Lëtzebuergesch
לוקסמבורגית
גרמנית (מערבי)
לוקסמבורגית (Lëtzebuergesch) היא שפה גרמאנית מערבית המסווגת בתוך הפרנקונית המוזלית, המדוברת בעיקר בלוקסמבורג. בשנת 1984 היא הוכרזה כשפה הלאומית של לוקסמבורג, בעוד הצרפתית והגרמנית נותרו השפות המנהליות (הרשמיות) של המדינה, והצרפתית משמשת כשפת החקיקה. לשפה כ־400,000 דוברים ילידיים והיא מדוברת גם באזורים הסמוכים של בלגיה, צרפת וגרמניה. תעתיקי ה־IPA ניתנים ללא סוגריים בהתאם לפורמט המבוקש. מילה אחת (eye/Auge) חסרה IPA מתועד במקורות הנגישים ומסומנת כבלתי מתועדת.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בלוקסמבורגית
מים
Waasser
/vaːsɐ/
אש
Feier
/fɑɪ̯ɐ/
שמש
Sonn
/zon/
ירח
Mound
/məʊ̯nt/
כוכב
Stär
/ʃtɛːɐ/
אמא
Mamm
/mɑm/
אבא
Papp
/pɑp/
אני
ech
/ɛç/
אתה
du
/duː/
שם
Numm
/num/
עין
—
/—/
יד
Hand
/hɑnt/
לב
Häerz
/hɛrts/
אהבה
Léift
/lɜɪ̯ft/
עץ
Bam
/baːm/
בית
Haus
/hɑʊ̯s/
כלב
Hond
/hont/
חתול
Kaz
/kaːts/
לאכול
iessen
/iə̯sən/
לשתות
drénken
/dʀeŋkən/
אחד
een
/eːn/
שתיים
zwee
/tsveː/
שלום
Moien
/moɪ̯ən/
תודה
Merci
/mɛʀsiː/
טוב
Gutt
/ɡut/
קוקייה
Guckuck
/ˈɡukuk/
מחשב
Computer
/komˈpjuːtɐ/
סושי
Sushi
/ˈsuʃi/
דופמין
Dopamin
/dopaˈmiːn/
שטרודל (@)
Afeschwanz
/ˈafəʃvants/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Germanic (West) קשורות
| משמעות | לוקסמבורגית | גרמנית תחתית | גרמנית (אוסטרית) | גרמנית | גרמנית פנסילבניה | קלשית | גרמנית (לוקסמבורגית) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | Waasser /vaːsɐ/ | Water /vɑːtɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasər/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ |
| אש | Feier /fɑɪ̯ɐ/ | Füer /fyːɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feier /faɪər/ | Füer /fyːɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ |
| שמש | Sonn /zon/ | Sünn /zʏn/ | Sonne /sɔnə/ | Sonne /zɔnə/ | Sunn /sʊn/ | Sonn /zɔn/ | Sonne /zɔnə/ |
| ירח | Mound /məʊ̯nt/ | Maan /maːn/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Muun /muːn/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ |
| כוכב | Stär /ʃtɛːɐ/ | Steern /steːrn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Schteern /ʃteːrn/ | Stään /ʃtɛːn/ | Stern /ʃtɛʁn/ |
| אמא | Mamm /mɑm/ | Moder /moːdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mudder /mʊdər/ | Moder /moːdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ |
| אבא | Papp /pɑp/ | Vader /fɑːdɐ/ | Vater /fɑːtɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Daadi /daːdi/ | Vatter /fatɐ/ | Vater /faːtɐ/ |
| אני | ech /ɛç/ | ik /ɪk/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪɕ/ | ich /ɪç/ |
| אתה | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /du/ | do /doː/ | du /duː/ |
| שם | Numm /num/ | Naam /naːm/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Naame /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ |
| עין | — /—/ | Oog /oːx/ | Auge /aːɡə/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Aag /aːk/ | Auch /aʊx/ | Auge /aʊ̯ɡə/ |
| יד | Hand /hɑnt/ | Hand /hant/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ |
| לב | Häerz /hɛrts/ | Hart /haɐt/ | Herz /hɛɐts/ | Herz /hɛʁts/ | Hatz /hats/ | Hätz /hɛts/ | Herz /hɛʁts/ |
| אהבה | Léift /lɜɪ̯ft/ | Leev /leːf/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | liewe /liːvə/ | Leev /leːf/ | Liebe /liːbə/ |
| עץ | Bam /baːm/ | Boom /boːm/ | Baum /baːm/ | Baum /baʊ̯m/ | Baam /baːm/ | Boum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ |
| בית | Haus /hɑʊ̯s/ | Huus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊs/ | Huus /huːs/ | Haus /haʊ̯s/ |
| כלב | Hond /hont/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hongk /hoŋk/ | Hund /hʊnt/ |
| חתול | Kaz /kaːts/ | Katt /kat/ | Katze /kɑtsə/ | Katze /katsə/ | Katz /kats/ | Katz /kats/ | Katze /katsə/ |
| לאכול | iessen /iə̯sən/ | eten /eːtn̩/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | esse /ɛsə/ | esse /ɛsə/ | essen /ɛsn̩/ |
| לשתות | drénken /dʀeŋkən/ | drinken /drɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkŋ/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | drinke /dɾɪŋkə/ | drinke /dʁɪŋkə/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ |
| אחד | een /eːn/ | een /eːn/ | oans /ɑːns/ | eins /aɪ̯ns/ | eens /eːns/ | ein /aɪn/ | eins /aɪ̯ns/ |
| שתיים | zwee /tsveː/ | twee /tveː/ | zwei /tsvai/ | zwei /tsvaɪ/ | zwee /tsveː/ | zwei /tsvai/ | zwei /tsvaɪ/ |
| שלום | Moien /moɪ̯ən/ | Moin /mɔɪn/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Hallo /haloː/ | Hallo /haloː/ | Tach /tax/ | Hallo /haloː/ |
| תודה | Merci /mɛʀsiː/ | Dankschöön /daŋkʃøːn/ | Danke /daŋkə/ | danke /daŋkə/ | Denki /dɛŋki/ | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ | danke /daŋkə/ |
| טוב | Gutt /ɡut/ | good /ɡoːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | joot /joːt/ | gut /ɡuːt/ |
| קוקייה | Guckuck /ˈɡukuk/ | Kukuk /ˈkuːkuk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | — | — | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ |
| מחשב | Computer /komˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /ˈkɔmpjuːtɐ/ | Computer /komˈpjuːtɐ/ | — |
| סושי | Sushi /ˈsuʃi/ | Sushi /ˈzuʃi/ | Sushi /ˈsuʃi/ | Sushi /ˈzuːʃi/ | — | Sushi /ˈzuʃi/ | — |
| דופמין | Dopamin /dopaˈmiːn/ | Dopamin /dopaˈmiːn/ | — | Dopamin /dopaˈmiːn/ | — | — | — |
| שטרודל (@) | Afeschwanz /ˈafəʃvants/ | — | — | Klammeraffe /ˈklamɐʔˌafə/ | — | — | — |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.