Sa'an Sàvǐ Sa San Juan Mixtepec
Mixtepec Mixtec
Oto-Manguean (Mixtecan)
Mixtepec Mixtec (Sa'an Sàvǐ Sa San Juan Mixtepec, "Rain People's Speech of San Juan Mixtepec") is one of the many Mixtec varieties of the Sierra Sur of Oaxaca, Mexico. The Mixtec macro-language (mix) covers ~50 mutually unintelligible varieties spread across the Mixteca region, with each "language" really a cluster of related dialects. Mixtepec specifically is the variety of San Juan Mixtepec municipio, distinct from the prestige Tlaxiaco Mixtec, Yucunany Mixtec, and others. Mixtec varieties share Otomanguean tonal features (3-4 tones, syllable-level), classifier-noun constructions, and a rich vocabulary for Mixtec textile (huipil, ikat) and pre-Columbian iconography (codex Vindobonensis Mexicanus 1).
Where it is spoken
31 core words in Mixtepec Mixtec
Water
ndute
/ndute/
Fire
ñu'u
/ɲuʔu/
Sun
nikan
/nikan/
Moon
yoo
/joː/
Star
kimi
/kimi/
Mother
na'án
/naʔán/
Father
tatá
/tatá/
I
ruʼu
/ɾuʔu/
You
yóʼó
/joʔo/
Name
sivi
/siβi/
Eye
nduchi
/ndutʃi/
Hand
ndo'ó
/ndoʔó/
Heart
ini
/ini/
Love
kúu ini
/kúu ini/
Tree
yutu
/jutu/
House
veʔe
/veʔe/
Dog
ina
/ina/
Cat
vilú
/vilú/
Eat
kashi
/kaʃi/
Drink
kohó
/koʔó/
One
in
/iʔn/
Two
uvi
/uβi/
Hello
nasáa
/nasáː/
Thank you
tachu'un
/tatʃuʔun/
Good
vaha
/vaʔa/
Sources
Words compared
Compared with related Oto-Manguean (Mixtecan) languages
| Meaning | Mixtepec Mixtec | Mixtec | Metlatónoc Mixtec | Tabasco Chontal | Kimbundu | Tojolabal | Pintupi-Luritja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | ndute /ndute/ | ndute /ndute/ | ndute /ndute/ | jaʼ /haʔ/ | menha /meɲa/ | jaʼ /haʔ/ | kapi /kapi/ |
| Fire | ñu'u /ɲuʔu/ | ñu'u /ɲuʔu/ | ñu'un /ɲuʔun/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | tubia /tubja/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | waru /waɻu/ |
| Sun | nikan /nikan/ | nikandii /nikandiː/ | nikandii /nikandiː/ | kʼin /kʼin/ | muanya /mwaɲa/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | tjintu /cintu/ |
| Moon | yoo /joː/ | yoo /joː/ | yoo /joː/ | ä /æ/ | ngonde /ŋɡonde/ | ixaw /iʃaw/ | pira /piɻa/ |
| Star | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | ekʼ /ʔekʼ/ | tetembwa /teˈtembwa/ | kʼanal /kʼanal/ | kililpi /kiˈlilpi/ |
| Mother | na'án /naʔán/ | na'án /naʔán/ | na'án /naʔán/ | naʼ /naʔ/ | mama /mama/ | nan /nan/ | ngunytju /ŋuɲcu/ |
| Father | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | tat /tat/ | tata /tata/ | tat /tat/ | mama /mama/ |
| I | ruʼu /ɾuʔu/ | ruʼu /ɾuʔu/ | yuʼu /juʔu/ | noʼon /noʔon/ | eme /eme/ | keʼn /keʔn/ | ngayulu /ŋajulu/ |
| You | yóʼó /joʔo/ | yoʼo /joʔo/ | yoʼo /joʔo/ | neʼet /neʔet/ | eie /eje/ | weʼn /weʔn/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Name | sivi /siβi/ | sɨvɨ /sɨβɨ/ | sivi /siβi/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | dijina /diˈʒina/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | yini /jini/ |
| Eye | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | wich /witʃ/ | dixi /diʃi/ | satej /sateh/ | kuru /kuɻu/ |
| Hand | ndo'ó /ndoʔó/ | ndo'ó /ndoʔó/ | nda'a /ndaʔa/ | kʼä /kʼæ/ | lukwaku /lukwaku/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | mara /maɻa/ |
| Heart | ini /ini/ | ini /ini/ | ini /ini/ | pixan /piʃan/ | muxima /muʃima/ | altzil /altsil/ | kurunpa /kuɻunpa/ |
| Love | kúu ini /kúu ini/ | kúu ini /kúu ini/ | kunduu ini /kundúː iniʔ/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | henda /henda/ | skʼana /skʼana/ | mukulya /mukuʎa/ |
| Tree | yutu /jutu/ | yutu /jutu/ | itun /itun/ | teʼ /teʔ/ | mukune /mukune/ | teʼ /teʔ/ | punu /punu/ |
| House | veʔe /veʔe/ | ve'e /βeʔe/ | ve'e /βeʔe/ | otot /otot/ | inzo /inzo/ | naj /nah/ | ngura /ŋuɻa/ |
| Dog | ina /ina/ | tina /tina/ | tina /tina/ | pekʼ /pekʼ/ | imbwa /imbwa/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | papa /papa/ |
| Cat | vilú /vilú/ | vilú /βilú/ | vilu /βilu/ | mis /mis/ | kasalu /kasalu/ | mis /mis/ | pusi /pusi/ |
| Eat | kashi /kaʃi/ | kasi /kasi/ | kasi /kasi/ | weʼ /weʔ/ | kudya /kudja/ | waʼel /waʔel/ | ngalkuni /ŋalkuni/ |
| Drink | kohó /koʔó/ | kohó /koʔó/ | kohó /koʔó/ | ukʼe /ukʼe/ | kunwa /kunwa/ | ukʼ /ukʼ/ | tjikini /cikini/ |
| One | in /iʔn/ | in /ĩ/ | i'in /iʔin/ | un /un/ | -moxi /moʃi/ | jun /hun/ | kutju /kucu/ |
| Two | uvi /uβi/ | uvi /uʔβi/ | uu /uː/ | chaʼ /tʃaʔ/ | -iadi /jaːdi/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kutjarra /kucaɾa/ |
| Hello | nasáa /nasáː/ | nasáa /nasáː/ | sa'a /saʔa/ | bin a bel /bin a bel/ | kiebi /kiebi/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | palya /paʎa/ |
| Thank you | tachu'un /tatʃuʔun/ | tachu'un /tatʃuʔun/ | tatu'un /tatuʔun/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | kishukutu /kiʃukutu/ | yuj /juh/ | palya /paʎa/ |
| Good | vaha /vaʔa/ | vate /βate/ | va'a /βaʔa/ | tsʼak /tsʼak/ | kiá /kja/ | lek /lek/ | palya /paʎa/ |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.