мары йӹлмӹ
מארי הררית
אוראלית (מארי)
מָארי ההרים (кырык мары kyryk mary) היא שפה אוּרלית וולגה-פינית המדוברת על הגדה הימנית הגבוהה של הוולגה, ברפובליקת מָארי אל שברוסיה, בפי כ-30 אלף איש. היא נבדלת רשמית ממָארי האחו (mhr, כ-400 אלף דוברים) — שתיהן שפות רשמיות במשותף ברפובליקה לצד הרוסית — אף שהן יוצרות רצף ניבים ומובנות הדדית באופן חלקי. בני המָארי הם אחד מן העמים המעטים שלאורך הוולגה ששימרו את דתם האנימיסטית הילידית הטרום-נוצרית (צ'ימָארי יוּלָה). למָארי ההרים כתיב קירילי משלה, הנבדל באותות הנוספות Ӓ ӓ, Ӧ ӧ, Ӱ ӱ ו-Ы̆ ы̆.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות במארי הררית
מים
вӹд
/vʉd/
אש
тыл
/tɨl/
שמש
кечӹ
/ketʃʉ/
ירח
тӹлзӹ
/tʉlzʉ/
כוכב
шӹдӹр
/ˈʃɘdɘr/
אמא
ӓвӓ
/ævæ/
אבא
ӓтя
/ætʲa/
אני
мӹнь
/mɘnʲ/
אתה
тӹнь
/tɘnʲ/
שם
лӹм
/lɘm/
עין
сӹнзӓ
/sʉnzæ/
יד
кид
/kid/
לב
шӱм
/ʃym/
אהבה
ярататмаш
/jaratatmaʃ/
עץ
пушӓнгӹ
/puʃæŋɡʉ/
בית
пӧрт
/pørt/
כלב
пи
/pi/
חתול
кытьӹ
/kʉtʲʉ/
לאכול
качкаш
/katʃkaʃ/
לשתות
йӱӓш
/jyæʃ/
אחד
ик
/ik/
שתיים
кок
/kok/
שלום
пӓрӓнӓ
/pærænæ/
תודה
таусола
/tausola/
טוב
сӓй
/sæj/
קוקייה
куку
/ˈkuku/
מחשב
компьютер
/kɐmˈpjuter/
סושי
суши
/suˈʃi/
מקורות
- Ethnologue: mrj
- Alhoniemi (1993) Grammatik des Tscheremissischen
- Glottolog: west2392
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Uralic (Mari) קשורות
| משמעות | מארי הררית | מארי הערבות | אודמורטית | מוקשה | ארזיה | קומי זיריאן | קומי-פרמיאק |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | вӹд /vʉd/ | вӱд /vyd/ | ву /vu/ | ведь /vedʲ/ | ведь /vedʲ/ | ва /va/ | ва /va/ |
| אש | тыл /tɨl/ | тул /tul/ | тыл /tɨl/ | тол /tol/ | тол /tol/ | би /bi/ | би /bi/ |
| שמש | кечӹ /ketʃʉ/ | кече /ketʃe/ | шунды /ʃundɨ/ | ши /ʃi/ | чи /tʃi/ | шонді /ʃondi/ | шонді /ʃondi/ |
| ירח | тӹлзӹ /tʉlzʉ/ | тылзе /tɨlze/ | толэзь /tolezʲ/ | ков /kov/ | ков /kov/ | тӧлысь /tɵlɨɕ/ | тӧлісь /tɵliɕ/ |
| כוכב | шӹдӹр /ˈʃɘdɘr/ | шӱдыр /ˈʃydɨr/ | кизили /kiˈzʲili/ | тяште /ˈtʲæʃtʲe/ | теште /ˈtʲeʃtʲe/ | кодзув /ˈkodʑuv/ | кӧдзыв /ˈkɘdʑɨv/ |
| אמא | ӓвӓ /ævæ/ | ава /ava/ | мумы /mumɨ/ | тядя /tʲadʲa/ | ава /ava/ | мам /mam/ | мам /mam/ |
| אבא | ӓтя /ætʲa/ | ача /atʃa/ | атай /ataj/ | аля /alʲa/ | тетя /tʲetʲa/ | бать /batʲ/ | ай /aj/ |
| אני | мӹнь /mɘnʲ/ | мый /mɨj/ | мон /mon/ | мон /mon/ | мон /mon/ | ме /me/ | ме /me/ |
| אתה | тӹнь /tɘnʲ/ | тый /tɨj/ | тон /ton/ | тон /ton/ | тон /ton/ | тэ /te/ | тэ /te/ |
| שם | лӹм /lɘm/ | лӱм /lym/ | ним /nim/ | лем /lʲem/ | лем /lʲem/ | ним /nim/ | ним /nim/ |
| עין | сӹнзӓ /sʉnzæ/ | шинча /ʃintʃa/ | син /sin/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | син /sin/ | син /sin/ |
| יד | кид /kid/ | кид /kid/ | ки /ki/ | кядь /kʲadʲ/ | кедь /kedʲ/ | ки /ki/ | ки /ki/ |
| לב | шӱм /ʃym/ | шӱм /ʃym/ | сюлэм /sʲulem/ | седи /sedʲi/ | седей /sedej/ | сьӧлӧм /ɕɵlɵm/ | сьӧлӧм /ɕɵlɵm/ |
| אהבה | ярататмаш /jaratatmaʃ/ | йӧратымаш /jøratɨmaʃ/ | яратон /jaraton/ | кельгома /kelʲɡoma/ | вечкема /vetʃkema/ | муслун /muslun/ | радейтӧм /radejtɵm/ |
| עץ | пушӓнгӹ /puʃæŋɡʉ/ | пушеҥге /puʃeŋɡe/ | писпу /pispu/ | шуфта /ʃufta/ | чувто /tʃuvto/ | пу /pu/ | пу /pu/ |
| בית | пӧрт /pørt/ | пӧрт /pørt/ | корка /korka/ | куд /kud/ | кудо /kudo/ | керка /kerka/ | керку /kerku/ |
| כלב | пи /pi/ | пий /pij/ | пуны /punɨ/ | пине /pinʲe/ | киска /kiska/ | пон /pon/ | пон /pon/ |
| חתול | кытьӹ /kʉtʲʉ/ | пырыс /pɨrɨs/ | коӵыш /kotɕɨʃ/ | катка /katka/ | катка /katka/ | кань /kanʲ/ | кань /kanʲ/ |
| לאכול | качкаш /katʃkaʃ/ | кочкаш /kotʃkaʃ/ | сиыны /siɨnɨ/ | ярхцамс /jarxtsams/ | ярсамс /jarsams/ | сёйны /ɕojnɨ/ | сейны /sejnɨ/ |
| לשתות | йӱӓш /jyæʃ/ | йӱаш /jyaʃ/ | юыны /juɨnɨ/ | симомс /simoms/ | симемс /sʲimems/ | юны /junɨ/ | юны /junɨ/ |
| אחד | ик /ik/ | ик /ik/ | одӥг /odiɡ/ | фкя /fkʲa/ | вейке /vejke/ | ӧти /ɵti/ | ӧтік /ɵtik/ |
| שתיים | кок /kok/ | кок /kok/ | кык /kɨk/ | кафта /ˈkafta/ | кавто /ˈkavto/ | кык /kɨk/ | кык /kɨk/ |
| שלום | пӓрӓнӓ /pærænæ/ | салам лийже /salam lijʒe/ | ӟечбур /dʑetɕˈbur/ | шумбрат /ʃumbrat/ | шумбрат /ʃumbrat/ | видза олан /vidza olan/ | бур лун /bur lun/ |
| תודה | таусола /tausola/ | тау /tau/ | тау /tau/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | аттьӧ /atʲtʲɵ/ | аттьӧ /atʲtʲɵ/ |
| טוב | сӓй /sæj/ | сай /saj/ | умой /umoj/ | цебярь /tsʲebʲarʲ/ | паро /paro/ | бур /bur/ | бур /bur/ |
| קוקייה | куку /ˈkuku/ | куку /ˈkuku/ | кикы /kiˈkɨ/ | куку /ˈkuku/ | куко /ˈkuko/ | кӧк /kɵk/ | кӧк /kɵk/ |
| מחשב | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɔmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /komˈpʲjuter/ |
| סושי | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /ˈsuʃi/ | — | суши /ˈsuʃi/ | суши /ˈsuʂɨ/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.