Matses
Bahasa Matsés
rumpun Pano (Mayoruna)
Matsés (juga disebut Mayoruna) adalah bahasa rumpun Pano di cekungan Yaquerana di perbatasan Peru–Brasil. Bahasa ini terkenal secara tipologis karena memiliki salah satu sistem evidensial paling rumit di dunia: verba secara wajib menyandikan apakah sumber informasi bersifat langsung, hasil inferensi, dugaan, atau laporan, dan lebih jauh membedakan waktu terjadinya peristiwa dari waktu penutur mengetahuinya.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Matsés
Air
mapi
/maˈpi/
Api
tsibo
/tsiˈbo/
Matahari
šëdo
/ʂɨˈdo/
Bulan
use
/uˈse/
Bintang
bacuë
/bakwɨ/
Ibu
ëna
/ɨˈna/
Ayah
papa
/paˈpa/
Saya
ëbi
/ɨβi/
Kamu
mibi
/miβi/
Nama
cain
/kãin/
Mata
bëdi
/bɨˈdi/
Tangan
mëbi
/mɨˈbi/
Hati
šobi
/ʂoˈbi/
Cinta
—
/—/
Pohon
mado
/maˈdo/
Rumah
šobo
/ʂoˈbo/
Anjing
opa
/oˈpa/
Kucing
—
/—/
Makan
pe-
/pe/
Minum
ak-
/ak/
Satu
pazë
/paˈzɨ/
Dua
dabëd
/daβɨd/
Halo
—
/—/
Terima kasih
—
/—/
Baik
—
/—/
Sumber
- Fleck, David W. (2003) A Grammar of Matses. PhD dissertation, Rice University.
- Fleck, David W. (2007) Evidentiality in Matses. In Aikhenvald & Dixon (eds.) Evidentiality. Oxford.
- Glottolog: Matses
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Panoan (Mayoruna) terkait
| Arti | Bahasa Matsés | Bahasa Bidayuh Bukar-Sadong | Bahasa Kavalan | Bahasa Andi | Bahasa Pazeh | Proto-Austronesia | Bahasa Babuza |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | mapi /maˈpi/ | piin /piːn/ | zanum /zaˈnum/ | лъен /ɬen/ | dalum /da.lum/ | *daNum /daNum/ | zalum /zalum/ |
| Api | tsibo /tsiˈbo/ | apui /aˈpui/ | ramaz /raˈmaz/ | цӏай /tsʼaj/ | hapuy /ha.puj/ | *Sapuy /Sapuy/ | apoi /apoi/ |
| Matahari | šëdo /ʂɨˈdo/ | biduh /biˈduh/ | siban /siˈban/ | миллӏи /milːi/ | rizax /ɾi.zax/ | *waRi /waRi/ | — /—/ |
| Bulan | use /uˈse/ | bulan /buˈlan/ | buran /buˈran/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | ilas /i.las/ | *bulaN /bulaN/ | zilias /siliəs/ |
| Bintang | bacuë /bakwɨ/ | bitun /bitun/ | bituqan /bituqan/ | цӀцӀа /tsʼːa/ | mintol /mintol/ | *bituqen /bituqen/ | botto /botːo/ |
| Ibu | ëna /ɨˈna/ | sindo /sinˈdoʔ/ | tina /ˈtina/ | ила /ila/ | ina /i.na/ | *ina /ina/ | tina /tina/ |
| Ayah | papa /paˈpa/ | samah /saˈmah/ | tama /ˈtama/ | има /ima/ | aba /a.ba/ | *ama /ama/ | tama /tama/ |
| Saya | ëbi /ɨβi/ | aku /aku/ | aiku /aiku/ | ден /dẽ/ | yaku /jaku/ | *aku /aku/ | ka-ina /kaina/ |
| Kamu | mibi /miβi/ | muh /muh/ | aisu /aisu/ | мин /min/ | isiu /isiu/ | *iSu /iSu/ | ijo /ijo/ |
| Nama | cain /kãin/ | ngaran /ŋaran/ | nangan /naŋan/ | цӀер /tsʼeːr/ | ngadan /ŋadan/ | *ŋajan /ŋajan/ | naan /naːn/ |
| Mata | bëdi /bɨˈdi/ | bateh /baˈteh/ | mata /maˈta/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ | daurik /da.u.ɾik/ | *maCa /maCa/ | macha /matʃa/ |
| Tangan | mëbi /mɨˈbi/ | təŋən /tə̆ˈŋən/ | rima /riˈma/ | рекьа /rekʼa/ | rima /ɾi.ma/ | *lima /lima/ | rima /rima/ |
| Hati | šobi /ʂoˈbi/ | — /—/ | — /—/ | рокӏо /rokʼo/ | baga /ba.ɡa/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | mado /maˈdo/ | kayuh /kaˈjuh/ | kasuy /kaˈsuj/ | рикьва /riqʷːa/ | kahuy /ka.huj/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ |
| Rumah | šobo /ʂoˈbo/ | ramin /raˈmin/ | lepaw /ləˈpaw/ | хъоро /qʼoro/ | xuma /xu.ma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ruma/ |
| Anjing | opa /oˈpa/ | kaso /kaˈsoʔ/ | wasu /waˈsu/ | хвай /χʷaj/ | wazu /wa.zu/ | *asu /asu/ | asu /asu/ |
| Kucing | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Makan | pe- /pe/ | kuman /kuˈman/ | quman /quˈman/ | икъвин /iqʷːin/ | mekan /mə.kan/ | *kaen /kaen/ | maan /maːn/ |
| Minum | ak- /ak/ | ŋinum /ŋiˈnum/ | mimum /miˈmum/ | игьин /iɣin/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | *inum /inum/ | minum /minum/ |
| Satu | pazë /paˈzɨ/ | isaʔ /iˈsaʔ/ | issa /ˈissa/ | цеб /tseb/ | adang /a.daŋ/ | *isa /isa/ | nata /nata/ |
| Dua | dabëd /daβɨd/ | duɔh /duɔh/ | zusa /zusa/ | чӀеди /tʃʼedi/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | naroa /naroa/ |
| Halo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | — /—/ | biis /biːs/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.