ཁམས་སྐད
Tibet Khams
Sino-Tibet (Tibeto-Burman, Bodish)
Bahasa Tibet Khams adalah salah satu dari tiga kelompok dialek Tibetik utama (bersama dengan Tengah/Ü-Tsang bo dan Amdo). Dituturkan di seluruh Tibet timur (wilayah Kham), Sichuan barat (Garzê dan Liangshan utara), Yunnan barat laut (Diqing), dan Qinghai tenggara (Yushu) — sebuah wilayah dataran tinggi luas tempat orang Khampa mengembangkan budaya berkuda yang khas dan otonomi historis. Secara fonologis lebih konservatif daripada Tibet Tengah dalam mempertahankan gugus konsonan awal yang hilang dalam tutur Lhasa, tetapi inovatif dalam perkembangan nada. Berbagi aksara Tibet sastra dengan ragam baku tetapi sangat berbeda dalam pelafalan, sehingga memerlukan penerjemah terlatih antardialek dalam konteks lisan.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Tibet Khams
Air
ཆུ
/tɕʰu/
Api
མེ
/me/
Matahari
ཉི་མ
/ɲima/
Bulan
ཟླ་བ
/dawa/
Bintang
སྐར་མ
/karma/
Ibu
ཨ་མ
/ama/
Ayah
ཨ་ཕ
/apʰa/
Saya
ང
/ŋà/
Kamu
ཁྱོད
/cʰø˥/
Nama
མིང
/miŋ/
Mata
མིག
/mik/
Tangan
ལག་པ
/lakpa/
Hati
སྙིང་
/ɲiŋ/
Cinta
དགའ་པོ
/ɡapo/
Pohon
ཤིང་
/ɕiŋ/
Rumah
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Anjing
ཁྱི
/kʰi/
Kucing
ཞི་མི
/ʑimi/
Makan
ཟ
/za/
Minum
འཐུང་
/tʰuŋ/
Satu
གཅིག
/tɕik/
Dua
གཉིས
/ȵiː/
Halo
ཨ་རོ
/aro/
Terima kasih
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
Baik
ཡག་པོ
/jakpo/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish) terkait
| Arti | Tibet Khams | Bahasa Balti | Bahasa Tibet Klasik Liturgis | Bahasa Tibet Klasik | Bahasa Ladakhi | Sikkim | Bahasa Sherpa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Api | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Matahari | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Bulan | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Bintang | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| Ibu | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Ayah | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཡབ /jab/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Saya | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Kamu | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ |
| Nama | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Mata | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Tangan | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Hati | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Cinta | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| Pohon | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| Rumah | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ནང /naŋ/ |
| Anjing | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Kucing | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Makan | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| Minum | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Satu | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| Dua | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ |
| Halo | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| Terima kasih | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Baik | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.