/ | |
| 貓 | cat | ꡏꡠꡓmew | /mɛw/ | |
| 人 | person | ꡔꡞꡋʐin | /ʐin/ | |
| 手 | hand | ꡚꡞꡓšiw | /ʂiw/ | |
| 足 | foot | ꡒꡟtsuʔ | /tsuʔ/ | |
| 目 | eye | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 耳 | ear | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 口 | mouth | ꡁꡞꡓkhiw | /kʰiw/ | |
| 頭 | head | ꡉꡞꡓthiw | /tʰiw/ | |
| 心 | heart | ꡛꡞꡏsim | /sim/ | |
| 血 | blood | ꡜꡨꡠxɥe | /xɥe/ | |
| 肉 | meat | ꡔꡠꡓʐiw | /ʐiw/ | |
| 上 | up | ꡚꡃšaŋ | /ʂaŋ/ | |
| 下 | down | ꡜꡨxya | /xja/ | |
| 中 | middle | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 中 | hit | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 央 | center | ꡝꡃʔjaŋ | /ʔjaŋ/ | |
| 左 | left | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 右 | right | ꡝꡞꡓjiw | /jiw/ | |
| 東 | east | ꡊꡟꡃtuŋ | /tuŋ/ | |
| 西 | west | ꡛꡞsi | /si/ | |
| 南 | south | ꡋꡏnam | /nam/ | |
| 北 | north | ꡌꡠbe | /pe/ | |
| 行 | go | ꡜꡨꡞꡃxiŋ | /xiŋ/ | |
| 行 | row | ꡜꡨꡃxaŋ | /xaŋ/ | |
| 来 | come | ꡙꡗlay | /laj/ | |
| 去 | leave | ꡁꡦꡟkhy | /kʰy/ | |
| 見 | see | ꡀꡦꡋkjɛn | /kjɛn/ | |
| 聞 | hear | ꡓꡟꡋwun | /wun/ | |
| 食 | eat | ꡚꡞꡂši | /ʂɨ/ | |
| 飲 | drink | ꡝꡞꡏʔim | /ʔim/ | |
| 走 | run | ꡒꡞꡓtsiw | /tsiw/ | |
| 坐 | sit | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 立 | stand | ꡙꡞli | /li/ |
Vyanzo
- Coblin, W. South (2007). A Handbook of 'Phags-pa Chinese. ABC Dictionary Series. University of Hawai'i Press.
- 蒙古字韻 (Měnggǔ Zìyùn), Zhū Zōngwén edition, c. 1308. British Library MS Or. 6972.
- Pulleyblank, Edwin G. (1991). Lexicon of Reconstructed Pronunciation in Early Middle Chinese, Late Middle Chinese, and Early Mandarin. UBC Press.
- Wikipedia: 'Phags-pa script (Chinese transliteration table)
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sinitic > Mandarin (Yuan official) zinazohusiana
| Herufi | Kichina cha Yuan (Phags-pa) | Kikorea (Korea Kaskazini) | Kikorea | Kimandarini cha Yuan | Sinokoria cha Zainichi | Kichina cha kale | Kidungan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | ʔi /ʔi/ | il /il/ | il /il/ | i3 /i˨˩˦/ | il /iɾɯ/ | ʔjit /ʔjit̚/ | yi¹ /ji˦/ |
| 二 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | i /i/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | i /i/ | ɲi⁵¹ /ɲi˥˩/ | er³ /ɚ˥˩/ |
| 三 | sam /sam/ | sam /sam/ | sam /sam/ | sam1 /sam˥/ | sam /sam/ | sam¹³ /sam˩˧/ | san¹ /san˦/ |
| 四 | sɿ /sɿ/ | sa /sa/ | sa /sa/ | sï4 /sɿ˥˩/ | sa /sa/ | sz̩⁵¹ /sz̩˥˩/ | sy³ /sɨ˥˩/ |
| 五 | ʔu /ʔu/ | o /o/ | o /o/ | u3 /u˨˩˦/ | o /o/ | ŋu²⁴ /ŋu˨˦/ | u² /u˨˦/ |
| 六 | liw /liw/ | ryuk /ɾjuk̚/ | yuk /juk̚/ | lieu4 /liəu˥˩/ | yuk /jukɯ/ | liuk /liuk̚/ | lyu³ /lju˥˩/ |
| 七 | tshi /tsʰi/ | ch'il /tsʰil/ | chil /tɕʰil/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | chil /tɕiɾɯ/ | tsʰit /tsʰit̚/ | chi¹ /tɕʰi˦/ |
| 八 | ba /pa/ | p'al /pʰal/ | pal /pʰal/ | pa3 /pa˨˩˦/ | pal /paɾɯ/ | pat /pat̚/ | ba¹ /pa˦/ |
| 九 | kiw /kiw/ | ku /ku/ | gu /ku/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | gu /ku/ | kiw²⁴ /kiw˨˦/ | jyu² /tɕju˨˦/ |
| 十 | ši /ʂɨ/ | sip /ɕip̚/ | sip /ɕip̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sip /ɕipɯ/ | ʑip /ʑip̚/ | shy² /ʂɨ˨˦/ |
| 日 | ʐɨ /ʐɨ/ | il /il/ | il /il/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | il /iɾɯ/ | ɲit /ɲit̚/ | zhyr³ /ʐɚ˥˩/ |
| 月 | ʔɥe /ʔɥe/ | wŏl /wʌl/ | wol /wol/ | ye4 /yɛ˥˩/ | wol /woɾɯ/ | ŋyat /ŋyat̚/ | yüe³ /jyɤ˥˩/ |
| 山 | šan /ʂan/ | san /san/ | san /san/ | ʂan1 /ʂan˥/ | san /san/ | ʂan¹³ /ʂan˩˧/ | san¹ /san˦/ |
| 水 | šwi /ʂwi/ | su /su/ | su /su/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | su /su/ | ʃyi²⁴ /ʃyi˨˦/ | shui² /ʂuei˨˦/ |
| 火 | xwo /xwɔ/ | hwa /hwa/ | hwa /hwa/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | hwa /ɸwa/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | hue² /xuɤ˨˦/ |
| 木 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | mu³ /mu˥˩/ |
| 土 | thu /tʰu/ | t'o /tʰo/ | to /tʰo/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | to /to/ | tʰuə²⁴ /tʰuə˨˦/ | tu² /tʰu˨˦/ |
| 天 | thẽn /tʰjɛn/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ | cheon /tɕʰʌn/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | cheon /tɕʌn/ | tʰien¹³ /tʰien˩˧/ | tyan¹ /tʰjan˦/ |
| 地 | ti /ti/ | chi /tsi/ | ji /tɕi/ | ti4 /ti˥˩/ | ji /tɕi/ | di⁵¹ /di˥˩/ | di³ /ti˥˩/ |
| 海 | xay /xaj/ | hae /hɛ/ | hae /hɛ/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hae /hɛ/ | xaj²⁴ /xaj˨˦/ | he² /xɛ˨˦/ |
| 龍 | luŋ /luŋ/ | ryong /ɾjoŋ/ | yong /joŋ/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | yong /joŋ/ | liuŋ¹³ /liuŋ˩˧/ | lun² /luŋ˨˦/ |
| 虎 | xu /xu/ | ho /ho/ | ho /ho/ | xu3 /xu˨˩˦/ | ho /ho/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | hu² /xu˨˦/ |
| 犬 | khɥen /kʰɥɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | gyeon /kjʌn/ | kʰwen²⁴ /kʰwen˨˦/ | chyon² /tɕʰyɛn˨˦/ |
| 馬 | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | ma3 /ma˨˩˦/ | ma /ma/ | ma²⁴ /ma˨˦/ | ma² /ma˨˦/ |
| 鳥 | tjew /tjew/ | cho /tso/ | jo /tɕo/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | jo /tɕo/ | tew²⁴ /tew˨˦/ | nyao² /ɲjɔ˨˦/ |
| 魚 | ʔy /ʔy/ | ŏ /ʌ/ | eo /ʌ/ | y2 /y˧˥/ | eo /ʌ/ | ŋjo¹³ /ŋiɔ˩˧/ | yü² /jy˨˦/ |
| 牛 | ŋjiw /ŋjiw/ | u /u/ | u /u/ | nieu2 /niəu˧˥/ | u /u/ | ŋiu¹³ /ŋiu˩˧/ | nyu² /ɲju˨˦/ |
| 羊 | yaŋ /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yang /jaŋ/ | jaŋ¹³ /jaŋ˩˧/ | yan² /jaŋ˨˦/ |
| 貓 | mew /mɛw/ | myo /mjo/ | myo /mjo/ | miau1 /miau˥/ | myo /mjo/ | mau¹³ /mau˩˧/ | mo¹ /mɔ˦/ |
| 人 | ʐin /ʐin/ | in /in/ | in /in/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | in /in/ | ɲin¹³ /ɲin˩˧/ | zhyn² /ʐəŋ˨˦/ |
| 手 | šiw /ʂiw/ | su /su/ | su /su/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | su /su/ | ʃiu²⁴ /ʃiu˨˦/ | shu² /ʂou˨˦/ |
| 足 | tsuʔ /tsuʔ/ | chok /tsok̚/ | jok /tɕok̚/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | jok /tɕokɯ/ | tsiok /tsiok̚/ | jyo² /tɕjɔ˨˦/ |
| 目 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | mu³ /mu˥˩/ |
| 耳 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | i /i/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | i /i/ | ɲi²⁴ /ɲi˨˦/ | er² /ɚ˨˦/ |
| 口 | khiw /kʰiw/ | ku /ku/ | gu /ku/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | gu /ku/ | kʰəu²⁴ /kʰəu˨˦/ | ku² /kʰou˨˦/ |
| 頭 | thiw /tʰiw/ | tu /tu/ | du /tu/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | du /tu/ | dəu¹³ /dəu˩˧/ | tu² /tʰou˨˦/ |
| 心 | sim /sim/ | sim /ɕim/ | sim /ɕim/ | sim1 /sim˥/ | sim /ɕim/ | sim¹³ /sim˩˧/ | shin¹ /ɕin˦/ |
| 血 | xɥe /xɥe/ | hyŏl /hjʌl/ | hyeol /çjʌl/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | hyeol /çjʌɾɯ/ | xyet /xyet̚/ | shüe² /ɕyɤ˨˦/ |
| 肉 | ʐiw /ʐiw/ | yuk /juk̚/ | yuk /juk̚/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | yuk /jukɯ/ | ɲiuk /ɲiuk̚/ | zhu³ /ʐou˥˩/ |
| 上 | šaŋ /ʂaŋ/ | sang /saŋ/ | sang /saŋ/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | sang /saŋ/ | dʑiaŋ²⁴ /dʑiaŋ˨˦/ | shang³ /ʂaŋ˥˩/ |
| 下 | xya /xja/ | ha /ha/ | ha /ha/ | xia4 /xia˥˩/ | ha /ha/ | ɦja²⁴ /ɦia˨˦/ | sha³ /ɕja˥˩/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | jung /tɕuŋ/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | jung /tɕuŋ/ | ʈuŋ¹³ /ʈuŋ˩˧/ | jun¹ /tɕuŋ˦/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | jung /tɕuŋ/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | jung /tɕuŋ/ | ʈuŋ⁵¹ /ʈuŋ˥˩/ | jun³ /tɕuŋ˥˩/ |
| 央 | ʔjaŋ /ʔjaŋ/ | ang /aŋ/ | ang /aŋ/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | ang /aŋ/ | ʔiaŋ¹³ /ʔiaŋ˩˧/ | yan¹ /jaŋ˦/ |
| 左 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | jwa /tɕwa/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | jwa /tɕwa/ | tsɑ²⁴ /tsɑ˨˦/ | zue² /tsuɤ˨˦/ |
| 右 | jiw /jiw/ | u /u/ | u /u/ | ieu4 /iəu˥˩/ | u /u/ | jiou²⁴ /jiou˨˦/ | yu³ /jou˥˩/ |
| 東 | tuŋ /tuŋ/ | tong /toŋ/ | dong /toŋ/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dong /toŋ/ | tuŋ¹³ /tuŋ˩˧/ | dun¹ /tuŋ˦/ |
| 西 | si /si/ | sŏ /sʌ/ | seo /sʌ/ | si1 /si˥/ | seo /sʌ/ | sei¹³ /sei˩˧/ | shi¹ /ɕi˦/ |
| 南 | nam /nam/ | nam /nam/ | nam /nam/ | nam2 /nam˧˥/ | nam /nam/ | nɑm¹³ /nɑm˩˧/ | nan² /nan˨˦/ |
| 北 | be /pe/ | puk /puk̚/ | buk /puk̚/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | buk /pukɯ/ | pək /pək̚/ | byi² /pei˨˦/ |
| 行 | xiŋ /xiŋ/ | haeng /hɛŋ/ | haeng /hɛŋ/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | haeng /hɛŋ/ | ɣæŋ¹³ /ɣæŋ˩˧/ | shin² /ɕin˨˦/ |
| 行 | xaŋ /xaŋ/ | hang /haŋ/ | hang /haŋ/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | hang /haŋ/ | ɣaŋ¹³ /ɣaŋ˩˧/ | han² /haŋ˨˦/ |
| 来 | lay /laj/ | rae /ɾɛ/ | rae /rɛ/ | lai2 /lai˧˥/ | nae /nɛ/ | laj¹³ /laj˩˧/ | le² /lɛ˨˦/ |
| 去 | khy /kʰy/ | kŏ /kʌ/ | geo /kʌ/ | khy4 /kʰy˥˩/ | geo /kʌ/ | kʰy⁵¹ /kʰy˥˩/ | chi³ /tɕʰi˥˩/ |
| 見 | kjɛn /kjɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | gyeon /kjʌn/ | kien⁵¹ /kien˥˩/ | jyon³ /tɕjɛn˥˩/ |
| 聞 | wun /wun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | ven2 /vən˧˥/ | mun /mun/ | mvun¹³ /mvun˩˧/ | vun² /vəŋ˨˦/ |
| 食 | ši /ʂɨ/ | sik /ɕik̚/ | sik /ɕik̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sik /ɕikɯ/ | ʑiɪk /ʑiɪk̚/ | sy² /ʂɨ˨˦/ |
| 飲 | ʔim /ʔim/ | ŭm /ɯm/ | eum /ɯm/ | im3 /im˨˩˦/ | eum /ɯm/ | ʔim²⁴ /ʔim˨˦/ | yin² /jin˨˦/ |
| 走 | tsiw /tsiw/ | chu /tsu/ | ju /tɕu/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | ju /tɕu/ | tsəw²⁴ /tsəw˨˦/ | zu² /tsou˨˦/ |
| 坐 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | jwa /tɕwa/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | jwa /tɕwa/ | dzwa²⁴ /dzwa˨˦/ | zue³ /tsuɤ˥˩/ |
| 立 | li /li/ | rip /ɾip̚/ | ip /ip̚/ | li4 /li˥˩/ | ip /ipɯ/ | lip /lip̚/ | li³ /li˥˩/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.