Runasimi
케추아어
케추아어족
케추아어(ISO 639-3 매크로언어 코드: que)는 콜롬비아 남부와 에콰도르에서 페루·볼리비아를 거쳐 아르헨티나 북부와 칠레까지 안데스 전역에서 쓰이는 가까운 언어들의 어족 또는 연속체다. 에콰도르 키치와어, 페루 중부 변종, 남부 케추아어 등 지역 형태는 상호 이해를 제한할 만큼 다를 수 있으므로 케추아어는 하나의 균일한 언어가 아니며 ‘Runa Simi’라는 이름도 모든 곳에서 쓰이지 않는다. 케추아어 변종은 잉카 제국 이전과 제국기에 확산되었고 식민지 시대에는 일반 선교어로도 쓰였지만, 그 역사는 단일 쿠스코 표준에서 유래했다는 설명보다 복잡하다. 대체로 교착적 접미어형이고 주어–목적어–동사 어순을 선호하며 흔히 증거성이나 정보 출처를 표시하지만 세부 체계는 분파마다 다르다. 라틴 문자 정서법과 공적 인정은 국가별로 달라, 페루에서는 우세 지역에서 공용어이고 볼리비아에서는 공용 토착어 중 하나이며 에콰도르에서는 키치와어가 문화 간 관계의 공용어다.
사용 지역
케추아어의 핵심 단어 31개
물
yaku
/jaku/
불
nina
/nina/
해
inti
/inti/
달
killa
/kiʎa/
별
quyllur
/ˈqojʎʊr/
어머니
mama
/mama/
아버지
tayta
/tajta/
나
ñuqa
/ˈɲʊqa/
너
qam
/qam/
이름
suti
/ˈsuti/
눈
ñawi
/ɲawi/
손
maki
/maki/
마음
sunqu
/suŋqu/
사랑
munay
/munaj/
나무
sacha
/satʃa/
집
wasi
/wasi/
개
allqu
/aʎqu/
고양이
misi
/misi/
먹다
mikhuy
/mikʰuj/
마시다
upyay
/upjaj/
하나
huk
/huk/
둘
iskay
/ˈiskaj/
안녕하세요
allillanchu
/aʎiʎantʃu/
감사합니다
sulpayki
/sulpajki/
좋은
allin
/aʎin/
뻐꾸기
chikwan
/ˈtʃikwan/
출처
단어 비교
Quechuan 계열 관련 언어와 비교
| 뜻 | 케추아어 | 아야쿠초 케추아어 | 고전 케추아어 | 쿠스코 케추아어 | 아이마라어 | 하카루어 | 파피아멘토어 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 물 | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | uma /uma/ | uma /uma/ | awa /awa/ |
| 불 | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | kandela /kandela/ |
| 해 | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | solo /solo/ |
| 달 | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | luna /luna/ |
| 별 | quyllur /ˈqojʎʊr/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | strea /ˈstre.a/ |
| 어머니 | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| 아버지 | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| 나 | ñuqa /ˈɲʊqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | mi /mi/ |
| 너 | qam /qam/ | qam /qam/ | qam /qam/ | qan /qan/ | juma /huma/ | juma /huma/ | bo /bo/ |
| 이름 | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | nòmber /ˈnɔmbər/ |
| 눈 | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | wowo /wowo/ |
| 손 | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | man /man/ |
| 마음 | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | kurason /kurason/ |
| 사랑 | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | amor /amor/ |
| 나무 | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | palu /palu/ |
| 집 | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | kas /kas/ |
| 개 | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kacho /katʃo/ |
| 고양이 | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | pushi /puʃi/ |
| 먹다 | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | kome /kome/ |
| 마시다 | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | bebe /bebe/ |
| 하나 | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | un /un/ |
| 둘 | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | dos /dos/ |
| 안녕하세요 | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | bon dia /bon dia/ |
| 감사합니다 | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | danki /daŋki/ |
| 좋은 | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | bon /bon/ |
| 뻐꾸기 | chikwan /ˈtʃikwan/ | — | — | — | — | — | — |
어순 비교
세계 주요 언어와 비교
LangMap — 언어 시각화 프로젝트의 일부입니다. 정적이고 크롤링 가능한 요약이며, 인터랙티브 지도에서는 발음 음성, 필터, 지구본 보기를 제공합니다.