ꡏꡡꡃ ꡣꡟꡓ ꡒꡜ ꡓꡦꡋ (蒙古字韻)
Yuan Phags-pa Chinese
Sinitic > Mandarin (Yuan official)
Phags-pa script readings of Chinese characters as recorded in 蒙古字韻 (Měnggǔ Zìyùn, c. 1308), the principal surviving Phags-pa Chinese rime dictionary. The Phags-pa script (designed in 1269 by the Tibetan Sakya lama Drogön Chögyal Phagpa at Kublai Khan's order) was the official 'state script' of the Yuan dynasty (1269–1370), used to write Mongolian, Chinese, Tibetan, and Sanskrit in a single phonetic alphabet. For Chinese, it transliterates Early Mandarin / Old Mandarin phonology with explicit consonant+vowel structure, providing one of the most important pre-modern phonetic records of Chinese — earlier than Zhōngyuán Yīnyùn (1324) and showing the late-Yuan reorganization of the 36 traditional initials. Transliteration here follows Coblin (2007) 'A Handbook of 'Phags-pa Chinese'.
Where it is spoken
Han character readings in Yuan Phags-pa Chinese
| Character | Meaning | Reading | Form | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ꡝꡞʔi | /ʔi/ | |
| 二 | two | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 三 | three | ꡛꡏsam | /sam/ | |
| 四 | four | ꡛꡞsɿ | /sɿ/ | |
| 五 | five | ꡝꡟʔu | /ʔu/ | |
| 六 | six | ꡙꡞꡓliw | /liw/ | |
| 七 | seven | ꡑꡞtshi | /tsʰi/ | |
| 八 | eight | ꡌꡖba | /pa/ | |
| 九 | nine | ꡀꡞꡓkiw | /kiw/ | |
| 十 | ten | ꡚꡞši | /ʂɨ/ | |
| 日 | sun | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 月 | moon | ꡝꡧꡠʔɥe | /ʔɥe/ | |
| 山 | mountain | ꡚꡋšan | /ʂan/ | |
| 水 | water | ꡚꡟꡠšwi | /ʂwi/ | |
| 火 | fire | ꡣꡧꡡxwo | /xwɔ/ | |
| 木 | tree | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 土 | soil | ꡉꡟthu | /tʰu/ | |
| 天 | sky | ꡉꡠꡋthẽn | /tʰjɛn/ | |
| 地 | ground | ꡊꡞti | /ti/ | |
| 海 | sea | ꡣꡗxay | /xaj/ | |
| 龍 | dragon | ꡙꡟꡃluŋ | /luŋ/ | |
| 虎 | tiger | ꡣꡟxu | /xu/ | |
| 犬 | dog | ꡁꡦꡋkhɥen | /kʰɥɛn/ | |
| 馬 | horse | ꡏma | /ma/ | |
| 鳥 | bird | ꡈꡦꡓtjew | /tjew/ | |
| 魚 | fish | ꡝꡦꡟʔy | /ʔy/ | |
| 牛 | ox | ꡃꡞꡓŋjiw | /ŋjiw/ | |
| 羊 | sheep | ꡗꡃyaŋ | /jaŋ/ | |
| 貓 | cat | ꡏꡠꡓmew | /mɛw/ | |
| 人 | person | ꡔꡞꡋʐin | /ʐin/ | |
| 手 | hand | ꡚꡞꡓšiw | /ʂiw/ | |
| 足 | foot | ꡒꡟtsuʔ | /tsuʔ/ | |
| 目 | eye | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 耳 | ear | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 口 | mouth | ꡁꡞꡓkhiw | /kʰiw/ | |
| 頭 | head | ꡉꡞꡓthiw | /tʰiw/ | |
| 心 | heart | ꡛꡞꡏsim | /sim/ | |
| 血 | blood | ꡜꡨꡠxɥe | /xɥe/ | |
| 肉 | meat | ꡔꡠꡓʐiw | /ʐiw/ | |
| 上 | up | ꡚꡃšaŋ | /ʂaŋ/ | |
| 下 | down | ꡜꡨxya | /xja/ | |
| 中 | middle | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 中 | hit | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 央 | center | ꡝꡃʔjaŋ | /ʔjaŋ/ | |
| 左 | left | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 右 | right | ꡝꡞꡓjiw | /jiw/ | |
| 東 | east | ꡊꡟꡃtuŋ | /tuŋ/ | |
| 西 | west | ꡛꡞsi | /si/ | |
| 南 | south | ꡋꡏnam | /nam/ | |
| 北 | north | ꡌꡠbe | /pe/ | |
| 行 | go | ꡜꡨꡞꡃxiŋ | /xiŋ/ | |
| 行 | row | ꡜꡨꡃxaŋ | /xaŋ/ | |
| 来 | come | ꡙꡗlay | /laj/ | |
| 去 | leave | ꡁꡦꡟkhy | /kʰy/ | |
| 見 | see | ꡀꡦꡋkjɛn | /kjɛn/ | |
| 聞 | hear | ꡓꡟꡋwun | /wun/ | |
| 食 | eat | ꡚꡞꡂši | /ʂɨ/ | |
| 飲 | drink | ꡝꡞꡏʔim | /ʔim/ | |
| 走 | run | ꡒꡞꡓtsiw | /tsiw/ | |
| 坐 | sit | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 立 | stand | ꡙꡞli | /li/ |
Sources
- Coblin, W. South (2007). A Handbook of 'Phags-pa Chinese. ABC Dictionary Series. University of Hawai'i Press.
- 蒙古字韻 (Měnggǔ Zìyùn), Zhū Zōngwén edition, c. 1308. British Library MS Or. 6972.
- Pulleyblank, Edwin G. (1991). Lexicon of Reconstructed Pronunciation in Early Middle Chinese, Late Middle Chinese, and Early Mandarin. UBC Press.
- Wikipedia: 'Phags-pa script (Chinese transliteration table)
Han readings compared
Compared with related Sinitic > Mandarin (Yuan official) languages
| Character | Yuan Phags-pa Chinese | Korean (DPRK) | Early Mandarin (Yuan) | Korean | Zainichi Korean Sino-reading | Chinese (Classical) | Middle Korean |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | ʔi /ʔi/ | il /il/ | i3 /i˨˩˦/ | il /il/ | il /iɾɯ/ | ʔjit /ʔjit̚/ | ·qilq /ʔilʔ˥/ |
| 二 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | i /i/ | i /i/ | ɲi⁵¹ /ɲi˥˩/ | ·zi /zi˥/ |
| 三 | sam /sam/ | sam /sam/ | sam1 /sam˥/ | sam /sam/ | sam /sam/ | sam¹³ /sam˩˧/ | sam /sam˩/ |
| 四 | sɿ /sɿ/ | sa /sa/ | sï4 /sɿ˥˩/ | sa /sa/ | sa /sa/ | sz̩⁵¹ /sz̩˥˩/ | ·sʌ /sʌ˥/ |
| 五 | ʔu /ʔu/ | o /o/ | u3 /u˨˩˦/ | o /o/ | o /o/ | ŋu²⁴ /ŋu˨˦/ | :ngwo /ŋo˩˥/ |
| 六 | liw /liw/ | ryuk /ɾjuk̚/ | lieu4 /liəu˥˩/ | yuk /juk̚/ | yuk /jukɯ/ | liuk /liuk̚/ | ·lyuk /ljuk̚˥/ |
| 七 | tshi /tsʰi/ | ch'il /tsʰil/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | chil /t͡ɕʰil/ | chil /t͡ɕiɾɯ/ | tsʰit /tsʰit̚/ | ·chilq /tsʰilʔ˥/ |
| 八 | ba /pa/ | p'al /pʰal/ | pa3 /pa˨˩˦/ | pal /pʰal/ | pal /paɾɯ/ | pat /pat̚/ | ·palq /palʔ˥/ |
| 九 | kiw /kiw/ | ku /ku/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | gu /ku/ | gu /ku/ | kiw²⁴ /kiw˨˦/ | :kwu /ku˩˥/ |
| 十 | ši /ʂɨ/ | sip /ɕip̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sip /ɕip̚/ | sip /ɕipɯ/ | ʑip /ʑip̚/ | ·ssip /s͈ip̚˥/ |
| 日 | ʐɨ /ʐɨ/ | il /il/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | il /il/ | il /iɾɯ/ | ɲit /ɲit̚/ | ·zilq /zilʔ˥/ |
| 月 | ʔɥe /ʔɥe/ | wŏl /wʌl/ | ye4 /yɛ˥˩/ | wol /wol/ | wol /woɾɯ/ | ŋyat /ŋyat̚/ | ·ngwelq /ŋwəlʔ˥/ |
| 山 | šan /ʂan/ | san /san/ | ʂan1 /ʂan˥/ | san /san/ | san /san/ | ʂan¹³ /ʂan˩˧/ | san /san˩/ |
| 水 | šwi /ʂwi/ | su /su/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | su /su/ | su /su/ | ʃyi²⁴ /ʃyi˨˦/ | :sywu /sju˩˥/ |
| 火 | xwo /xwɔ/ | hwa /hwa/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | hwa /hwa/ | hwa /ɸwa/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | :hwa /hwa˩˥/ |
| 木 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mok̚/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | ·mok /mok̚˥/ |
| 土 | thu /tʰu/ | t'o /tʰo/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | to /tʰo/ | to /to/ | tʰuə²⁴ /tʰuə˨˦/ | :thwo /tʰo˩˥/ |
| 天 | thẽn /tʰjɛn/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | cheon /t͡ɕʰʌn/ | cheon /t͡ɕʌn/ | tʰien¹³ /tʰien˩˧/ | thyen /tʰjən˩/ |
| 地 | ti /ti/ | chi /tsi/ | ti4 /ti˥˩/ | ji /t͡ɕi/ | ji /t͡ɕi/ | di⁵¹ /di˥˩/ | ·ti /ti˥/ |
| 海 | xay /xaj/ | hae /hɛ/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hae /hɛ/ | hae /hɛ/ | xɑi²⁴ /xɑi˨˦/ | :hoy /hʌj˩˥/ |
| 龍 | luŋ /luŋ/ | ryong /ɾjoŋ/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | yong /joŋ/ | yong /joŋ/ | liuŋ¹³ /liuŋ˩˧/ | lyong /ljoŋ˩/ |
| 虎 | xu /xu/ | ho /ho/ | xu3 /xu˨˩˦/ | ho /ho/ | ho /ho/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | :hwo /ho˩˥/ |
| 犬 | khɥen /kʰɥɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | gyeon /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | kʰwen²⁴ /kʰwen˨˦/ | :khyen /kʰjən˩˥/ |
| 馬 | ma /ma/ | ma /ma/ | ma3 /ma˨˩˦/ | ma /ma/ | ma /ma/ | ma²⁴ /ma˨˦/ | :ma /ma˩˥/ |
| 鳥 | tjew /tjew/ | cho /tso/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | jo /t͡ɕo/ | jo /t͡ɕo/ | tew²⁴ /tew˨˦/ | :tyo /tjo˩˥/ |
| 魚 | ʔy /ʔy/ | ŏ /ʌ/ | y2 /y˧˥/ | eo /ʌ/ | eo /ʌ/ | ŋjo¹³ /ŋiɔ˩˧/ | ng(y)e /ŋjə˩/ |
| 牛 | ŋjiw /ŋjiw/ | u /u/ | nieu2 /niəu˧˥/ | u /u/ | u /u/ | ŋiu¹³ /ŋiu˩˧/ | ngwu /ŋu˩/ |
| 羊 | yaŋ /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yang /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | jaŋ¹³ /jaŋ˩˧/ | yang /jaŋ˩/ |
| 貓 | mew /mɛw/ | myo /mjo/ | miau1 /miau˥/ | myo /mjo/ | myo /mjo/ | mau¹³ /mau˩˧/ | myo /mjo˩/ |
| 人 | ʐin /ʐin/ | in /in/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | in /in/ | in /in/ | ɲin¹³ /ɲin˩˧/ | zin /zin˩/ |
| 手 | šiw /ʂiw/ | su /su/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | su /su/ | su /su/ | ʃiu²⁴ /ʃiu˨˦/ | :sywu /sju˩˥/ |
| 足 | tsuʔ /tsuʔ/ | chok /tsok̚/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | jok /t͡ɕok̚/ | jok /t͡ɕokɯ/ | tsiok /tsiok̚/ | ·cyok /tsjok̚˥/ |
| 目 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mok̚/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | ·myuk /mjuk̚˥/ |
| 耳 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | i /i/ | i /i/ | ɲi²⁴ /ɲi˨˦/ | :zi /zi˩˥/ |
| 口 | khiw /kʰiw/ | ku /ku/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | gu /ku/ | gu /ku/ | kʰəu²⁴ /kʰəu˨˦/ | :khwu /kʰu˩˥/ |
| 頭 | thiw /tʰiw/ | tu /tu/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | du /tu/ | du /tu/ | dəu¹³ /dəu˩˧/ | twu /tu˩/ |
| 心 | sim /sim/ | sim /ɕim/ | sim1 /sim˥/ | sim /ɕim/ | sim /ɕim/ | sim¹³ /sim˩˧/ | sim /sim˩/ |
| 血 | xɥe /xɥe/ | hyŏl /hjʌl/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | hyeol /çjʌl/ | hyeol /çjʌɾɯ/ | xyet /xyet̚/ | ·hywelq /hjwəlʔ˥/ |
| 肉 | ʐiw /ʐiw/ | yuk /juk̚/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | yuk /juk̚/ | yuk /jukɯ/ | ɲiuk /ɲiuk̚/ | ·zyuk /zjuk̚˥/ |
| 上 | šaŋ /ʂaŋ/ | sang /saŋ/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | sang /saŋ/ | sang /saŋ/ | d͡ʑiaŋ²⁴ /d͡ʑiaŋ˨˦/ | :syang /sjaŋ˩˥/ |
| 下 | xya /xja/ | ha /ha/ | xia4 /xia˥˩/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ɦja²⁴ /ɦia˨˦/ | :hha /ɣa˩˥/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | jung /t͡ɕuŋ/ | jung /t͡ɕuŋ/ | ʈuŋ¹³ /ʈuŋ˩˧/ | tyung /tjuŋ˩/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | jung /t͡ɕuŋ/ | jung /t͡ɕuŋ/ | ʈuŋ⁵¹ /ʈuŋ˥˩/ | ·tyung /tjuŋ˥/ |
| 央 | ʔjaŋ /ʔjaŋ/ | ang /aŋ/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | ang /aŋ/ | ang /aŋ/ | ʔiaŋ¹³ /ʔiaŋ˩˧/ | qyang /ʔjaŋ˩/ |
| 左 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | jwa /t͡ɕwa/ | jwa /t͡ɕwa/ | tsɑ²⁴ /tsɑ˨˦/ | :cwa /tswa˩˥/ |
| 右 | jiw /jiw/ | u /u/ | ieu4 /iəu˥˩/ | u /u/ | u /u/ | jiou²⁴ /jiou˨˦/ | :wu /wu˩˥/ |
| 東 | tuŋ /tuŋ/ | tong /toŋ/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dong /toŋ/ | dong /toŋ/ | tuŋ¹³ /tuŋ˩˧/ | twong /toŋ˩/ |
| 西 | si /si/ | sŏ /sʌ/ | si1 /si˥/ | seo /sʌ/ | seo /sʌ/ | sei¹³ /sei˩˧/ | sye /sjə˩/ |
| 南 | nam /nam/ | nam /nam/ | nam2 /nam˧˥/ | nam /nam/ | nam /nam/ | nɑm¹³ /nɑm˩˧/ | nam /nam˩/ |
| 北 | be /pe/ | puk /puk̚/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | buk /puk̚/ | buk /pukɯ/ | pək /pək̚/ | ·puk /pɯk̚˥/ |
| 行 | xiŋ /xiŋ/ | haeng /hɛŋ/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | haeng /hɛŋ/ | haeng /hɛŋ/ | ɣæŋ¹³ /ɣæŋ˩˧/ | hhoyng /ɣʌjŋ˩/ |
| 行 | xaŋ /xaŋ/ | hang /haŋ/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | hang /haŋ/ | hang /haŋ/ | ɣaŋ¹³ /ɣaŋ˩˧/ | hhang /ɣaŋ˩/ |
| 来 | lay /laj/ | rae /ɾɛ/ | lai2 /lai˧˥/ | nae /nɛ/ | nae /nɛ/ | laj¹³ /laj˩˧/ | ·loy /lʌj˥/ |
| 去 | khy /kʰy/ | kŏ /kʌ/ | khy4 /kʰy˥˩/ | geo /kʌ/ | geo /kʌ/ | kʰy⁵¹ /kʰy˥˩/ | ·khe /kʰə˥/ |
| 見 | kjɛn /kjɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | gyeon /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | kien⁵¹ /kien˥˩/ | ·kyen /kjən˥/ |
| 聞 | wun /wun/ | mun /mun/ | ven2 /vən˧˥/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mvun¹³ /mvun˩˧/ | mwun /mun˩/ |
| 食 | ši /ʂɨ/ | sik /ɕik̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sik /ɕik̚/ | sik /ɕikɯ/ | ʑiɪk /ʑiɪk̚/ | ·zik /zik̚˥/ |
| 飲 | ʔim /ʔim/ | ŭm /ɯm/ | im3 /im˨˩˦/ | eum /ɯm/ | eum /ɯm/ | ʔim²⁴ /ʔim˨˦/ | :qum /ʔɯm˩˥/ |
| 走 | tsiw /tsiw/ | chu /tsu/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | ju /t͡ɕu/ | ju /t͡ɕu/ | tsəw²⁴ /tsəw˨˦/ | :cwu /tsu˩˥/ |
| 坐 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | jwa /t͡ɕwa/ | jwa /t͡ɕwa/ | dzwa²⁴ /dzwa˨˦/ | :ccwa /t͈swa˩˥/ |
| 立 | li /li/ | rip /ɾip̚/ | li4 /li˥˩/ | ip /ip̚/ | ip /ipɯ/ | lip /lip̚/ | ·lip /lip̚˥/ |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.