Kisukuma
Sukuma
rumpun Atlantik-Kongo (cabang Bantu, kelompok Sukuma-Nyamwezi)
Bahasa Sukuma (Kisukuma) adalah bahasa Bantu tunggal terbesar di Tanzania berdasarkan jumlah penutur B1, dengan ~5 juta penutur, yang dituturkan terutama di kawasan Danau Victoria — wilayah Mwanza, Shinyanga, Tabora, Geita, dan Simiyu. Suku Sukuma adalah kelompok etnis terbesar di Tanzania, sekitar 16% dari populasi nasional. Bahasa ini memiliki nada (kontras tinggi-rendah pada akar kata dan penanda kala-aspek) serta kesesuaian kelas nomina Bantu (~18 kelas); ia berkerabat dekat dengan bahasa Nyamwezi (nym), yang bersamanya membentuk kontinum dialek, diklasifikasikan bersama sebagai Zona Bantu F21. Meskipun komunitas penuturnya besar, bahasa Swahili (sw) mendominasi pendidikan, media, dan pemerintahan di seluruh Tanzania, dan bahasa Sukuma memiliki tradisi tulis serta kehadiran media yang terbatas.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Sukuma
Air
minzi
/minzi/
Api
moto
/moto/
Matahari
ilyuva
/iʎuβa/
Bulan
ng'wezi
/ŋweːzi/
Bintang
nyenyeezi
/ɲeˈɲeːzi/
Ibu
mayu
/maju/
Ayah
baba
/baba/
Saya
nene
/ˈnene/
Kamu
gwegwe
/ˈɡweɡwe/
Nama
lina
/ˈlina/
Mata
liso
/liso/
Tangan
nkhono
/ŋkono/
Hati
ngholo
/ŋɡoːlo/
Cinta
butogwa
/butoɡwa/
Pohon
mti
/mti/
Rumah
kaya
/kaja/
Anjing
mbwa
/mbwa/
Kucing
kalulu
/kalulu/
Makan
kulya
/kuʎa/
Minum
kunywa
/kuɲwa/
Satu
imo
/imo/
Dua
ibhili
/iˈβili/
Halo
mwangaluka
/mwaŋɡaluka/
Terima kasih
nakulumba
/nakulumba/
Baik
shihi
/ʃihi/
Sumber
- Glottolog: Sukuma
- Ethnologue: suk
- Maganga & Schadeberg (1992) Kanuri Comparative Lexicon (Sukuma section)
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Atlantic-Congo (Bantu, Sukuma-Nyamwezi) terkait
| Arti | Sukuma | Nyamwezi | Shambala | Sangu | Makonde | Bahasa Nyaturu | Bahasa Asu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | minzi /minzi/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mashi /maʃi/ | maazi /maːzi/ | mende /mende/ |
| Api | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ |
| Matahari | ilyuva /iʎuβa/ | izuba /izuβa/ | zuwa /zuwa/ | liluga /liluɡa/ | lyuva /ʎuβa/ | nzua /nzua/ | idhuva /iðuʋa/ |
| Bulan | ng'wezi /ŋweːzi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ | umwesi /umwesi/ | mwedi /mwedi/ | umweri /umweɾi/ | mwezi /mwezi/ |
| Bintang | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | ntondwa /ntondwa/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ |
| Ibu | mayu /maju/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Ayah | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Saya | nene /ˈnene/ | nene /ˈnene/ | niye /nije/ | une /une/ | une /une/ | une /une/ | mine /mine/ |
| Kamu | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | uve /uve/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ |
| Nama | lina /ˈlina/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ | litawa /litawa/ | lina /lina/ | izina /izina/ | izina /izina/ |
| Mata | liso /liso/ | liso /liso/ | izo /izo/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | iriiso /iɾiːso/ | iiso /iːso/ |
| Tangan | nkhono /ŋkono/ | ikobo /ikoβo/ | ukono /ukono/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | mkono /mkono/ |
| Hati | ngholo /ŋɡoːlo/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | ngiti /ŋɡiti/ |
| Cinta | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | kwenda /kwenda/ | ulungu /uluŋɡu/ | kupenda /kupenda/ | butogwa /butoɡwa/ | lumba /lumba/ |
| Pohon | mti /mti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ |
| Rumah | kaya /kaja/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Anjing | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| Kucing | kalulu /kalulu/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Makan | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ | kurya /kuɾja/ |
| Minum | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kukumbila /kukumbila/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Satu | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | nimo /nimo/ | umwe /umwe/ | imwe /imwe/ |
| Dua | ibhili /iˈβili/ | ibili /iβili/ | mbili /mbili/ | avili /aβili/ | vavili /vaʋili/ | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ |
| Halo | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | mwadita /mwadita/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mbasala /mbasala/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | mbukire /mbukiɾe/ | shiloi /ʃiloi/ |
| Terima kasih | nakulumba /nakulumba/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /asante/ | nashukulu /naʃukulu/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | asante /aˈsante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ |
| Baik | shihi /ʃihi/ | lihi /lihi/ | hedi /hedi/ | kwifwa /kwifwa/ | shibwana /ʃibwana/ | kihi /kihi/ | mwamba /mwamba/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.