تركي
karakhanide
Turkic (Karluk) · variété historique / masquée
Le karakhanide (aussi appelé vieux-ouïghour ou turc khâqâni) est une langue turque littéraire des XIᵉ–XIIIᵉ siècles, attestée dans le Dīwān Lughāt al-Turk de Mahmoud al-Kachgharî (1072) — l’un des plus anciens dictionnaires comparatifs — et dans le Qutadghu Bilig de Yūsuf Khāṣṣ Ḥājib. Il est l’ancêtre de l’ouïghour et de l’ouzbek modernes.
Où elle est parlée
20 mots essentiels en karakhanide
Eau
suw
/suw/
Feu
ot
/ot/
Soleil
kün
/kyn/
Lune
ay
/aj/
Mère
ana
/ana/
Père
ata
/ata/
Manger
yi-
/ji/
Boire
ič-
/itʃ/
Amour
sevgü
/sevɡy/
Cœur
yürek
/jyrek/
Arbre
ığač
/ɯɣatʃ/
Maison
ev
/ev/
Chien
it
/it/
Chat
piši
/piʃi/
Main
qol
/qol/
Œil
köz
/køz/
Bonjour
salām
/salaːm/
Merci
tabug
/tabuɡ/
Un
bir
/bir/
Bon
yaqšı
/jaqʃɯ/
Sources
- Erdal (2004) — A Grammar of Old Turkic
- Glottolog: kara1467
Mots comparés
Comparé aux langues Turkic (Karluk) apparentées
| Sens | karakhanide | Azéri du Sud | karatchaï-balkar | karakalpak | Koumyk | Nogaï | Qashqaï |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | suw /suw/ | سو /su/ | суу /suw/ | suw /suw/ | сув /suv/ | сув /suv/ | su /su/ |
| Feu | ot /ot/ | اوْد /od/ | от /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | od /od/ |
| Soleil | kün /kyn/ | گۆنش /ɡyneʃ/ | кюн /kyn/ | kún /kyn/ | гюн /ɡyn/ | күн /kyn/ | gün /ɟyn/ |
| Lune | ay /aj/ | آی /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ |
| Mère | ana /ana/ | آنا /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ |
| Père | ata /ata/ | آتا /ata/ | ата /ata/ | ata /ata/ | ата /ata/ | атай /ataj/ | ata /ata/ |
| Manger | yi- /ji/ | یئمک /jemæk/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | jew /ʒew/ | ашамакъ /aʃamaq/ | аш /aʃ/ | yemek /jeˈmæc/ |
| Boire | ič- /itʃ/ | ایچمک /itʃmæk/ | ичерге /itʃerɡe/ | ishiw /iʃiw/ | ичмек /itʃmek/ | иш /iʃ/ | içmek /itʃˈmæc/ |
| Amour | sevgü /sevɡy/ | سئوگی /sevɡi/ | сюймеклик /syjmeklik/ | muhabbat /muhabbat/ | сюйюв /syjyv/ | суьюв /syjyv/ | sevgi /sevˈɟi/ |
| Cœur | yürek /jyrek/ | اۆرک /yræk/ | джюрек /dʒyrek/ | júrek /ʒyɾek/ | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | ürek /yˈɾæc/ |
| Arbre | ığač /ɯɣatʃ/ | آغاج /ɑɣɑdʒ/ | терек /terek/ | ag'ash /aʁaʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ | ağaç /aˈʁatʃ/ |
| Maison | ev /ev/ | ائو /ev/ | юй /yj/ | úy /yj/ | уьй /yj/ | уьй /yj/ | ev /ev/ |
| Chien | it /it/ | ایت /it/ | ит /it/ | iyt /ijt/ | ит /it/ | ит /it/ | it /it/ |
| Chat | piši /piʃi/ | پیشیک /piʃik/ | киштик /kiʃtik/ | pishik /piʃik/ | мишик /miʃik/ | мысык /məsəq/ | pišik /piˈʃic/ |
| Main | qol /qol/ | اَل /æl/ | къол /qol/ | qol /qol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | el /el/ |
| Œil | köz /køz/ | گؤز /ɡøz/ | кёз /køz/ | kóz /køz/ | гёз /ɡøz/ | коьз /køz/ | göz /ɟøz/ |
| Bonjour | salām /salaːm/ | سلام /sælam/ | салам /salam/ | salam /salam/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | salam /saˈlam/ |
| Merci | tabug /tabuɡ/ | ساغ اول /saɣ ol/ | сау бол /saw bol/ | rahmet /ɾaχmet/ | савбол /savbol/ | сав бол /sav bol/ | sağ olun /sɑːʁ oˈlun/ |
| Un | bir /bir/ | بیر /bir/ | бир /bir/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /biɾ/ |
| Bon | yaqšı /jaqʃɯ/ | یاخشی /jaxʃɯ/ | ариу /ariw/ | jaqsi /ʒaqsɯ/ | яхшы /jaχʃə/ | яксы /jaksə/ | yaxşı /jaxˈʃɯ/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.