ꨌꩌ
צ'אם מזרחית
אוסטרונזית (מלאית-פולינזית, צ׳אמית)
צ׳אם מזרחית, המכונה גם צ׳אם פאן ראנג (ISO 639-3: cjm), היא שפה צ׳אמית אוסטרונזית המדוברת בעיקר במחוזות נין תואן ובין תואן שבדרום־מרכז וייטנאם. היא נבדלת מצ׳אם מערבית (cja), שמרכזה בקמבודיה, ובין דובריה קהילות אהייר או בלמון, אוואל או באני, וכן בעלי השתייכויות דתיות אחרות. האבוגידה המסורתית אקהאר תראה, שמקורה בכתבי ברהמי מדרום הודו, משמשת בכתבי יד ובהוראה קהילתית; תעתיק לטיני מופיע גם בעבודה בלשנית וחינוכית. מגע ממושך עם וייטנאמית עיצב מחדש את מבנה המילים ויצר ניגודי פונציה או רגיסטר; כמה ניתוחים מתארים טונליות בראשיתה, ולכן התווית המוחלטת „לא טונלית” פשטנית מדי. לצ׳אם המזרחית אין מעמד רשמי ארצי, וההעברה הבין־דורית משתנה ככל שהווייטנאמית שולטת יותר בבתי הספר ובחיים הציבוריים.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בצ'אם מזרחית
מים
ꨀꨳꨩ
/ʔiaː/
אש
ꨀꨚꨶꨬ
/apuei/
שמש
ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ
/a.ɗi.tiaʔ/
ירח
ꨝꨪꨤꩆ
/ɓi.lan/
כוכב
ꨝꨪꨓꨭꩀ
/ɓi.tuʔ/
אמא
ꨀꨟꨰꩀ
/a.meʔ/
אבא
ꨀꨟꨲ
/a.mɨ/
אני
ꨕꨨꨵꩀ
/ɗah.laʔ/
אתה
ꨨꨲ
/hɨ/
שם
ꨀꨋꩆ
/a.ŋan/
עין
ꨟꨓꨩ
/mə.taː/
יד
ꨓꨊꨪꩆ
/ta.ŋɪn/
לב
ꨨꨓꨰ
/ha.tai/
אהבה
ꨀꨘꨪꩅ
/a.nit/
עץ
ꨆꨢꨮꨭ
/ka.jauː/
בית
ꨧꩃ
/saːŋ/
כלב
ꨀꨧꨮꨭ
/ʔa.saʊ/
חתול
ꨟꨢꨥ
/mɨ.jaw/
לאכול
ꨨꨶꩀ
/hʊaʔ/
לשתות
ꨟꨑꨭꩌ
/mɨ.ɲum/
אחד
ꨧ
/saː/
שתיים
ꨕꨶ
/d̪ʊaː/
שלום
ꨦꨤꩌ
/sa.lam/
תודה
ꨙꨶ ꨜꨲꩊ
/ɗua pʰuəl/
טוב
ꨧꨳꩌ
/siam/
מקורות
- Ethnologue: cjm
- Thurgood (1999) From Ancient Cham to Modern Dialects
- Brunelle (2009) Tone perception in Eastern Cham
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Austronesian (Malayo-Polynesian, Chamic) קשורות
| משמעות | צ'אם מזרחית | צ'אם מערבית | צ'אם עתיקה | מיננגקבאו | איבן | ססקית | בנג'ארית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ꨀꨳꨩ /ʔiaː/ | ايا /ja/ | ie /ʔiə/ | aia /aia/ | ai /ai/ | aiq /aiʔ/ | banyu /baɲu/ |
| אש | ꨀꨚꨶꨬ /apuei/ | افوي /apuei/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| שמש | ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ /a.ɗi.tiaʔ/ | أديتياء /aditiak/ | adaw /ʔadaw/ | matoari /matoaɾi/ | mata-ari /mataari/ | mataari /mataari/ | matahari /matahari/ |
| ירח | ꨝꨪꨤꩆ /ɓi.lan/ | بيلن /bilan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| כוכב | ꨝꨪꨓꨭꩀ /ɓi.tuʔ/ | فتاۛء /patɨʔ/ | bituk /bituʔ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| אמא | ꨀꨟꨰꩀ /a.meʔ/ | ماي /mai/ | amɛ /amɛ/ | amak /amaʔ/ | indai /indai/ | inaq /inaʔ/ | uma /uma/ |
| אבא | ꨀꨟꨲ /a.mɨ/ | أمآ /amaː/ | amaŋ /amaŋ/ | abak /abaʔ/ | apai /apai/ | amaq /amaʔ/ | abah /abah/ |
| אני | ꨕꨨꨵꩀ /ɗah.laʔ/ | كاو /kɔw/ | kău /kaw/ | ambo /ambo/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| אתה | ꨨꨲ /hɨ/ | هاۛ /hɨ/ | hã /haː/ | ang /aŋ/ | nuan /nuan/ | side /sidə/ | ikam /ikam/ |
| שם | ꨀꨋꩆ /a.ŋan/ | أڠن /aŋan/ | angan /aŋan/ | namo /namo/ | nama /nama/ | aran /aran/ | ngaran /ŋaran/ |
| עין | ꨟꨓꨩ /mə.taː/ | متا /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mate /mate/ | mata /mata/ |
| יד | ꨓꨊꨪꩆ /ta.ŋɪn/ | تاڠين /taŋin/ | taŋin /taŋin/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | ime /ime/ | tangan /taŋan/ |
| לב | ꨨꨓꨰ /ha.tai/ | هتاي /hatai/ | hatai /hatai/ | ati /ati/ | ati /ati/ | ate /ate/ | ati /ati/ |
| אהבה | ꨀꨘꨪꩅ /a.nit/ | ڬاوه /ɡauh/ | klɛn /klɛn/ | cinto /tʃinto/ | rinduai /rinduai/ | tresne /tresne/ | sayang /sajaŋ/ |
| עץ | ꨆꨢꨮꨭ /ka.jauː/ | كايو /kajuv/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | lolon kayu /lolon kaju/ | batang /bataŋ/ |
| בית | ꨧꩃ /saːŋ/ | تحاڠ /tʰaŋ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | rumah /ɾumah/ | rumah /rumah/ | bale /bale/ | rumah /rumah/ |
| כלב | ꨀꨧꨮꨭ /ʔa.saʊ/ | أتحو /atʰuv/ | asɔ /asɔ/ | anjiang /aɲdʒiaŋ/ | ukui /ukui/ | aco /atʃo/ | anjing /andʒiŋ/ |
| חתול | ꨟꨢꨥ /mɨ.jaw/ | ميٛو /meuv/ | mɛw /mɛw/ | kuciang /kutʃiaŋ/ | mayau /majau/ | meong /meoŋ/ | pusa /pusa/ |
| לאכול | ꨨꨶꩀ /hʊaʔ/ | هواء /huak/ | bɔh /bɔh/ | makan /makan/ | makai /makai/ | mangan /maŋan/ | makan /makan/ |
| לשתות | ꨟꨑꨭꩌ /mɨ.ɲum/ | ماوم /maum/ | mɛnum /mɛnum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | nginem /ŋinəm/ | nginum /ŋinum/ |
| אחד | ꨧ /saː/ | تحا /tʰa/ | sa /sa/ | ciek /tʃieʔ/ | satu /satu/ | esa /esa/ | asa /asa/ |
| שתיים | ꨕꨶ /d̪ʊaː/ | ڎوا /ɗuə/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ | due /duə/ | dua /dua/ |
| שלום | ꨦꨤꩌ /sa.lam/ | سلام /salam/ | — /—/ | salam /salam/ | salam /salam/ | salam /salam/ | salam /salam/ |
| תודה | ꨙꨶ ꨜꨲꩊ /ɗua pʰuəl/ | تريما كاسيه /tarima kasiʔ/ | — /—/ | tarimo kasiah /taɾimo kasiah/ | terima kasih /terima kasih/ | tampi asih /tampi asih/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| טוב | ꨧꨳꩌ /siam/ | سيام /siam/ | siam /siam/ | rancak /ɾantʃaʔ/ | manah /manah/ | solah /solah/ | bagus /baɡus/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.