Кӏваннав миццӏи
Bahasa Andi
Kaukasus Timur Laut (Avar-Andic, subkelompok Andik)
Andi (Кӏваннав миццӏи) adalah bahasa Kaukasia Timur Laut dari subkelompok Andik (cabang Avar-Andik), yang dituturkan oleh sekitar 6.000 orang di sembilan desa Distrik Botlikh di kawasan pegunungan Dagestan barat. Andi memiliki profil tipologis Avar-Andik: inventaris konsonan yang sangat besar (~50+ fonem, termasuk seri ejektif, faringalisasi, dan labialisasi), morfologi aglutinatif, penjajaran ergatif-absolutif dengan ergativitas terbelah, empat hingga lima kelas nomina, dan sistem kasus spasial yang rumit dengan beberapa seri lokalisasi. Andi tidak memiliki ortografi resmi sendiri — bahasa Avar berfungsi sebagai bahasa sastra regional, dan Andi diwariskan secara lisan; deskripsi linguistik modern (Salimov 2010, Cercvadze 1965) menggunakan aksara Kiril ad hoc.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Andi
Air
лъен
/ɬen/
Api
цӏай
/tsʼaj/
Matahari
миллӏи
/milːi/
Bulan
борцӏцӏо
/bortsʼːo/
Bintang
цӀцӀа
/tsʼːa/
Ibu
ила
/ila/
Ayah
има
/ima/
Saya
ден
/dẽ/
Kamu
мин
/min/
Nama
цӀер
/tsʼeːr/
Mata
гьаркӏо
/haɾkʼo/
Tangan
рекьа
/rekʼa/
Hati
рокӏо
/rokʼo/
Cinta
—
/—/
Pohon
рикьва
/riqʷːa/
Rumah
хъоро
/qʼoro/
Anjing
хвай
/χʷaj/
Kucing
—
/—/
Makan
икъвин
/iqʷːin/
Minum
игьин
/iɣin/
Satu
цеб
/tseb/
Dua
чӀеди
/tʃʼedi/
Halo
—
/—/
Terima kasih
—
/—/
Baik
—
/—/
Burung kangkok
гиггу
/ɡiɡːu/
Sumber
- Salimov (2010) Andijskij jazyk: grammaticheskij ocherk, teksty, slovari
- Cercvadze (1965) Andijskij jazyk
- Glottolog: Andi
- Ethnologue: ani
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa NE Caucasian (Avar-Andic, Andic subgroup) terkait
| Arti | Bahasa Andi | Bahasa Budukh | Bahasa Hunzib | Bahasa Khvarshi | Bahasa Kryts | Bahasa Babuza | Proto-Austronesia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | лъен /ɬen/ | хьед /ħed/ | лъи /ɬiː/ | лъа /ɬa/ | xed /xed/ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ |
| Api | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цIə /tsʼə/ | цIа /tsʼa/ | ts'a /tsʼa/ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ |
| Matahari | миллӏи /milːi/ | рагъ /raʁ/ | бохъ /boqχ/ | бухъ /buqχ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | — /—/ | *waRi /waRi/ |
| Bulan | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | ваз /vaz/ | боцо /botso/ | буца /butsa/ | vats /vats/ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ |
| Bintang | цӀцӀа /tsʼːa/ | хед /χed/ | цӀирис /tsʼiris/ | цӀирис /tsʼiris/ | xed /xed/ | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ |
| Ibu | ила /ila/ | баб /bab/ | — /—/ | ишу /iʃu/ | dada /dada/ | tina /tina/ | *ina /ina/ |
| Ayah | има /ima/ | дада /dada/ | абу /abu/ | обу /obu/ | buba /buba/ | tama /tama/ | *ama /ama/ |
| Saya | ден /dẽ/ | зы /zɨ/ | дə /də/ | до /do/ | zin /zin/ | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ |
| Kamu | мин /min/ | вы /wɨ/ | мə /mə/ | мо /mo/ | vun /vun/ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ |
| Nama | цӀер /tsʼeːr/ | тӀвар /tʼʷar/ | цӀе /tsʼe/ | цӀери /tsʼeri/ | tʼʷar /tʼʷar/ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ |
| Mata | гьаркӏо /haɾkʼo/ | ул /ul/ | гьаре /hare/ | эзал /ezal/ | ul /ul/ | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ |
| Tangan | рекьа /rekʼa/ | кул /kul/ | коро /koro/ | лекьа /leʟ̌a/ | kul /kul/ | rima /rima/ | *lima /lima/ |
| Hati | рокӏо /rokʼo/ | юкӏ /jukʼ/ | ракIу /rakʼu/ | локIва /lokʼʷa/ | rikʼ /rikʼ/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | гокъа /ɡoqʼa/ | mukan /muˈkan/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | рикьва /riqʷːa/ | тар /tar/ | хонхе /χõχe/ | гъван /ʁʷan/ | xer /xer/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ |
| Rumah | хъоро /qʼoro/ | кӏул /kʼul/ | — /—/ | агъ /aq/ | xal /xal/ | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ |
| Anjing | хвай /χʷaj/ | хвар /χʷar/ | вə /wə/ | гъве /ʁʷe/ | xveqʼ /χveqʼ/ | asu /asu/ | *asu /asu/ |
| Kucing | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Makan | икъвин /iqʷːin/ | ухьун /uħun/ | мухъа /muqχa/ | лацIа /latsʼa/ | ulkura /ulˈkura/ | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ |
| Minum | игьин /iɣin/ | эджи /edʒi/ | хулIа /χuɬa/ | цIода /tsʼoda/ | hatsra /hatsˈra/ | minum /minum/ | *inum /inum/ |
| Satu | цеб /tseb/ | са /sa/ | гьəнс /həns/ | гьас /has/ | sa /sa/ | nata /nata/ | *isa /isa/ |
| Dua | чӀеди /tʃʼedi/ | къуьд /qʼʷyd/ | къӀоно /qˤʼono/ | къӀано /qˤʼano/ | qʼʷad /qʼʷad/ | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ |
| Halo | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | — /—/ | — /—/ | кIотIу /kʼotʼu/ | логу /loɡu/ | yiğin /jiˈʁin/ | — /—/ | — /—/ |
| Burung kangkok | гиггу /ɡiɡːu/ | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | кӀукӀутӀо /kʼukʼutʼo/ | куку /kuku/ | гугу /ɡuɡu/ | — | — |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.