Rarámuri
Bahasa Tarahumara
Uto-Aztek (Taracahitan)
Bahasa Tarahumara (Rarámuri, "orang yang berlari dengan kaki") adalah bahasa Yuto-Aztek di pegunungan Sierra Tarahumara, negara bagian Chihuahua, Meksiko. Suku Rarámuri terkenal di dunia karena tradisi lari jarak jauh seperti "rarájipari" (lari sambil menendang bola).
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Tarahumara
Air
bawí
/bawi/
Api
nahí
/nahi/
Matahari
rayó
/ɾajo/
Bulan
mecá
/metʃa/
Bintang
sopolí
/sopoli/
Ibu
iyé
/ije/
Ayah
onó
/ono/
Saya
nejé
/nehe/
Kamu
mujé
/muhe/
Nama
riwá
/ɾiwa/
Mata
pusí
/pusi/
Tangan
sekuá
/sekwa/
Hati
surí
/suɾi/
Cinta
nakí
/naki/
Pohon
gokó
/ɡoko/
Rumah
kalí
/kali/
Anjing
kochí
/kotʃi/
Kucing
misí
/misi/
Makan
koʼa
/koʔa/
Minum
bahí
/bahi/
Satu
bilé
/bile/
Dua
okuá
/okwa/
Halo
kuira
/kuiɾa/
Terima kasih
matéterabá
/mateteɾaba/
Baik
galá
/ɡala/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Uto-Aztecan (Taracahitan) terkait
| Arti | Bahasa Tarahumara | Bahasa Wixárika | Bahasa Paiute Utara | Nahuatl Tanah Genting | Bahasa Nawat | Bahasa Rapanui | Bahasa Niue |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | bawí /bawi/ | ha /ha/ | paa /paː/ | ahtli /aʔtli/ | at /at/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Api | nahí /nahi/ | tai /tai/ | kuna /kuna/ | tit /tit/ | tit /tit/ | ahi /ahi/ | afi /afi/ |
| Matahari | rayó /ɾajo/ | tau /tau/ | tabe /tape/ | tonal /tonal/ | tunal /tunal/ | raʻā /raʔaː/ | lā /laː/ |
| Bulan | mecá /metʃa/ | metsa /metsa/ | mua /mu.a/ | metz /mets/ | metsti /metsti/ | mahina /mahina/ | mahina /mahina/ |
| Bintang | sopolí /sopoli/ | xurawe /ʃuˈrawe/ | pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ | sitlalin /siˈtlalin/ | sital /ˈsital/ | hetuʻu /heˈtuʔu/ | fetū /feˈtuː/ |
| Ibu | iyé /ije/ | nana /nana/ | pia /pi.a/ | nan /nan/ | nan /nan/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ | matua fifine /matua fifine/ |
| Ayah | onó /ono/ | yawe /jawe/ | naa /naː/ | tat /tat/ | tat /tat/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ | matua taane /matua taːne/ |
| Saya | nejé /nehe/ | nee /neː/ | nʉʉ /nɨː/ | naja /ˈnaha/ | naja /ˈnaha/ | au /au/ | au /au/ |
| Kamu | mujé /muhe/ | eekɨ /ˈeːkɨ/ | ʉʉ /ɨː/ | taja /ˈtaha/ | taja /ˈtaha/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Nama | riwá /ɾiwa/ | tewa /ˈtewa/ | nia /niʔa/ | tocayotl /tokaˈjotɬ/ | tukay /ˈtukaj/ | ingoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| Mata | pusí /pusi/ | tukite /tukite/ | pui /pui/ | ix /iʃ/ | ish /iʃ/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tangan | sekuá /sekwa/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mahuit /mawit/ | mey /mei/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ |
| Hati | surí /suɾi/ | iyari /ijari/ | piwi /piwi/ | yolio /jolio/ | yulu /julu/ | mahatu /mahatu/ | fatu /fatu/ |
| Cinta | nakí /naki/ | kanenki /kanenki/ | suabetɨ /suapetɨ/ | nequi /neki/ | tasujta /tasuhta/ | hanga /haŋa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| Pohon | gokó /ɡoko/ | kiyé /kije/ | hupi /hupi/ | cuahuit /kʷawit/ | kwawit /kʷawit/ | tumu rākau /tumu raːkau/ | akau /akau/ |
| Rumah | kalí /kali/ | ki /ki/ | nobi /nopi/ | cali /kali/ | kal /kal/ | hare /haɾe/ | fale /fale/ |
| Anjing | kochí /kotʃi/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | isha /iʃa/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ | paihega /paiheŋa/ | kuli /kuli/ |
| Kucing | misí /misi/ | mitsu /mitsu/ | mosa /mosa/ | miston /miston/ | mishin /miʃin/ | kati /kati/ | pusi /pusi/ |
| Makan | koʼa /koʔa/ | kuye /kuje/ | tɨka /tɨka/ | tacua /takʷa/ | takwa /takwa/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Minum | bahí /bahi/ | hi'eka /hiʔeka/ | hibi /hipi/ | ati /ati/ | ati /ati/ | unu /unu/ | inu /inu/ |
| Satu | bilé /bile/ | xevi /ʃevi/ | simɨ /simɨ/ | ce /se/ | se /se/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ |
| Dua | okuá /okwa/ | huta /huˈta/ | waha /waha/ | ome /ˈome/ | ume /ˈume/ | rua /ˈrua/ | ua /ua/ |
| Halo | kuira /kuiɾa/ | kekuanenki /kekwanenki/ | maikwa /maikwa/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ | ʻiorana /ʔioɾana/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| Terima kasih | matéterabá /mateteɾaba/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | pesa /pesa/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ | maururu /mauɾuɾu/ | fakaaue /fakaaue/ |
| Baik | galá /ɡala/ | waxa /waʃa/ | pesa /pesa/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ | riva /ɾiva/ | mitaki /mitaki/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.