Tshangla
Sino-Tibetan > Tibeto-Burman > Bodish (close to but not descended from Classical Tibetan)
Tshangla, yang dalam bahasa Dzongkha disebut Sharchopkha ('tutur timur'), adalah bahasa mayoritas di Bhutan timur dan yang paling luas dituturkan di antara bahasa-bahasa Tibeto-Burma pribumi negara itu. Ia termasuk Bodish dan berkerabat dekat dengan bahasa Tibet, tetapi bukan keturunan bahasa Tibet Klasik, dan dialek-dialek Bhutan tidak memiliki nada leksikal — meskipun ragam yang dituturkan di seberang perbatasan di Pemako, Tibet, dilaporkan sedang mengembangkan nada seiring runtuhnya kontras bersuara pada konsonan awal yang lama. Andvik memerikannya sebagai bahasa tak bertulis: ia tidak dibakukan, tidak diajarkan di sekolah, dan tidak diakui sebagai bahasa minoritas di mana pun, dan penutur yang memang menuliskannya memakai aksara Uchen Tibet. Meski demikian ia hidup dan berfungsi sebagai lingua franca di Trashigang, Mongar dan distrik-distrik sekitarnya, dengan anak-anak yang masih memperolehnya sebagai bahasa pertama. Pemerian rujukannya adalah A Grammar of Tshangla karya Erik Andvik (Brill, 2010), yang ortografi praktisnya dipakai untuk bentuk-bentuk di sini.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Tshangla
Air
ri
/ɾi/
Api
mi
/mi/
Matahari
ngam
/ŋam/
Bulan
lanyingam
/laɲiŋam/
Bintang
karmamindu
/kaɾmamindu/
Ibu
ama
/ama/
Ayah
apa
/apa/
Saya
jang
/dʑaŋ/
Kamu
nan
/nan/
Nama
ming
/miŋ/
Mata
ming
/miŋ/
Tangan
gadang
/gadaŋ/
Hati
thinglom
/tʰiŋlom/
Cinta
phangpe
/pʰaŋpe/
Pohon
shing
/ɕiŋ/
Rumah
phai
/pʰai/
Anjing
khu
/kʰu/
Kucing
danyi
/daɲi/
Makan
zale
/zale/
Minum
jame
/dʑame/
Satu
thur
/tʰuɾ/
Dua
nyiktsing
/ɲiktsiŋ/
Halo
kuzuzangpo
/kuzuzaŋpo/
Terima kasih
kadrinche
/kaɖintɕʰe/
Baik
lekpu
/lekpu/
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Sino-Tibetan > Tibeto-Burman > Bodish (close to but not descended from Classical Tibetan) terkait
| Arti | Tshangla | Bahasa Kurtöp | Bahasa Balti | Sikkim | Bahasa Ladakhi | Bahasa Dzongkha | Tibet Khams |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | ri /ɾi/ | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Api | mi /mi/ | mi /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Matahari | ngam /ŋam/ | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Bulan | lanyingam /laɲiŋam/ | lai /lai/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Bintang | karmamindu /kaɾmamindu/ | karma /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| Ibu | ama /ama/ | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Ayah | apa /apa/ | apai /apai/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ |
| Saya | jang /dʑaŋ/ | ngat /ŋat/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ |
| Kamu | nan /nan/ | wit /wit/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱོད /cʰø˥/ |
| Nama | ming /miŋ/ | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Mata | ming /miŋ/ | mik /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Tangan | gadang /gadaŋ/ | lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Hati | thinglom /tʰiŋlom/ | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ |
| Cinta | phangpe /pʰaŋpe/ | ga /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ |
| Pohon | shing /ɕiŋ/ | shing /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ |
| Rumah | phai /pʰai/ | khim /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| Anjing | khu /kʰu/ | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Kucing | danyi /daɲi/ | byila /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| Makan | zale /zale/ | za /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ |
| Minum | jame /dʑame/ | thung /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ |
| Satu | thur /tʰuɾ/ | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Dua | nyiktsing /ɲiktsiŋ/ | zon /zon/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ȵiː/ |
| Halo | kuzuzangpo /kuzuzaŋpo/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | ཨ་རོ /aro/ |
| Terima kasih | kadrinche /kaɖintɕʰe/ | kadrinche /kadrintɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ |
| Baik | lekpu /lekpu/ | lekpo /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.