Rarámuri
tarahumara
Uto-Aztecan (Taracahitan)
Il tarahumara (Rarámuri, "coloro che corrono con i piedi") è una lingua uto-azteca della Sierra Tarahumara, nello stato messicano di Chihuahua. I Rarámuri sono famosi nel mondo per le loro tradizioni di corsa di lunga distanza, come la "rarájipari" (corsa calciando una palla).
Dove si parla
20 parole essenziali in tarahumara
Acqua
bawí
/bawi/
Fuoco
nahí
/nahi/
Sole
rayó
/ɾajo/
Luna
mecá
/metʃa/
Madre
iyé
/ije/
Padre
onó
/ono/
Mangiare
koʼa
/koʔa/
Bere
bahí
/bahi/
Amore
nakí
/naki/
Cuore
surí
/suɾi/
Albero
gokó
/ɡoko/
Casa
kalí
/kali/
Cane
kochí
/kotʃi/
Gatto
misí
/misi/
Mano
sekuá
/sekwa/
Occhio
pusí
/pusi/
Ciao
kuira
/kuiɾa/
Grazie
matéterabá
/mateteɾaba/
Uno
bilé
/bile/
Buono
galá
/ɡala/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Uto-Aztecan (Taracahitan) correlate
| Significato | tarahumara | Pipil | paiute settentrionale | Wixárika | niueano | Nahuatl dell'istmo | marchesano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | bawí /bawi/ | at /at/ | paa /paː/ | ha /ha/ | vai /vai/ | ahtli /aʔtli/ | vai /vai/ |
| Fuoco | nahí /nahi/ | tit /tit/ | kuna /kuna/ | tai /tai/ | afi /afi/ | tit /tit/ | ahi /ahi/ |
| Sole | rayó /ɾajo/ | tunal /tunal/ | tabe /tape/ | tau /tau/ | lā /laː/ | tonal /tonal/ | ʻoumati /ʔoumati/ |
| Luna | mecá /metʃa/ | metsti /metsti/ | mua /mu.a/ | metsa /metsa/ | mahina /mahina/ | metz /mets/ | mahina /mahina/ |
| Madre | iyé /ije/ | nan /nan/ | pia /pi.a/ | nana /nana/ | matua fifine /matua fifine/ | nan /nan/ | kuʻa /kuʔa/ |
| Padre | onó /ono/ | tat /tat/ | naa /naː/ | yawe /jawe/ | matua taane /matua taːne/ | tat /tat/ | motua /motua/ |
| Mangiare | koʼa /koʔa/ | takwa /takwa/ | tɨka /tɨka/ | kuye /kuje/ | kai /kai/ | tacua /takʷa/ | kai /kai/ |
| Bere | bahí /bahi/ | ati /ati/ | hibi /hipi/ | hi'eka /hiʔeka/ | inu /inu/ | ati /ati/ | inu /inu/ |
| Amore | nakí /naki/ | nesa /nesa/ | suabetɨ /suapetɨ/ | kanenki /kanenki/ | fakaalofa /fakaalofa/ | nech-nequi /netʃneki/ | hanahana /hanahana/ |
| Cuore | surí /suɾi/ | yulu /julu/ | piwi /piwi/ | iyari /ijari/ | fatu /fatu/ | yolio /jolio/ | fatu /fatu/ |
| Albero | gokó /ɡoko/ | kwawit /kʷawit/ | hupi /hupi/ | kiyé /kije/ | akau /akau/ | cuahuit /kʷawit/ | tumu kahi /tumu kahi/ |
| Casa | kalí /kali/ | kal /kal/ | nobi /nopi/ | ki /ki/ | fale /fale/ | cali /kali/ | hae /hae/ |
| Cane | kochí /kotʃi/ | chichi /tʃitʃi/ | isha /iʃa/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | kuli /kuli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | peko /peko/ |
| Gatto | misí /misi/ | mishin /miʃin/ | mosa /mosa/ | mitsu /mitsu/ | pusi /pusi/ | miston /miston/ | piki /piki/ |
| Mano | sekuá /sekwa/ | mey /mei/ | mai /mai/ | mama /mama/ | lima /lima/ | mahuit /mawit/ | ʻima /ʔima/ |
| Occhio | pusí /pusi/ | ish /iʃ/ | pui /pui/ | tukite /tukite/ | mata /mata/ | ix /iʃ/ | mata /mata/ |
| Ciao | kuira /kuiɾa/ | ne pakua /ne pakwa/ | maikwa /maikwa/ | kekuanenki /kekwanenki/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | niltze /niltse/ | kaoha /kaoha/ |
| Grazie | matéterabá /mateteɾaba/ | padiush /padjuʃ/ | pesa /pesa/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | fakaaue /fakaaue/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | mauruuru /mauɾuuɾu/ |
| Uno | bilé /bile/ | se /se/ | simɨ /simɨ/ | xevi /ʃevi/ | taha /taha/ | ce /se/ | tahi /tahi/ |
| Buono | galá /ɡala/ | kwahli /kʷahli/ | pesa /pesa/ | waxa /waʃa/ | mitaki /mitaki/ | cualli /kʷalːi/ | maitaʻi /maitaʔi/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.