Atikamekw Nehiromowin
Atikamekw
algique
L'atikamekw (Atikamekw Nehiromowin, « langue des Atikamekws ») est un dialecte en R de la langue crie : au sein du continuum dialectal cri, qui comprend aussi le cri des plaines (crk), le cri des bois (cwd), le cri des marais (csw) et le cri de Moose (crm), l'atikamekw représente le type « dialecte en R » (conservant le *l du proto-algonquien sous la forme r), par opposition au type en Y des plaines (l→y). Parlé dans trois communautés de la Mauricie, au Québec (Manawan, Wemotaci, Opitciwan), l'atikamekw bénéficie d'une transmission intergénérationnelle exceptionnellement forte pour une langue autochtone canadienne : les enfants grandissent bilingues en atikamekw et en français. Il se distingue par une documentation linguistique active et par les programmes culturels et linguistiques du Conseil de la Nation Atikamekw.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Atikamekw
Eau
nipi
/nipi/
Feu
ickoteo
/iʃkoteo/
Soleil
pisim
/pisim/
Lune
tipikaw pisim
/tipikaw pisim/
Étoile
atcakos
/atʃakos/
Mère
okawi
/okawi/
Père
ohi
/ohi/
Je
nir
/niɾ/
Tu
kir
/kiɾ/
Nom
wirowin
/wiɾowin/
Œil
mickisikw
/mitʃkisikʷ/
Main
kicikon
/kitʃikon/
Cœur
mite
/mite/
Amour
sakitewin
/sakitewin/
Arbre
mihtikw
/mihtikw/
Maison
miciwap
/mitʃiwap/
Chien
atim
/atim/
Chat
minoc
/minotʃ/
Manger
mitikwa
/mitikwa/
Boire
minikwa
/minikwa/
Un
peikw
/pejkʷ/
Deux
niso
/niso/
Bonjour
kwei
/kwej/
Merci
mikwetc
/mikwetʃ/
Bon
miloci
/milotʃi/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Algic apparentées
| Sens | Atikamekw | Cri (des Plaines) | Cri des Plaines | Ojibwé | Abénaquis occidental | Malécite-Passamaquoddy | Algonquin |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | nipi /nipi/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | nibi /nibi/ | nebi /nebi/ | samaqan /samakʷan/ | nibì /nɪbiː/ |
| Feu | ickoteo /iʃkoteo/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ishkode /iʃkode/ | skuda /skuda/ | skwut /skʷut/ | ishkotè /ɪʃkɔteː/ |
| Soleil | pisim /pisim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | giizis /ɡiːzis/ | kisos /kisos/ | kisuhs /kisuhs/ | kìzis /kiːzɪs/ |
| Lune | tipikaw pisim /tipikaw pisim/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | dibik-giizis /dibik ɡiːzis/ | nanibossad /nanibossad/ | nipawset /nipawset/ | tibik-kìzis /tɪbɪkkiːzɪs/ |
| Étoile | atcakos /atʃakos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | anang /anaŋ/ | alakws /alakʷs/ | possesom /pəsːesɒm/ | anang /aˈnaŋ/ |
| Mère | okawi /okawi/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | nimaamaa /nimaːmaː/ | nigueno /niɡweno/ | nikuwoss /nikuwoss/ | ningà /nɪŋɡaː/ |
| Père | ohi /ohi/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | indede /indede/ | mitôgwes /mitõɡwes/ | mihtaqs /mihtaqs/ | nòs /nɔːs/ |
| Je | nir /niɾ/ | ᓂᔭ /nija/ | ᓂᔭ /niya/ | niin /niːn/ | nia /nia/ | nil /nil/ | niin /niːn/ |
| Tu | kir /kiɾ/ | ᑭᔭ /kija/ | ᑭᔭ /kiya/ | giin /ɡiːn/ | kia /kia/ | kil /kil/ | giin /ɡiːn/ |
| Nom | wirowin /wiɾowin/ | ᐏᐦᐅᐎᐣ /wiːhowin/ | ᐑᐦᐅᐏᐣ /wiːhowin/ | izhinikaazowin /ɪʒɪnɪkaːzowɪn/ | wizôwôgan /wizɔ̃wɔ̃ɡan/ | wisuwon /wisəwɒn/ | wiinzowin /wiːnzowin/ |
| Œil | mickisikw /mitʃkisikʷ/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | oshkiinzhig /oʃkiːnʒiɡ/ | seskaganno /seskaɡanno/ | ʼskinekekutu /skinekekutu/ | oshkìnzhig /ɔʃkiːnʒɪɡ/ |
| Main | kicikon /kitʃikon/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | ninij /ninidʒ/ | nelidj /nelidʒ/ | lukikʼn /lukikən/ | ninj /nɪndʒ/ |
| Cœur | mite /mite/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | odeʼ /odeʔ/ | matagua /mataɡwa/ | utʼine /utinə/ | odè /ɔdeː/ |
| Amour | sakitewin /sakitewin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | zaagiʼiwewin /zaːɡiʔiweːwin/ | wadjawimaɔ /wadʒawimɔ̃/ | kosi /kosi/ | sàgi'à /saːɡiʔaː/ |
| Arbre | mihtikw /mihtikw/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mitig /mitiɡ/ | abazi /abazi/ | ʼsupi /supi/ | mitig /mɪtɪɡ/ |
| Maison | miciwap /mitʃiwap/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wiigiwaam /wiːɡiwaːm/ | wigwôm /wiɡwõm/ | wikkihtit /wikːihtit/ | wàkàigan /waːkaːiɡan/ |
| Chien | atim /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | animosh /animoʃ/ | alemos /alemos/ | ʼmuʼs /muʔs/ | animosh /anɪmɔʃ/ |
| Chat | minoc /minotʃ/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | gaazhagens /ɡaːʒaɡens/ | minasso /minasso/ | mihtukomuhs /mihtukomuhs/ | — /—/ |
| Manger | mitikwa /mitikwa/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | wiisini /wiːsini/ | midjoda /midʒoda/ | mititi /mititi/ | wìsini /wiːsɪni/ |
| Boire | minikwa /minikwa/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | minikwe /minikwe/ | minoda /minoda/ | mun /mun/ | minikwe /mɪnɪkwe/ |
| Un | peikw /pejkʷ/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | bezhig /beʒiɡ/ | ngwedi /ŋɡwedi/ | pesokul /pesokul/ | pejig /peʒɪɡ/ |
| Deux | niso /niso/ | ᓃᓱ /niːso/ | ᓃᓱ /niːso/ | niizh /niːʒ/ | nis /nis/ | nis /nis/ | niizh /niːʒ/ |
| Bonjour | kwei /kwej/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | boozhoo /boːʒoː/ | kwai /kwai/ | kʼulasuwiyat /kulasuwijat/ | Kwe /kwe/ |
| Merci | mikwetc /mikwetʃ/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | miigwech /miːɡʷetʃ/ | wliwni /wliwni/ | woliwon /woliwon/ | Migwech /mɪɡwetʃ/ |
| Bon | miloci /milotʃi/ | ᒥᔫ /mijo/ | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | mino /mino/ | wlaha /wlaha/ | woli /woli/ | mino /mɪnɔ/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.