Lai Holh
Хакха-чин
Сино-тибетская (тибето-бирманская, куки-чин, центральный)
Хакха-чин (лай-холь) — престижный вариант и фактический лингва франка среди языков чин (куки-чин), сосредоточенный в городе Хакха в штате Чин, Мьянма. Он служит средством межкланового общения для ~50 различных общин, связанных с чин. Тональный язык с тремя противопоставленными тонами, со сложной глагольной морфологией, включающей прямое/инверсное согласование. Примечателен крупной диаспорой беженцев чин в Индианаполисе (~25 тыс.) и Талсе (~15 тыс.), возникшей после политических преследований в Мьянме начиная с 1990-х годов.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Хакха-чин
Вода
ti
/ti/
Огонь
mei
/mei/
Солнце
ni
/ni/
Луна
thla
/tʰla/
Звезда
arfi
/ʔarfi/
Мать
nu
/nu/
Отец
pa
/pa/
Я
kei
/kei/
Ты
nang
/naŋ/
Имя
min
/min/
Глаз
mit
/mit/
Рука
kut
/kut/
Сердце
lung
/luŋ/
Любовь
daw
/daw/
Дерево
thingkung
/tʰiŋkuŋ/
Дом
inn
/in/
Собака
ui
/ui/
Кошка
minu
/minu/
Есть
ei
/ei/
Пить
din
/din/
Один
pakhat
/pakʰat/
Два
pahnih
/pahniʔ/
Привет
na dam maw
/na dam maw/
Спасибо
ka lawm
/ka lawm/
Хороший
tha
/tʰa/
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Kuki-Chin, Central)
| Значение | Хакха-чин | Мизо | Манипури | Тангкхул нага | Земе нага | Северный цян | Дзонгха |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ti /ti/ | tui /tui/ | ꯏꯁꯤꯡ /isiŋ/ | ze /ze/ | nki /nki/ | cu /tsu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Огонь | mei /mei/ | mei /mei/ | ꯃꯩ /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | mi /mi/ | མེ /me/ |
| Солнце | ni /ni/ | ni /ni/ | ꯅꯨꯃꯤꯠ /numit/ | nyithui /ɲitʰui/ | sʰeu /sʰeu/ | mu /mu/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Луна | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | ꯊꯥ /tʰaː/ | lai /lai/ | kʰu /kʰu/ | nyi /ɲi/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Звезда | arfi /ʔarfi/ | arsi /arsi/ | ꯊꯋꯥꯟꯃꯤꯆꯥꯛ /tʰawanmitɕak/ | sira /siraː/ | tara /taɾa/ | ʁʐə /ʁʐə/ | སྐར་མ /kaːma/ |
| Мать | nu /nu/ | nu /nu/ | ꯏꯃꯥ /ima/ | ina /ina/ | nem /nem/ | ami /ami/ | ཨ་མ /ama/ |
| Отец | pa /pa/ | pa /pa/ | ꯏꯄꯥ /ipa/ | apa /apa/ | ape /ape/ | apa /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Я | kei /kei/ | kei /kei/ | ꯑꯩ /əi/ | i /i/ | ge /ge/ | qa /qɑ/ | ང /ŋa/ |
| Ты | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ | ꯅꯪ /naŋ/ | na /na/ | na /na/ | ʔũ /ʔũ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ |
| Имя | min /min/ | hming /hmiŋ/ | ꯃꯤꯡ /miŋ/ | amin /amin/ | min /miŋ/ | mi /mi/ | མིང /miŋ/ |
| Глаз | mit /mit/ | mit /mit/ | ꯃꯤꯠ /mit/ | mi /mi/ | mik /mik/ | mil /mil/ | མིག /mik/ |
| Рука | kut /kut/ | kut /kut/ | ꯈꯨꯠ /kʰut/ | phei /pʰei/ | hak /hak/ | ki /ki/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Сердце | lung /luŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | ꯊꯃꯣꯏ /tʰamoi/ | mokyaba /mokjaba/ | heisia /heisia/ | shulm /ʃulm/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Любовь | daw /daw/ | hmangaih /hmaŋai/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ /nuŋsiba/ | cha /tʃa/ | kihai /kihai/ | halia /halia/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Дерево | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ꯐꯨꯂꯥꯡ /pʰulaŋ/ | leiyik /leijik/ | rik /rik/ | səf /səf/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Дом | inn /in/ | in /in/ | ꯌꯨꯝ /jum/ | shim /ʃim/ | ki /ki/ | stuapa /stuapa/ | ཁྱིམ /tɕim/ |
| Собака | ui /ui/ | ui /ui/ | ꯍꯨꯏ /hui/ | ui /ui/ | hui /hui/ | kuel /kʷel/ | ཁྱི /tɕi/ |
| Кошка | minu /minu/ | zawhte /zɔʔte/ | ꯍꯧꯗꯣꯡ /houdoŋ/ | mibu /mibu/ | kʰemi /kʰemi/ | miu /miu/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Есть | ei /ei/ | ei /ei/ | ꯆꯥꯕ /tʃaːba/ | ngui /ŋui/ | so /so/ | ndzu /ndzu/ | བཟའ /za/ |
| Пить | din /din/ | in /in/ | ꯊꯛꯄ /tʰakpa/ | rai /rai/ | hʷu /hʷu/ | ndhu /ndʱu/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Один | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | ꯑꯃ /ama/ | kha /kʰa/ | kha /kʰa/ | lhe /ɬe/ | གཅིག /tɕik/ |
| Два | pahnih /pahniʔ/ | pahnih /pahniʔ/ | ꯑꯅꯤ /əni/ | khani /kʰani/ | kena /kena/ | ɣnə /ʁnə/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Привет | na dam maw /na dam maw/ | chibai /tʃibai/ | ꯈꯨꯔꯨꯝꯖꯔꯤ /kʰuɾumdʒaɾi/ | hayau /hajau/ | hangba /haŋba/ | nia ja /nia dʒa/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Спасибо | ka lawm /ka lawm/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ꯊꯥꯒꯠꯆꯔꯤ /tʰaːɡattʃaɾi/ | ase /ase/ | kazi /kazi/ | — /—/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ |
| Хороший | tha /tʰa/ | tha /tʰa/ | ꯐꯕ /pʰaba/ | kahei /kahei/ | ahei /ahei/ | stsuq /stsuq/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.