Proto-Tungusic
प्रोटो-तुंगुसिक
आदिभाषा (पुनर्निर्मित) · ऐतिहासिक / छिपी किस्म
प्रोटो-तुंगुसिक मंचूरिया और मध्य अमूर बेसिन के तुंगुसिक परिवार — मंचू, एवेंकी, एवेन, नानाई आदि — का पुनर्निर्मित पूर्वज है। इसे प्रायः पहली सहस्राब्दी ईस्वी के आरंभिक से मध्य भाग का माना जाता है और यह अच्छी तरह पुनर्निर्मित है।
कहाँ बोली जाती है
प्रोटो-तुंगुसिक में 31 मूल शब्द
पानी
*mū
/mū/
आग
*tawa
/tawa/
सूरज
*sigūn
/sigūn/
चाँद
*bēga
/bēga/
तारा
—
/—/
माता
*eńi
/eńi/
पिता
*ama
/ama/
मैं
*bi
/bi/
तुम
*si
/si/
नाम
*gerbū
/gerbū/
आँख
*ńāsa
/ńāsa/
हाथ
*ŋāla
/ŋāla/
दिल
*mēwan
/mēwan/
प्रेम
—
/—/
पेड़
*mō
/mō/
घर
—
/—/
कुत्ता
*ŋinda
/ŋinda/
बिल्ली
—
/—/
खाना
*ǰep-
/ǰep-/
पीना
—
/—/
एक
*emun
/emun/
दो
*ǰör
/ǰör/
नमस्ते
—
/—/
धन्यवाद
—
/—/
अच्छा
—
/—/
स्रोत
- Benzing (1955) Die tungusischen Sprachen
- Tsintsius (1975–77) Comparative Dictionary of the Tungus-Manchu Languages
शब्दों की तुलना
Proto-language (reconstructed) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | प्रोटो-तुंगुसिक | प्रोटो-कार्तवेलियन | आद्य कोरियाई | जुरचेन | अम्ब्रियाई | नानाई | फ़्रिजियन भाषा |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | *mū /mū/ | *c̣q̇ar- /c̣q̇ar-/ | *mɨr /mɨr/ | muke /muke/ | utur /ˈu.tur/ | муэ /mue/ | — /—/ |
| आग | *tawa /tawa/ | *cecxl- /cecxl-/ | *pɨr /pɨr/ | tuwa /tuwa/ | pir /pir/ | това /tova/ | — /—/ |
| सूरज | *sigūn /sigūn/ | *mze- /mze-/ | *hʌy /hʌy/ | šun /ʃun/ | — /—/ | сиун /siun/ | — /—/ |
| चाँद | *bēga /bēga/ | — /—/ | *tʌr /tʌr/ | biya /bija/ | — /—/ | биа /bia/ | masê /maˈseː/ |
| तारा | — /—/ | — /—/ | *pyər /pyər/ | usiha /usixa/ | — /—/ | хосякта /xoˈsʲakta/ | — /—/ |
| माता | *eńi /eńi/ | *deda- /deda-/ | *emi /emi/ | eme /eme/ | matrer /ˈma.trer/ | энин /enin/ | mater /ˈmater/ |
| पिता | *ama /ama/ | *mama- /mama-/ | *api /api/ | ama /ama/ | patre /ˈpa.tre/ | ама /ama/ | atas /aˈtas/ |
| मैं | *bi /bi/ | *me /me/ | *na /na/ | bi /bi/ | — /—/ | ми /mi/ | az /az/ |
| तुम | *si /si/ | *sen- /sen-/ | *ne /ne/ | si /ʃi/ | tu /tuː/ | си /si/ | — /—/ |
| नाम | *gerbū /gerbū/ | *saqel- /saqel-/ | — /—/ | gebu /gəbu/ | nome /ˈnome/ | гэрбу /gərˈbu/ | — /—/ |
| आँख | *ńāsa /ńāsa/ | *tʼwal- /tʼwal-/ | *nun /nun/ | yasa /jasa/ | — /—/ | насал /nasal/ | — /—/ |
| हाथ | *ŋāla /ŋāla/ | *qel- /qel-/ | *son /son/ | gala /ɡala/ | manuv-e /ma.ˈnu.we/ | нгала /ŋala/ | — /—/ |
| दिल | *mēwan /mēwan/ | *gul- /gul-/ | *mʌzʌm /mʌzʌm/ | niyaman /nijaman/ | — /—/ | миаван /miavan/ | — /—/ |
| प्रेम | — /—/ | — /—/ | — /—/ | gosi /ɡosi/ | — /—/ | эйини /ejini/ | — /—/ |
| पेड़ | *mō /mō/ | — /—/ | *namʌk /namʌk/ | mo /mo/ | — /—/ | мо /mo/ | — /—/ |
| घर | — /—/ | — /—/ | — /—/ | boo /boː/ | — /—/ | дё /dʒo/ | — /—/ |
| कुत्ता | *ŋinda /ŋinda/ | *ʒaɣl- /ʒaɣl-/ | — /—/ | indahǔn /indahuːn/ | — /—/ | инда /inda/ | kan /kan/ |
| बिल्ली | — /—/ | — /—/ | — /—/ | kesike /kesike/ | — /—/ | коси /kosi/ | — /—/ |
| खाना | *ǰep- /ǰep-/ | *č̣am- /č̣am-/ | *mek- /mek-/ | jefu /dʒefu/ | — /—/ | депу /depu/ | — /—/ |
| पीना | — /—/ | — /—/ | — /—/ | omi /omi/ | — /—/ | омичи /omitʃi/ | — /—/ |
| एक | *emun /emun/ | *ert- /ert-/ | *hʌnah /hʌnah/ | emu /emu/ | unu /ˈu.nu/ | эмун /emun/ | — /—/ |
| दो | *ǰör /ǰör/ | *jor- /jor-/ | *tur /tur/ | juwe /dʑuwə/ | dur /dur/ | дюэр /dʒuˈər/ | — /—/ |
| नमस्ते | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | банди-банди /bandi bandi/ | — /—/ |
| धन्यवाद | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | банихан /banihan/ | — /—/ |
| अच्छा | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sain /sain/ | — /—/ | ая /aja/ | — /—/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।