Djambarrpuyŋu
Djambarrpuyngu
Pama-Nyunga (Yolŋu, Dhuwal)
Djambarrpuyŋu adalah ragam Yolŋu Matha dari kelompok Dhuwal, dituturkan di seluruh Arnhem Land timur laut di Northern Territory, Australia, dan berpusat di Galiwin'ku (Pulau Elcho). Ia merupakan bahasa Aborigin yang paling luas dituturkan di kawasan itu dan berfungsi sebagai lingua franca antarklan Yolŋu, karena itulah sensus 2021 mencatat sekitar 3.800 penutur — lebih banyak daripada hampir semua bahasa tradisional Australia lainnya. Secara tata bahasa ia Pama-Nyungan: sangat banyak menandai kasus, dengan urutan kata yang sangat bebas dan sistem pronomina yang membedakan tunggal, dual dan jamak serta 'kami' inklusif dan eksklusif. Kosakatanya membawa lapisan khas pinjaman Makassar dari perdagangan teripang berabad-abad dengan Sulawesi — walu 'matahari, hari' ditelusuri ke kata Makassar allo. Tidak seperti kebanyakan bahasa Australia, ia masih diperoleh anak-anak sebagai bahasa pertama, dan memiliki Perjanjian Baru lengkap (2008) serta kamus besar dan tata bahasa rujukan.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Djambarrpuyngu
Air
gapu
/ɡapu/
Api
gurtha
/ɡuɻt̪a/
Matahari
walu
/walu/
Bulan
ŋaḻindi
/ŋaɭindi/
Bintang
ganyu
/ɡaɲu/
Ibu
ŋäṉḏi
/ŋaːɳɖi/
Ayah
bäpa
/baːpa/
Saya
ŋarra
/ŋara/
Kamu
nhe
/n̪e/
Nama
yäku
/jaːku/
Mata
mel
/mel/
Tangan
goŋ
/ɡoŋ/
Hati
ḏoṯurrk
/ɖoʈurk/
Cinta
djäl
/ɟaːl/
Pohon
dharpa
/d̪aɻpa/
Rumah
buṉbu
/buɳbu/
Anjing
wuŋgan
/wuŋɡan/
Kucing
butjikit
/bucikit/
Makan
ḻuka
/ɭuka/
Minum
ḻuka
/ɭuka/
Satu
waŋgany
/waŋɡaɲ/
Dua
märrma'
/maːrmaʔ/
Halo
Nhämirri nhe?
/n̪aːmiri n̪e/
Terima kasih
—
/—/
Baik
manymak
/maɲmak/
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal) terkait
| Arti | Djambarrpuyngu | Bahasa Warlpiri | Bahasa Martu Wangka | Bahasa Nhanda | Bahasa Olkol | Bahasa Ngunnawal | Bahasa Noongar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | gapu /ɡapu/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kungal /kuŋal/ | kep /kep/ |
| Api | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | warba /waɻba/ | kaarl /kaːɻl/ |
| Matahari | walu /walu/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | guma /ɡuma/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| Bulan | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | birrang /biɻaŋ/ | miyak /mijak/ |
| Bintang | ganyu /ɡaɲu/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | el idnban /el ˈidnban/ | dyurra /ɟura/ | djinda /ɟinda/ |
| Ibu | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | guni /ɡuni/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| Ayah | bäpa /baːpa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | pumba /pumba/ | maam /maːm/ |
| Saya | ŋarra /ŋara/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ay /aj/ | ngaya /ŋaja/ | ngany /ŋaɲ/ |
| Kamu | nhe /n̪e/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | inag /inaɡ/ | ngindu /ŋindu/ | noonook /nunuk/ |
| Nama | yäku /jaːku/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | kwerl /kwɛɻl/ |
| Mata | mel /mel/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ | mel /mel/ |
| Tangan | goŋ /ɡoŋ/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mar /maɻ/ |
| Hati | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | gauar /ɡauar/ | kortang /koɻtaŋ/ |
| Cinta | djäl /ɟaːl/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | marmit /maɻmit/ | djaadjam /dʒaːdʒam/ |
| Pohon | dharpa /d̪aɻpa/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | warabi /waɻabi/ | boorn /boːɻn/ |
| Rumah | buṉbu /buɳbu/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | kuni /kuni/ | mia /maja/ |
| Anjing | wuŋgan /wuŋɡan/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | mirri /miɻi/ | dwert /dweɻt/ |
| Kucing | butjikit /bucikit/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ | nguni /ŋuni/ |
| Makan | ḻuka /ɭuka/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | daring /daɻiŋ/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| Minum | ḻuka /ɭuka/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyu /ɲu/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| Satu | waŋgany /waŋɡaɲ/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ | keny /keɲ/ |
| Dua | märrma' /maːrmaʔ/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | uchir /utʃir/ | bula /bula/ | koodjal /kuɟal/ |
| Halo | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | kaya /kaja/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | boordawan /boːɻdawan/ |
| Baik | manymak /maɲmak/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | kwobidak /kwobidak/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.