Ao (Chungli Ao: Ao, Mongsen Ao: Aa)
או נאגה
סינו-טיבטית (שפות נאגה)
או נאגה (ISO 639-3: njo) היא שפה סינו-טיבטית המדוברת כשפה ראשונה בפי כ־260,000 איש, בעיקר במחוז מוקוקצ׳ונג שבנאגאלנד, צפון-מזרח הודו. צורותיה העיקריות הן צ׳ונגלי, צורת היוקרה המשמשת ברוב הספרות ובתקשורת בין כפרים, ומונגסן; בין הצורות הקטנות יותר נמצאת צ׳אנגקי. או היא שפה טונאלית וסדר המילים בה בעיקר SOV; מונגסן היא שפה אגלוטינטיבית מאוד, בעיקר בעלת סיומות, ובה מורפולוגיה פועלית ענפה ושלושה טונים לקסיקליים. כתיב המבוסס על האלפבית הלטיני, שהונהג בפעילות המיסיונרית במאה ה־19, התבסס לכתיבת צ׳ונגלי ובדרך כלל אינו מסמן טון. או משמשת בבתים, בכנסיות, בחינוך ובשידור, ויש בה גוף ניכר של ספרות מודפסת ודיגיטלית.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באו נאגה
מים
apv
/ʌpʰ/
אש
liju
/liːdʒu/
שמש
meino
/mei̯nɔ/
ירח
meishim
/mei̯ʃim/
כוכב
meɹok
/meɹok/
אמא
ama
/ʌmʌ/
אבא
apa
/ʌpʰʌ/
אני
ì
/ì/
אתה
na
/na/
שם
atü
/atɯ/
עין
ami
/ʌmi/
יד
atsü
/ʌts̺y/
לב
thamar
/tʰʌmʌɹ/
אהבה
atülü
/ʌt̺ylʰy/
עץ
kesethi
/keseːtʰi/
בית
khezo
/kʰeːzɔ/
כלב
tsia
/ts̺ʲɑ/
חתול
moka
/mɔkʰʌ/
לאכול
taichü
/tai̯tʃʰy/
לשתות
tsi
/ts̺i/
אחד
ai
/ai̯/
שתיים
aná
/ana/
שלום
alile
/ʌliːle/
תודה
ateu
/ʌteu/
טוב
khetü
/kʰetʰy/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Sino-Tibetan (Naga) קשורות
| משמעות | או נאגה | טנגכול נגה | קיאנג דרומי | ניב אאומורי | ניב הירושימה | יפנית (קגושימה) | שפת דרונג |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | apv /ʌpʰ/ | ze /ze/ | tʃʰu /tʃʰu/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ | 水 /midzɯ̥/ | ʃə /ʃə/ |
| אש | liju /liːdʒu/ | mei /mei/ | miː /miː/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ | 火っ /çiʔ/ | məə /məː/ |
| שמש | meino /mei̯nɔ/ | nyithui /ɲitʰui/ | ɲit /ɲit/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ | お日さん /ohisaɴ/ | nɯ /nɯ/ |
| ירח | meishim /mei̯ʃim/ | lai /lai/ | ʐwaː /ʐwaː/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ | məŋ /məŋ/ |
| כוכב | meɹok /meɹok/ | sira /siraː/ | zgɿ /zɡɿ/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ | əkɯr /əkɯr/ |
| אמא | ama /ʌmʌ/ | ina /ina/ | miː /miː/ | かっちゃ /kattɕa/ | おふくろ /oɸɯkɯɾo/ | かか /kaka/ | ma /ma/ |
| אבא | apa /ʌpʰʌ/ | apa /apa/ | pə /pə/ | とっちゃ /tottɕa/ | 親父 /ojadʑi/ | とと /toto/ | pa /pa/ |
| אני | ì /ì/ | i /i/ | qa /qɑ/ | わ /wa/ | わし /waɕi/ | おい /oi/ | nga /ŋa/ |
| אתה | na /na/ | na /na/ | ʔu /ʔũ/ | な /na/ | あんた /anta/ | わい /wai/ | nə /nə/ |
| שם | atü /atɯ/ | amin /amin/ | rmə /rmə/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ | bɯng /bɯŋ/ |
| עין | ami /ʌmi/ | mi /mi/ | mit /mit/ | 目 /me/ | 目 /me/ | 目 /me/ | mik /mik/ |
| יד | atsü /ʌts̺y/ | phei /pʰei/ | kʰaː /kʰaː/ | 手 /te/ | 手 /te/ | 手 /te/ | kə /kə/ |
| לב | thamar /tʰʌmʌɹ/ | mokyaba /mokjaba/ | ɲit /ɲit/ | 心 /koɡoɾo/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ | ʃəŋ /ʃəŋ/ |
| אהבה | atülü /ʌt̺ylʰy/ | cha /tʃa/ | pʰo /pʰo/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ | ʃit /ʃit/ |
| עץ | kesethi /keseːtʰi/ | leiyik /leijik/ | tʃʰoː /tʃʰoː/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | sim /sim/ |
| בית | khezo /kʰeːzɔ/ | shim /ʃim/ | kʰə /kʰə/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ | 家 /eː/ | im /im/ |
| כלב | tsia /ts̺ʲɑ/ | ui /ui/ | kʰwe /kʰwe/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /iɴ/ | kʰja /kʰja/ |
| חתול | moka /mɔkʰʌ/ | mibu /mibu/ | maː /maː/ | ねご /neɡo/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ | tsa /tsʰa/ |
| לאכול | taichü /tai̯tʃʰy/ | ngui /ŋui/ | tʃʰə /tʃʰə/ | 食って /kɯtte/ | 食べて /tabete/ | 食うて /kɯːte/ | ʃə /ʃə/ |
| לשתות | tsi /ts̺i/ | rai /rai/ | ʂu /ʂu/ | 飲んで /nonde/ | 飲んで /nonde/ | 飲うで /noːde/ | pə /pə/ |
| אחד | ai /ai̯/ | kha /kʰa/ | tʃʰik /tʃʰik/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ | 一つ /çitotsɯ/ | tik /tik/ |
| שתיים | aná /ana/ | khani /kʰani/ | ɣnə /ɣnə/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ | əni /əni/ |
| שלום | alile /ʌliːle/ | hayau /hajau/ | niə /niə/ | どうも /doːmo/ | やあ /jaː/ | おやっとさあ /ojattosaː/ | ŋeŋ /ŋeŋ/ |
| תודה | ateu /ʌteu/ | ase /ase/ | — /—/ | ありがどー /aɾiɡadoː/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ | ありがとさげもす /aɾiɡatosaɡemosɯ/ | tʃʰɔ /tʃʰɔ/ |
| טוב | khetü /kʰetʰy/ | kahei /kahei/ | kʰo /kʰo/ | 良くて /jokɯte/ | ええ /eː/ | 良かって /jokatte/ | la /la/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.