Eʋegbe
Ewé
Níger-Congo (Kwa, Gbe)
El ewé (Eʋegbe; ISO 639-3: ewe) es una lengua gbe de la familia Níger-Congo, hablada principalmente en el sureste de Ghana y el sur de Togo, con variedades relacionadas que se extienden por zonas vecinas. Es una lengua tonal con siete vocales orales, cinco vocales nasales fonémicas y un contraste entre las fricativas bilabiales escritas ƒ y ʋ y las labiodentales f y v. Una lengua literaria escrita basada principalmente en el dialecto anlo comenzó a desarrollarse cuando la Misión de Alemania del Norte, o de Bremen, estableció su centro de Keta en 1853; Bernhard Schlegel publicó una cartilla de ewé en 1856 y una gramática en 1857. La ortografía moderna de base latina usa letras como ɖ, ɛ, ƒ, ɣ, ŋ, ɔ y ʋ, mientras que los tonos se marcan poco en la escritura habitual. El ewé sigue el orden sujeto–verbo–objeto y utiliza ampliamente construcciones de verbos seriales.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Ewé
Agua
tsi
/tsi/
Fuego
dzo
/dzo/
Sol
ɣe
/ɣe/
Luna
ɣleti
/ɣleti/
Estrella
ɣletivi
/ɣletivi/
Madre
dada
/dada/
Padre
fofo
/fofo/
Yo
nye
/ɲɛ/
Tú
wò
/wò/
Nombre
ŋkɔ
/ŋkɔ/
Ojo
ŋku
/ŋku/
Mano
asi
/asi/
Corazón
dzi
/dzi/
Amor
lɔ̃lɔ̃
/lɔ̃lɔ̃/
Árbol
ati
/ati/
Casa
aƒe
/aɸe/
Perro
avu
/avu/
Gato
dadi
/dadi/
Comer
ɖu
/ɖu/
Beber
no
/no/
Uno
ɖeka
/ɖeka/
Dos
eve
/ève/
Hola
ŋdi
/ŋdi/
Gracias
akpe
/akpe/
Bueno
nyo
/ɲo/
Computadora
kɔmputa
/kɔmputa/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Niger-Congo (Kwa, Gbe) relacionadas
| Significado | Ewé | Gen | Aja | Fon | Acano (twi) | Japonés medieval | San Blas Kuna |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | tsi /tsi/ | tsi /tsi/ | esi /esi/ | sin /sĩ/ | nsuo /nsuo/ | 水 /midu/ | di /di/ |
| Fuego | dzo /dzo/ | dzo /dzo/ | ezo /ezo/ | zo /zo/ | ogya /odʑa/ | 火 /ɸi/ | so /so/ |
| Sol | ɣe /ɣe/ | ɣe /ɣe/ | ewe /ewe/ | hwe /ɦʷe/ | owia /owia/ | 日 /ɸi/ | olo /olo/ |
| Luna | ɣleti /ɣleti/ | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | esun /esun/ | sun /sũ/ | ɔsrane /ɔsrane/ | 月 /tuki/ | nii /niː/ |
| Estrella | ɣletivi /ɣletivi/ | ɣletsivi /ɣletsivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | sunví /sṹví/ | nsoromma /n̩sòròmmá/ | 星 /ɸoɕi/ | bisir /pisiɾ/ |
| Madre | dada /dada/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | ɛna /ɛna/ | 母 /ɸaɸa/ | nan /nan/ |
| Padre | fofo /fofo/ | tɔ /tɔ/ | to /to/ | tɔ /tɔ/ | agya /adʑa/ | 父 /titi/ | baba /baba/ |
| Yo | nye /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ̀/ | me /mɪ̀/ | 我 /waɾe/ | an /an/ |
| Tú | wò /wò/ | wò /wò/ | wo /wo/ | hwɛ /hwɛ̀/ | wo /wʊ̀/ | 汝 /nandʑi/ | be /pe/ |
| Nombre | ŋkɔ /ŋkɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | nyikɔ /ɲĩ̌kɔ́/ | din /dín/ | 名 /na/ | nug /nuk/ |
| Ojo | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | nukún /nukṹ/ | aniwa /aniwa/ | 目 /me/ | ibya /ibja/ |
| Mano | asi /asi/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | nsa /nsa/ | 手 /te/ | arigan /aɾiɡan/ |
| Corazón | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | ayi /aji/ | akoma /akoma/ | 心 /kokoɾo/ | kurgin /kuɾɡin/ |
| Amor | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | yiwanu /jiwanu/ | ɔdɔ /ɔdɔ/ | 愛 /ai/ | sabbi /sabːi/ |
| Árbol | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atin /atĩ/ | dua /dua/ | 木 /ki/ | sappi /sapːi/ |
| Casa | aƒe /aɸe/ | aƒe /aɸe/ | avia /avia/ | xwé /xʷé/ | efie /efie/ | 家 /iɸe/ | nega /neɡa/ |
| Perro | avu /avu/ | avu /avu/ | avu /avu/ | avun /avũ/ | kraman /kraman/ | 犬 /inu/ | achu /atʃu/ |
| Gato | dadi /dadi/ | agbo /aɡbo/ | ami /ami/ | kpɔnyɔ /kpɔɲɔ/ | agyinamoa /adʑinamoa/ | 猫 /neko/ | miji /midʒi/ |
| Comer | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | didi /didi/ | 食ふ /kuɸu/ | gunne /ɡune/ |
| Beber | no /no/ | no /no/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nom /nom/ | 飲む /nomu/ | gobe /ɡobe/ |
| Uno | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖokpó /ɖokpó/ | baako /baːko/ | 一つ /ɸitotu/ | kuenki /kweŋki/ |
| Dos | eve /ève/ | eve /eve/ | eve /eve/ | wè /wè/ | mmienu /m̩mìɛ̀nu/ | 二 /ni/ | bo /po/ |
| Hola | ŋdi /ŋdi/ | ado /ado/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | akwaaba /akʷaːba/ | 御機嫌よろしう /ɡokiɡen joroɕiu/ | nuedi /nweðiː/ |
| Gracias | akpe /akpe/ | akpe /akpe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | àwǎnú /àwǎnú/ | medaase /medaase/ | 忝し /katadʑikenaɕi/ | nuedi malo /nweðiː malo/ |
| Bueno | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | ɖagbe /ɖaɡbe/ | pa /pa/ | 良し /joɕi/ | nuegan /nweɡan/ |
| Computadora | kɔmputa /kɔmputa/ | — | — | — | kɔmputa /kɔmputa/ | 算盤 /soɾobaɴ/ | — |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.