تركي
Bahasa Karakhanid
Turkik (Karluk) · varietas historis / tersembunyi
Bahasa Turk Karakhanid (ISO 639-3: xqa), juga disebut Turk Khāqānī, adalah bahasa sastra Turk yang digunakan di wilayah Karakhanid, Asia Tengah, dari abad ke-11 hingga ke-13. Bahasa ini mewakili tahap sastra Islam awal cabang Karluk dan digolongkan oleh para ahli sebagai Turk Kuno akhir atau Turk Pertengahan. Monumen utamanya meliputi Qutadgu Bilig karya Yūsuf Khāṣṣ Ḥājib yang selesai pada 1069–1070, serta Dīwān Lughāt al-Turk berbahasa Arab karya Maḥmūd al-Kāshgharī yang disusun pada 1072–1074 dan kaya akan kata, puisi, serta pengamatan tata bahasa Turk. Karya yang bertahan terutama diwariskan dalam aksara Arab, meskipun satu naskah Qutadgu Bilig memakai aksara Uighur Kuno. Karakhanid berkontribusi pada tradisi sastra Khwarezm dan Chagatai kemudian serta menjadi bagian dari latar sejarah bahasa Uzbek dan Uighur modern, tanpa tepat sama dengan salah satunya.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Karakhanid
Air
suw
/suw/
Api
ot
/ot/
Matahari
kün
/kyn/
Bulan
ay
/aj/
Bintang
yultuz
/jultuz/
Ibu
ana
/ana/
Ayah
ata
/ata/
Saya
men
/men/
Kamu
sen
/sen/
Nama
at
/at/
Mata
köz
/køz/
Tangan
qol
/qol/
Hati
yürek
/jyrek/
Cinta
sevgü
/sevɡy/
Pohon
ığač
/ɯɣatʃ/
Rumah
ev
/ev/
Anjing
it
/it/
Kucing
piši
/piʃi/
Makan
yi-
/ji/
Minum
ič-
/itʃ/
Satu
bir
/bir/
Dua
iki
/iki/
Halo
salām
/salaːm/
Terima kasih
tabug
/tabuɡ/
Baik
yaqšı
/jaqʃɯ/
Sumber
- Erdal (2004) — A Grammar of Old Turkic
- Glottolog: kara1467
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Turkic (Karluk) terkait
| Arti | Bahasa Karakhanid | Kumyk | Bahasa Karachay-Balkar | Bahasa Nogai | Bahasa Karakalpak | Bahasa Qashqai | Bahasa Altai |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | suw /suw/ | сув /suv/ | суу /suw/ | сув /suv/ | suw /suw/ | su /su/ | суу /suː/ |
| Api | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ | od /od/ | от /ot/ |
| Matahari | kün /kyn/ | гюн /ɡyn/ | кюн /kyn/ | күн /kyn/ | kún /kyn/ | gün /ɟyn/ | кӱн /kyn/ |
| Bulan | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ |
| Bintang | yultuz /jultuz/ | юлдуз /julduz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | юлдыз /juldɯz/ | juldız /ʒuldɯz/ | ulduz /ulduz/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ |
| Ibu | ana /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ana /ana/ | эне /ene/ |
| Ayah | ata /ata/ | ата /ata/ | ата /ata/ | атай /ataj/ | ata /ata/ | ata /ata/ | ада /ada/ |
| Saya | men /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ | men /mæn/ | мен /men/ |
| Kamu | sen /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | sen /sæn/ | сен /sen/ |
| Nama | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /ɑt/ | ad /ad/ | ат /at/ |
| Mata | köz /køz/ | гёз /ɡøz/ | кёз /køz/ | коьз /køz/ | kóz /køz/ | göz /ɟøz/ | кӧс /køs/ |
| Tangan | qol /qol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | qol /qol/ | el /el/ | кол /kol/ |
| Hati | yürek /jyrek/ | юрек /jyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | юрек /jyrek/ | júrek /ʒyɾek/ | ürek /yˈɾæc/ | јӱрек /dʒyrek/ |
| Cinta | sevgü /sevɡy/ | сюйюв /syjyv/ | сюймеклик /syjmeklik/ | суьюв /syjyv/ | muhabbat /muhabbat/ | sevgi /sevˈɟi/ | сӱӱш /syːʃ/ |
| Pohon | ığač /ɯɣatʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | ag'ash /aʁaʃ/ | ağaç /aˈʁatʃ/ | агаш /aɡaʃ/ |
| Rumah | ev /ev/ | уьй /yj/ | юй /yj/ | уьй /yj/ | úy /yj/ | ev /ev/ | айыл /ajɯl/ |
| Anjing | it /it/ | ит /it/ | ит /it/ | ит /it/ | iyt /ijt/ | it /it/ | ийт /ijt/ |
| Kucing | piši /piʃi/ | мишик /miʃik/ | киштик /kiʃtik/ | мысык /məsəq/ | pishik /piʃik/ | pišik /piˈʃic/ | киске /kiske/ |
| Makan | yi- /ji/ | ашамакъ /aʃamaq/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | аш /aʃ/ | jew /ʒew/ | yemek /jeˈmæc/ | јиир /dʒiːr/ |
| Minum | ič- /itʃ/ | ичмек /itʃmek/ | ичерге /itʃerɡe/ | иш /iʃ/ | ishiw /iʃiw/ | içmek /itʃˈmæc/ | ичер /itʃer/ |
| Satu | bir /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /biɾ/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ |
| Dua | iki /iki/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | эки /eki/ | eki /eki/ | iki /iki/ | эки /eˈki/ |
| Halo | salām /salaːm/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /salam/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | salam /salam/ | salam /saˈlam/ | эзен /ezen/ |
| Terima kasih | tabug /tabuɡ/ | савбол /savbol/ | сау бол /saw bol/ | сав бол /sav bol/ | rahmet /ɾaχmet/ | sağ olun /sɑːʁ oˈlun/ | быйан /bɯjan/ |
| Baik | yaqšı /jaqʃɯ/ | яхшы /jaχʃə/ | ариу /ariw/ | яксы /jaksə/ | jaqsi /ʒaqsɯ/ | yaxşı /jaxˈʃɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.