Avañe'ẽ
Guaraní
Tupí
El guaraní (Avañe’ẽ) pertenece a la rama tupí–guaraní de la familia tupí. El código de macrolengua ISO 639-3 es grn, mientras que el guaraní paraguayo tiene el código individual gug; las variedades emparentadas de Bolivia, Argentina y Brasil son distintas y no deben tratarse todas como una sola norma. La Constitución paraguaya de 1992 declara oficiales el guaraní y el castellano, y tanto indígenas como no indígenas usan ampliamente el guaraní paraguayo en la conversación, la radiodifusión, la educación y la literatura. Su gramática aglutinante marca la persona en el verbo e incluye alineamiento activo–estativo, mientras la armonía nasal puede afectar vocales, consonantes y afijos dentro de una palabra. La ortografía estándar usa un alfabeto latino con letras como ñ y diacríticos para vocales nasales. El contacto con el español produce un amplio espectro de usos mixtos llamado a menudo jopara, no una única variedad claramente delimitada.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Guaraní
Agua
y
/ɨ/
Fuego
tata
/tata/
Sol
kuarahy
/kwaɾahɨ/
Luna
jasy
/dʒasɨ/
Estrella
mbyja
/mbɨˈdʒa/
Madre
sy
/sɨ/
Padre
túva
/tuva/
Yo
che
/ʃe/
Tú
nde
/nde/
Nombre
téra
/ˈtera/
Ojo
tesa
/tesa/
Mano
po
/po/
Corazón
pyʼa
/pɨʔa/
Amor
hayhu
/haɨhu/
Árbol
yvyra
/ɨvɨɾa/
Casa
óga
/oɡa/
Perro
jagua
/dʒaɡwa/
Gato
mbarakaja
/mbaɾakadʒa/
Comer
karu
/kaˈɾu/
Beber
yʼu
/ɨʔu/
Uno
peteĩ
/peteĩ/
Dos
mokõi
/mokõĩ/
Hola
mbaʼéichapa
/mbaʔeitʃapa/
Gracias
aguyje
/aɡuɨdʒe/
Bueno
porã
/poɾã/
Cuco
anó
/aˈno/
Computadora
mohendaha
/mohendaˈha/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Tupian relacionadas
| Significado | Guaraní | Guaraní Mbyá | Tupinambá | Nheengatu | Rapanui | Kiribatiano | Hiligaynon |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | y /ɨ/ | y /ɨ/ | 'y /ʔɨ/ | ig /iɡ/ | vai /vai/ | ran /ɾan/ | tubig /tubiɡ/ |
| Fuego | tata /tata/ | tata /ta.ˈta/ | tatá /taˈta/ | tatá /tata/ | ahi /ahi/ | ai /ai/ | kalayo /kalajɔ/ |
| Sol | kuarahy /kwaɾahɨ/ | nhamandu /ɲã.mɑ̃.ˈdu/ | kuarasy /kwaɾaˈsɨ/ | kuarasi /kwaɾasi/ | raʻā /raʔaː/ | taai /taːi/ | adlaw /ʔadlaw/ |
| Luna | jasy /dʒasɨ/ | jaxy /ʒa.ˈʃɨ/ | iasy /jaˈsɨ/ | yasi /jasi/ | mahina /mahina/ | namwakaina /namʷakaina/ | bulan /bulan/ |
| Estrella | mbyja /mbɨˈdʒa/ | jaxy tata /dʒaʃɨ taˈta/ | jasytata /jasɨtaˈta/ | yasytatá /jasɨtaˈta/ | hetuʻu /heˈtuʔu/ | itoi /iˈtoi/ | bituon /bituˈʔon/ |
| Madre | sy /sɨ/ | sy /ˈsɨ/ | sy /sɨ/ | mãi /mãi/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ | tinau /tinau/ | nanay /nanaj/ |
| Padre | túva /tuva/ | tupa /ˈtu.pa/ | tuba /ˈtuβa/ | paiá /paja/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ | tamau /tamau/ | tatay /tataj/ |
| Yo | che /ʃe/ | xee /ʃeː/ | ixé /iˈʃɛ/ | ixé /iˈʃe/ | au /au/ | ngai /ŋai/ | ako /ʔaˈko/ |
| Tú | nde /nde/ | ndee /ndeː/ | endé /ẽˈdɛ/ | indé /ĩˈde/ | koe /koe/ | ngkoe /ŋkoe/ | ikaw /ʔiˈkaw/ |
| Nombre | téra /ˈtera/ | téra /ˈteɾa/ | tera /ˈtɛra/ | sera /seˈɾa/ | ingoa /iˈŋoa/ | ara /ˈara/ | ngalan /ˈŋalan/ |
| Ojo | tesa /tesa/ | ãg̃u /ɑ̃.ɡ̃u/ | t-esá /teˈsa/ | sesa /sesa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mano | po /po/ | tape /ta.ˈpe/ | pó /po/ | pó /po/ | rima /ɾima/ | bai /bai/ | kamot /kamɔt/ |
| Corazón | pyʼa /pɨʔa/ | py'a /pɨ.ˈa/ | nhe'ã /ɲẽˈʔã/ | py'ã /pɨʔã/ | mahatu /mahatu/ | nano /nano/ | tagipusoon /taɡipusɔʔɔn/ |
| Amor | hayhu /haɨhu/ | rohayhu /ro.ha.ˈɨ.u/ | aûsub /aˈwsuβ/ | saysu /sajsu/ | hanga /haŋa/ | tangira /taŋiɾa/ | gugma /ɡuɡma/ |
| Árbol | yvyra /ɨvɨɾa/ | yvyra /ɨ.vɨ.ˈra/ | yby'rá /ɨβɨˈɾa/ | mira-vra /miɾavɾa/ | tumu rākau /tumu raːkau/ | kai /kai/ | kahoy /kahɔj/ |
| Casa | óga /oɡa/ | óga /ˈo.ɡa/ | oka /ˈoka/ | oka /oka/ | hare /haɾe/ | auti /auti/ | balay /balaj/ |
| Perro | jagua /dʒaɡwa/ | asu /a.ˈsu/ | îagûara /jaˈɣwaɾa/ | yawara /jawaɾa/ | paihega /paiheŋa/ | kamea /kamea/ | ido /ʔidɔ/ |
| Gato | mbarakaja /mbaɾakadʒa/ | jaguá /ʒa.ɡu.ˈa/ | marakaîá /maɾakaˈja/ | mariwa /maɾiwa/ | kati /kati/ | katu /katu/ | kuting /kutiŋ/ |
| Comer | karu /kaˈɾu/ | jepota /ʒe.ˈpo.ta/ | 'u /ʔu/ | ku /ku/ | kai /kai/ | amwarake /amʷaɾake/ | kaon /kaʔɔn/ |
| Beber | yʼu /ɨʔu/ | inumbo /i.ˈnum.bo/ | 'u /ʔu/ | yú /ju/ | unu /unu/ | nima /nima/ | inom /ʔinɔm/ |
| Uno | peteĩ /peteĩ/ | peteĩ /pe.te.ˈĩ/ | oîepé /ojeˈpe/ | yepé /jepe/ | tahi /tahi/ | teuana /teuana/ | isa /ʔisa/ |
| Dos | mokõi /mokõĩ/ | mokõi /mokõˈĩ/ | mokõi /moˈkõj/ | mukũi /muˈkũĩ/ | rua /ˈrua/ | uoua /uˈoua/ | duha /duˈha/ |
| Hola | mbaʼéichapa /mbaʔeitʃapa/ | mba'éichapa /m.ba.ˈe.i.ʃa.pa/ | ereîubé /eɾejuˈβe/ | poranga /poɾaŋɡa/ | ʻiorana /ʔioɾana/ | mauri /mauɾi/ | kamusta /kamusta/ |
| Gracias | aguyje /aɡuɨdʒe/ | aguyje /a.ɡu.ˈɨ.ʒe/ | — /—/ | katu /katu/ | maururu /mauɾuɾu/ | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | salamat /salamat/ |
| Bueno | porã /poɾã/ | porã /po.ˈrɑ̃/ | katu /kaˈtu/ | katu /katu/ | riva /ɾiva/ | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | maayo /maʔajɔ/ |
| Cuco | anó /aˈno/ | — | anũ /ãˈnũ/ | anú /aˈnu/ | — | — | — |
| Computadora | mohendaha /mohendaˈha/ | — | — | — | — | — | kompyuter /komˈpjutɛr/ |
Orden de palabras comparado
Comparar con las principales lenguas del mundo
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.