Shuar Chicham
Shuar
Jivaroan
Lo shuar (Shuar Chicham) è la principale lingua jivaroana, parlata dal popolo shuar dell'Amazzonia ecuadoriana e peruviana. Storicamente tristemente nota nell'antropologia occidentale per la pratica della tsantsa (testa rimpicciolita) — un rituale funebre ormai abbandonato che fu ampiamente travisato nella letteratura di viaggio del XIX-XX secolo. La Federazione Shuar (1964) fu un'organizzazione pioneristica per i diritti degli indigeni. Strettamente imparentata con l'awajún (aguaruna) e l'achuar all'interno della famiglia jivaroana. Uso intergenerazionale attivo; programmi di educazione bilingue in spagnolo e shuar in tutto l'Ecuador.
Dove si parla
31 parole essenziali in Shuar
Acqua
yumi
/jumi/
Fuoco
ji
/hi/
Sole
etsa
/etsa/
Luna
nantu
/nantu/
Stella
yaa
/jaː/
Madre
nukur
/nukuɾ/
Padre
apar
/apaɾ/
Io
wi
/wi/
Tu
ame
/ame/
Nome
naari
/naːɾi/
Occhio
jii
/hiː/
Mano
uwej
/uweh/
Cuore
enentai
/enentai/
Amore
anentaiti
/anentaiti/
Albero
numi
/numi/
Casa
jea
/hea/
Cane
yawá
/jaˈwa/
Gatto
micha
/mitʃa/
Mangiare
yuata
/juata/
Bere
umarta
/umaɾta/
Uno
chikichik
/tʃikitʃik/
Due
jimiará
/himiaɾa/
Ciao
pujamek
/puhamek/
Grazie
yuminsajme
/juminsahme/
Buono
penker
/peŋkeɾ/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Jivaroan correlate
| Significato | Shuar | Achuar | Aguaruna | Yupik dell'Alaska centrale | Tangkhul naga | Giapponese (Osaka) | Giapponese (Hiroshima) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | meq /meq/ | ze /ze/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Fuoco | ji /hi/ | ji /hi/ | jii /hiː/ | keneq /keneq/ | mei /mei/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Sole | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | akerta /akerta/ | nyithui /ɲitʰui/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Luna | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | iraluq /iraluq/ | lai /lai/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| Stella | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | yaya /jaja/ | agyaq /aɣjaq/ | sira /siraː/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| Madre | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | aana /aːna/ | ina /ina/ | おかん /okaɴ/ | おふくろ /oɸɯkɯɾo/ |
| Padre | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | ata /ata/ | apa /apa/ | おとん /otoɴ/ | 親父 /ojadʑi/ |
| Io | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | wiinga /wiːŋa/ | i /i/ | わし /waɕi/ | わし /waɕi/ |
| Tu | ame /ame/ | ame /ame/ | amé /ame/ | elpet /əɬpət/ | na /na/ | あんた /anta/ | あんた /anta/ |
| Nome | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | daaji /daːhi/ | ateq /atəq/ | amin /amin/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| Occhio | jii /hiː/ | jii /hiː/ | jíi /híː/ | ii /iː/ | mi /mi/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Mano | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | uwéj /uwéh/ | unirak /unirak/ | phei /pʰei/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Cuore | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | irua /irua/ | mokyaba /mokjaba/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Amore | anentaiti /anentaiti/ | anentin /anentin/ | amaja /amaha/ | kenka /kenka/ | cha /tʃa/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| Albero | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | napa /napa/ | leiyik /leijik/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Casa | jea /hea/ | jea /hea/ | jegámu /heɡámu/ | ena /ena/ | shim /ʃim/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Cane | yawá /jaˈwa/ | yawa /jawa/ | yawá /jawá/ | qimugta /qimuɣta/ | ui /ui/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| Gatto | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | qassraaraq /qassraːraq/ | mibu /mibu/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| Mangiare | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | ner'uq /nerʔuq/ | ngui /ŋui/ | 食べて /tabete/ | 食べて /tabete/ |
| Bere | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | mertuq /mertuq/ | rai /rai/ | 飲んで /nonde/ | 飲んで /nonde/ |
| Uno | chikichik /tʃikitʃik/ | kichik /kitʃik/ | makichik /makitʃik/ | ataucik /atautʃik/ | kha /kʰa/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| Due | jimiará /himiaɾa/ | jimiar /himiaɾ/ | jimag /himaɡ/ | malruk /maɬʁuk/ | khani /kʰani/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| Ciao | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | pujámek /puhámɛk/ | waqaa /waqaː/ | hayau /hajau/ | 毎度 /maido/ | やあ /jaː/ |
| Grazie | yuminsajme /juminsahme/ | mai-tikut /majtikut/ | see /sɛː/ | quyana /qujana/ | ase /ase/ | おおきに /oːkini/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| Buono | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | assirtuq /asːirtuq/ | kahei /kahei/ | ええ /eː/ | ええ /eː/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.