Wam
Misak
barbacoa
Il misak (autonimo wam, noto anche come guambiano) è una lingua barbacoana del sud-ovest della Colombia, parlata da circa 25.000 indigeni misak nel dipartimento del Cauca, principalmente nel Resguardo Misak de Guambía a Silvia, Cauca. Dal punto di vista linguistico, il misak fa parte della famiglia barbacoana insieme all'awa pit (kwi) della Colombia/Ecuador, al cha'palaa (cbi) dell'Ecuador e al tsafiki (cof) dell'Ecuador. I misak si distinguono per la loro forte autonomia culturale e per le loro tradizioni culturali peculiari, tra cui la tradizione di indossare il cappello e il loro attivismo politico — la comunità misak è stata una delle voci indigene più importanti della politica nazionale colombiana fin dagli anni '70, con leader come Lorenzo Muelas che hanno fatto parte dell'Assemblea costituente del 1991 che riconobbe i diritti degli indigeni nella nuova Costituzione colombiana.
Dove si parla
31 parole essenziali in Misak
Acqua
unø
/unø/
Fuoco
nipi
/nipi/
Sole
shi
/ʃi/
Luna
atru
/atɾu/
Stella
kualøm
/kwalʌm/
Madre
mama
/mama/
Padre
tata
/tata/
Io
na
/na/
Tu
ñui
/ɲui/
Nome
wetø
/wetʌ/
Occhio
kab
/kab/
Mano
mar
/maɾ/
Cuore
mun
/mun/
Amore
kausrap
/kawsɾap/
Albero
yu
/ju/
Casa
ya
/ja/
Cane
kuchi
/kutʃi/
Gatto
mishi
/miʃi/
Mangiare
mɵ
/mɵ/
Bere
ushi
/uʃi/
Uno
kan
/kan/
Due
pa
/pa/
Ciao
ma'rik
/maʔɾik/
Grazie
payn
/pajn/
Buono
kausrik
/kawsɾik/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Barbacoan correlate
| Significato | Misak | Aymara | Jaqaru | Quechua del Cusco | Quechua di Ayacucho | Quechua classico | Páez |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | unø /unø/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | ɨkh /ɨkʰ/ |
| Fuoco | nipi /nipi/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | ipx /ipʰ/ |
| Sole | shi /ʃi/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | sek /seɡ/ |
| Luna | atru /atɾu/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | a' /aʔ/ |
| Stella | kualøm /kwalʌm/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | iic /iːʔ/ |
| Madre | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Padre | tata /tata/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ |
| Io | na /na/ | naya /naja/ | naya /naja/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | adx /aⁿdʒ/ |
| Tu | ñui /ɲui/ | juma /huma/ | juma /huma/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | idx /iⁿdʒ/ |
| Nome | wetø /wetʌ/ | suti /suti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | eç /eʔ/ |
| Occhio | kab /kab/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | yafx /jafʰ/ |
| Mano | mar /maɾ/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ku'çx /kuʔçʰ/ |
| Cuore | mun /mun/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | weçx /weçʰ/ |
| Amore | kausrap /kawsɾap/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | wala /wala/ |
| Albero | yu /ju/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | kli /kli/ |
| Casa | ya /ja/ | uta /uta/ | uta /uta/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | yat /jat/ |
| Cane | kuchi /kutʃi/ | anu /anu/ | anu /anu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | ul /ul/ |
| Gatto | mishi /miʃi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | nasame' /nasameʔ/ |
| Mangiare | mɵ /mɵ/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | ku' /kuʔ/ |
| Bere | ushi /uʃi/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | ɨçx /ɨçʰ/ |
| Uno | kan /kan/ | maya /maja/ | maya /maja/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | teʼ /teʔ/ |
| Due | pa /pa/ | paya /paja/ | paya /paja/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | eena /eːna/ |
| Ciao | ma'rik /maʔɾik/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | mañi /maɲi/ |
| Grazie | payn /pajn/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | pay /paj/ |
| Buono | kausrik /kawsɾik/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | eçxa /eçʰa/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.