Jirrbal
दिर्बल भाषा
पामा-न्युंगन (दिरबालिक शाखा)
उत्तरी क्वींसलैंड की पामा-न्युंगन भाषा, जो डिक्सन के 1972 के व्याकरण और लैकॉफ़ की पुस्तक «Women, Fire and Dangerous Things» से प्रसिद्ध हुई: इसके चार संज्ञा वर्ग (bayi पुल्लिंग/सजीव, balan स्त्रीलिंग/जल/अग्नि/खतरनाक, balam खाद्य पौधे, bala शेष) ग़ैर-अरस्तूई वर्गीकरण का पाठ्यपुस्तकीय उदाहरण बन गए। दिर्बल में एक पूर्णतः पृथक सास-परिहार शब्दावली «Jalŋuy» भी है, जिसका व्याकरण वही है किन्तु शब्दकोश पूर्णतः भिन्न है।
कहाँ बोली जाती है
दिर्बल भाषा में 31 मूल शब्द
पानी
bana
/ˈbana/
आग
buni
/ˈbuni/
सूरज
garri
/ˈɡari/
चाँद
gagara
/ɡaˈɡara/
तारा
gijiny
/ɡiɟiɲ/
माता
gumbu
/ˈɡumbu/
पिता
ngumi
/ˈŋumi/
मैं
ngaja
/ŋaɟa/
तुम
nginda
/ŋinda/
नाम
yidyi
/jiɟi/
आँख
jili
/ˈɟili/
हाथ
mala
/ˈmala/
दिल
mugu
/ˈmuɡu/
प्रेम
—
/—/
पेड़
yugu
/ˈjuɡu/
घर
mija
/ˈmiɟa/
कुत्ता
guda
/ˈɡuda/
बिल्ली
—
/—/
खाना
janganyu
/ɟaŋˈaɲu/
पीना
jiwuli
/ɟiˈwuli/
एक
yara
/ˈjara/
दो
bulgany
/bulɡaɲ/
नमस्ते
—
/—/
धन्यवाद
—
/—/
अच्छा
—
/—/
स्रोत
- Dixon, R. M. W. (1972) The Dyirbal Language of North Queensland. Cambridge University Press.
- Dixon, R. M. W. (1989) "The Original Dyirbal Speaking Tribes of North-East Queensland", in Aboriginal History.
- Glottolog: Dyirbal
शब्दों की तुलना
Pama-Nyungan (Dyirbalic) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | दिर्बल भाषा | वालमजरी भाषा | मकासाई | कवालन | बाबूज़ा भाषा | प्रोटो-ऑस्ट्रोनेशियन | विराजुरी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | bana /ˈbana/ | ngapa /ˈŋapa/ | ira /ˈira/ | zanum /zaˈnum/ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| आग | buni /ˈbuni/ | warlu /ˈwaɭu/ | ata /ˈata/ | ramaz /raˈmaz/ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | wiiny /wiːɲ/ |
| सूरज | garri /ˈɡari/ | ngalyarra /ŋaˈʎara/ | watu /ˈwatu/ | siban /siˈban/ | — /—/ | *waRi /waRi/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| चाँद | gagara /ɡaˈɡara/ | pira /ˈpira/ | uru /ˈuru/ | buran /buˈran/ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| तारा | gijiny /ɡiɟiɲ/ | wirl /wiɭ/ | ipi /ipi/ | bituqan /bituqan/ | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| माता | gumbu /ˈɡumbu/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ina /ˈina/ | tina /ˈtina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| पिता | ngumi /ˈŋumi/ | kirta /ˈkiʈa/ | baba /ˈbaba/ | tama /ˈtama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| मैं | ngaja /ŋaɟa/ | ngaju /ŋaɟu/ | ani /ani/ | aiku /aiku/ | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| तुम | nginda /ŋinda/ | nyuntu /ɲuntu/ | ai /ai/ | aisu /aisu/ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| नाम | yidyi /jiɟi/ | yini /jini/ | naran /naran/ | nangan /naŋan/ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| आँख | jili /ˈɟili/ | purlka /ˈpuɭka/ | nana /ˈnana/ | mata /maˈta/ | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | miil /miːl/ |
| हाथ | mala /ˈmala/ | marnin /ˈmaɳin/ | tana /ˈtana/ | rima /riˈma/ | rima /rima/ | *lima /lima/ | marra /ˈmara/ |
| दिल | mugu /ˈmuɡu/ | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| प्रेम | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| पेड़ | yugu /ˈjuɡu/ | watiya /waˈtija/ | ate /ˈate/ | kasuy /kaˈsuj/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| घर | mija /ˈmiɟa/ | ngurra /ˈŋura/ | oma /ˈoma/ | lepaw /ləˈpaw/ | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| कुत्ता | guda /ˈɡuda/ | kunyarr /kuˈɲar/ | defa /ˈdɛfa/ | wasu /waˈsu/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | mirri /ˈmiri/ |
| बिल्ली | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| खाना | janganyu /ɟaŋˈaɲu/ | nga- /ŋa/ | nawa /ˈnawa/ | quman /quˈman/ | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| पीना | jiwuli /ɟiˈwuli/ | nga- /ŋa/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | mimum /miˈmum/ | minum /minum/ | *inum /inum/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| एक | yara /ˈjara/ | kanyjarra /kaɲˈɟara/ | u /ʔu/ | issa /ˈissa/ | nata /nata/ | *isa /isa/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| दो | bulgany /bulɡaɲ/ | kujarra /kuɟara/ | lolae /loˈlae/ | zusa /zusa/ | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | bula /ˈbula/ |
| नमस्ते | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| धन्यवाद | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| अच्छा | — /—/ | ngurnu /ˈŋuɳu/ | rau /rau/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।