ꡏꡡꡃ ꡣꡟꡓ ꡒꡜ ꡓꡦꡋ (蒙古字韻)
Yuan Phags-pa Chinese
Sinitic > Mandarin (Yuan official)
Phags-pa script readings of Chinese characters as recorded in 蒙古字韻 (Měnggǔ Zìyùn, c. 1308), the principal surviving Phags-pa Chinese rime dictionary. The Phags-pa script (designed in 1269 by the Tibetan Sakya lama Drogön Chögyal Phagpa at Kublai Khan's order) was the official 'state script' of the Yuan dynasty (1269–1370), used to write Mongolian, Chinese, Tibetan, and Sanskrit in a single phonetic alphabet. For Chinese, it transliterates Early Mandarin / Old Mandarin phonology with explicit consonant+vowel structure, providing one of the most important pre-modern phonetic records of Chinese — earlier than Zhōngyuán Yīnyùn (1324) and showing the late-Yuan reorganization of the 36 traditional initials. Transliteration here follows Coblin (2007) 'A Handbook of 'Phags-pa Chinese'.
Where it is spoken
Han character readings in Yuan Phags-pa Chinese
| Character | Meaning | Reading | Form | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ꡝꡞʔi | /ʔi/ | |
| 二 | two | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 三 | three | ꡛꡏsam | /sam/ | |
| 四 | four | ꡛꡞsɿ | /sɿ/ | |
| 五 | five | ꡝꡟʔu | /ʔu/ | |
| 六 | six | ꡙꡞꡓliw | /liw/ | |
| 七 | seven | ꡑꡞtshi | /tsʰi/ | |
| 八 | eight | ꡌꡖba | /pa/ | |
| 九 | nine | ꡀꡞꡓkiw | /kiw/ | |
| 十 | ten | ꡚꡞši | /ʂɨ/ | |
| 日 | sun | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 月 | moon | ꡝꡧꡠʔɥe | /ʔɥe/ | |
| 山 | mountain | ꡚꡋšan | /ʂan/ | |
| 水 | water | ꡚꡟꡠšwi | /ʂwi/ | |
| 火 | fire | ꡣꡧꡡxwo | /xwɔ/ | |
| 木 | tree | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 土 | soil | ꡉꡟthu | /tʰu/ | |
| 天 | sky | ꡉꡠꡋthẽn | /tʰjɛn/ | |
| 地 | ground | ꡊꡞti | /ti/ | |
| 海 | sea | ꡣꡗxay | /xaj/ | |
| 龍 | dragon | ꡙꡟꡃluŋ | /luŋ/ | |
| 虎 | tiger | ꡣꡟxu | /xu/ | |
| 犬 | dog | ꡁꡦꡋkhɥen | /kʰɥɛn/ | |
| 馬 | horse | ꡏma | /ma/ | |
| 鳥 | bird | ꡈꡦꡓtjew | /tjew/ | |
| 魚 | fish | ꡝꡦꡟʔy | /ʔy/ | |
| 牛 | ox | ꡃꡞꡓŋjiw | /ŋjiw/ | |
| 羊 | sheep | ꡗꡃyaŋ | /jaŋ/ | |
| 貓 | cat | ꡏꡠꡓmew | /mɛw/ | |
| 人 | person | ꡔꡞꡋʐin | /ʐin/ | |
| 手 | hand | ꡚꡞꡓšiw | /ʂiw/ | |
| 足 | foot | ꡒꡟtsuʔ | /tsuʔ/ | |
| 目 | eye | ꡏꡟmuʔ | /muʔ/ | |
| 耳 | ear | ꡔꡞʐɨ | /ʐɨ/ | |
| 口 | mouth | ꡁꡞꡓkhiw | /kʰiw/ | |
| 頭 | head | ꡉꡞꡓthiw | /tʰiw/ | |
| 心 | heart | ꡛꡞꡏsim | /sim/ | |
| 血 | blood | ꡜꡨꡠxɥe | /xɥe/ | |
| 肉 | meat | ꡔꡠꡓʐiw | /ʐiw/ | |
| 上 | up | ꡚꡃšaŋ | /ʂaŋ/ | |
| 下 | down | ꡜꡨxya | /xja/ | |
| 中 | middle | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 中 | hit | ꡄꡦꡃtʂuŋ | /tʂuŋ/ | |
| 央 | center | ꡝꡃʔjaŋ | /ʔjaŋ/ | |
| 左 | left | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 右 | right | ꡝꡞꡓjiw | /jiw/ | |
| 東 | east | ꡊꡟꡃtuŋ | /tuŋ/ | |
| 西 | west | ꡛꡞsi | /si/ | |
| 南 | south | ꡋꡏnam | /nam/ | |
| 北 | north | ꡌꡠbe | /pe/ | |
| 行 | go | ꡜꡨꡞꡃxiŋ | /xiŋ/ | |
| 行 | row | ꡜꡨꡃxaŋ | /xaŋ/ | |
| 来 | come | ꡙꡗlay | /laj/ | |
| 去 | leave | ꡁꡦꡟkhy | /kʰy/ | |
| 見 | see | ꡀꡦꡋkjɛn | /kjɛn/ | |
| 聞 | hear | ꡓꡟꡋwun | /wun/ | |
| 食 | eat | ꡚꡞꡂši | /ʂɨ/ | |
| 飲 | drink | ꡝꡞꡏʔim | /ʔim/ | |
| 走 | run | ꡒꡞꡓtsiw | /tsiw/ | |
| 坐 | sit | ꡒꡡtswɔ | /tswɔ/ | |
| 立 | stand | ꡙꡞli | /li/ |
Sources
- Coblin, W. South (2007). A Handbook of 'Phags-pa Chinese. ABC Dictionary Series. University of Hawai'i Press.
- 蒙古字韻 (Měnggǔ Zìyùn), Zhū Zōngwén edition, c. 1308. British Library MS Or. 6972.
- Pulleyblank, Edwin G. (1991). Lexicon of Reconstructed Pronunciation in Early Middle Chinese, Late Middle Chinese, and Early Mandarin. UBC Press.
- Wikipedia: 'Phags-pa script (Chinese transliteration table)
Han readings compared
Compared with related Sinitic > Mandarin (Yuan official) languages
| Character | Yuan Phags-pa Chinese | Korean (DPRK) | Korean | Early Mandarin (Yuan) | Zainichi Korean Sino-reading | Chinese (Classical) | Dungan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | ʔi /ʔi/ | il /il/ | il /il/ | i3 /i˨˩˦/ | il /iɾɯ/ | ʔjit /ʔjit̚/ | yi¹ /ji˦/ |
| 二 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | i /i/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | i /i/ | ɲi⁵¹ /ɲi˥˩/ | er³ /ɚ˥˩/ |
| 三 | sam /sam/ | sam /sam/ | sam /sam/ | sam1 /sam˥/ | sam /sam/ | sam¹³ /sam˩˧/ | san¹ /san˦/ |
| 四 | sɿ /sɿ/ | sa /sa/ | sa /sa/ | sï4 /sɿ˥˩/ | sa /sa/ | sz̩⁵¹ /sz̩˥˩/ | sy³ /sɨ˥˩/ |
| 五 | ʔu /ʔu/ | o /o/ | o /o/ | u3 /u˨˩˦/ | o /o/ | ŋu²⁴ /ŋu˨˦/ | u² /u˨˦/ |
| 六 | liw /liw/ | ryuk /ɾjuk̚/ | yuk /juk̚/ | lieu4 /liəu˥˩/ | yuk /jukɯ/ | liuk /liuk̚/ | lyu³ /lju˥˩/ |
| 七 | tshi /tsʰi/ | ch'il /tsʰil/ | chil /tɕʰil/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | chil /tɕiɾɯ/ | tsʰit /tsʰit̚/ | chi¹ /tɕʰi˦/ |
| 八 | ba /pa/ | p'al /pʰal/ | pal /pʰal/ | pa3 /pa˨˩˦/ | pal /paɾɯ/ | pat /pat̚/ | ba¹ /pa˦/ |
| 九 | kiw /kiw/ | ku /ku/ | gu /ku/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | gu /ku/ | kiw²⁴ /kiw˨˦/ | jyu² /tɕju˨˦/ |
| 十 | ši /ʂɨ/ | sip /ɕip̚/ | sip /ɕip̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sip /ɕipɯ/ | ʑip /ʑip̚/ | shy² /ʂɨ˨˦/ |
| 日 | ʐɨ /ʐɨ/ | il /il/ | il /il/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | il /iɾɯ/ | ɲit /ɲit̚/ | zhyr³ /ʐɚ˥˩/ |
| 月 | ʔɥe /ʔɥe/ | wŏl /wʌl/ | wol /wol/ | ye4 /yɛ˥˩/ | wol /woɾɯ/ | ŋyat /ŋyat̚/ | yüe³ /jyɤ˥˩/ |
| 山 | šan /ʂan/ | san /san/ | san /san/ | ʂan1 /ʂan˥/ | san /san/ | ʂan¹³ /ʂan˩˧/ | san¹ /san˦/ |
| 水 | šwi /ʂwi/ | su /su/ | su /su/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | su /su/ | ʃyi²⁴ /ʃyi˨˦/ | shui² /ʂuei˨˦/ |
| 火 | xwo /xwɔ/ | hwa /hwa/ | hwa /hwa/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | hwa /ɸwa/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | hue² /xuɤ˨˦/ |
| 木 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | mu³ /mu˥˩/ |
| 土 | thu /tʰu/ | t'o /tʰo/ | to /tʰo/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | to /to/ | tʰuə²⁴ /tʰuə˨˦/ | tu² /tʰu˨˦/ |
| 天 | thẽn /tʰjɛn/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ | cheon /tɕʰʌn/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | cheon /tɕʌn/ | tʰien¹³ /tʰien˩˧/ | tyan¹ /tʰjan˦/ |
| 地 | ti /ti/ | chi /tsi/ | ji /tɕi/ | ti4 /ti˥˩/ | ji /tɕi/ | di⁵¹ /di˥˩/ | di³ /ti˥˩/ |
| 海 | xay /xaj/ | hae /hɛ/ | hae /hɛ/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hae /hɛ/ | xaj²⁴ /xaj˨˦/ | he² /xɛ˨˦/ |
| 龍 | luŋ /luŋ/ | ryong /ɾjoŋ/ | yong /joŋ/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | yong /joŋ/ | liuŋ¹³ /liuŋ˩˧/ | lun² /luŋ˨˦/ |
| 虎 | xu /xu/ | ho /ho/ | ho /ho/ | xu3 /xu˨˩˦/ | ho /ho/ | xuo²⁴ /xuo˨˦/ | hu² /xu˨˦/ |
| 犬 | khɥen /kʰɥɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | gyeon /kjʌn/ | kʰwen²⁴ /kʰwen˨˦/ | chyon² /tɕʰyɛn˨˦/ |
| 馬 | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | ma3 /ma˨˩˦/ | ma /ma/ | ma²⁴ /ma˨˦/ | ma² /ma˨˦/ |
| 鳥 | tjew /tjew/ | cho /tso/ | jo /tɕo/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | jo /tɕo/ | tew²⁴ /tew˨˦/ | nyao² /ɲjɔ˨˦/ |
| 魚 | ʔy /ʔy/ | ŏ /ʌ/ | eo /ʌ/ | y2 /y˧˥/ | eo /ʌ/ | ŋjo¹³ /ŋiɔ˩˧/ | yü² /jy˨˦/ |
| 牛 | ŋjiw /ŋjiw/ | u /u/ | u /u/ | nieu2 /niəu˧˥/ | u /u/ | ŋiu¹³ /ŋiu˩˧/ | nyu² /ɲju˨˦/ |
| 羊 | yaŋ /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | yang /jaŋ/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yang /jaŋ/ | jaŋ¹³ /jaŋ˩˧/ | yan² /jaŋ˨˦/ |
| 貓 | mew /mɛw/ | myo /mjo/ | myo /mjo/ | miau1 /miau˥/ | myo /mjo/ | mau¹³ /mau˩˧/ | mo¹ /mɔ˦/ |
| 人 | ʐin /ʐin/ | in /in/ | in /in/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | in /in/ | ɲin¹³ /ɲin˩˧/ | zhyn² /ʐəŋ˨˦/ |
| 手 | šiw /ʂiw/ | su /su/ | su /su/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | su /su/ | ʃiu²⁴ /ʃiu˨˦/ | shu² /ʂou˨˦/ |
| 足 | tsuʔ /tsuʔ/ | chok /tsok̚/ | jok /tɕok̚/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | jok /tɕokɯ/ | tsiok /tsiok̚/ | jyo² /tɕjɔ˨˦/ |
| 目 | muʔ /muʔ/ | mok /mok̚/ | mok /mok̚/ | mu4 /mu˥˩/ | mok /mokɯ/ | muk /muk̚/ | mu³ /mu˥˩/ |
| 耳 | ʐɨ /ʐɨ/ | i /i/ | i /i/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | i /i/ | ɲi²⁴ /ɲi˨˦/ | er² /ɚ˨˦/ |
| 口 | khiw /kʰiw/ | ku /ku/ | gu /ku/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | gu /ku/ | kʰəu²⁴ /kʰəu˨˦/ | ku² /kʰou˨˦/ |
| 頭 | thiw /tʰiw/ | tu /tu/ | du /tu/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | du /tu/ | dəu¹³ /dəu˩˧/ | tu² /tʰou˨˦/ |
| 心 | sim /sim/ | sim /ɕim/ | sim /ɕim/ | sim1 /sim˥/ | sim /ɕim/ | sim¹³ /sim˩˧/ | shin¹ /ɕin˦/ |
| 血 | xɥe /xɥe/ | hyŏl /hjʌl/ | hyeol /çjʌl/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | hyeol /çjʌɾɯ/ | xyet /xyet̚/ | shüe² /ɕyɤ˨˦/ |
| 肉 | ʐiw /ʐiw/ | yuk /juk̚/ | yuk /juk̚/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | yuk /jukɯ/ | ɲiuk /ɲiuk̚/ | zhu³ /ʐou˥˩/ |
| 上 | šaŋ /ʂaŋ/ | sang /saŋ/ | sang /saŋ/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | sang /saŋ/ | dʑiaŋ²⁴ /dʑiaŋ˨˦/ | shang³ /ʂaŋ˥˩/ |
| 下 | xya /xja/ | ha /ha/ | ha /ha/ | xia4 /xia˥˩/ | ha /ha/ | ɦja²⁴ /ɦia˨˦/ | sha³ /ɕja˥˩/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | jung /tɕuŋ/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | jung /tɕuŋ/ | ʈuŋ¹³ /ʈuŋ˩˧/ | jun¹ /tɕuŋ˦/ |
| 中 | tʂuŋ /tʂuŋ/ | chung /tsuŋ/ | jung /tɕuŋ/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | jung /tɕuŋ/ | ʈuŋ⁵¹ /ʈuŋ˥˩/ | jun³ /tɕuŋ˥˩/ |
| 央 | ʔjaŋ /ʔjaŋ/ | ang /aŋ/ | ang /aŋ/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | ang /aŋ/ | ʔiaŋ¹³ /ʔiaŋ˩˧/ | yan¹ /jaŋ˦/ |
| 左 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | jwa /tɕwa/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | jwa /tɕwa/ | tsɑ²⁴ /tsɑ˨˦/ | zue² /tsuɤ˨˦/ |
| 右 | jiw /jiw/ | u /u/ | u /u/ | ieu4 /iəu˥˩/ | u /u/ | jiou²⁴ /jiou˨˦/ | yu³ /jou˥˩/ |
| 東 | tuŋ /tuŋ/ | tong /toŋ/ | dong /toŋ/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dong /toŋ/ | tuŋ¹³ /tuŋ˩˧/ | dun¹ /tuŋ˦/ |
| 西 | si /si/ | sŏ /sʌ/ | seo /sʌ/ | si1 /si˥/ | seo /sʌ/ | sei¹³ /sei˩˧/ | shi¹ /ɕi˦/ |
| 南 | nam /nam/ | nam /nam/ | nam /nam/ | nam2 /nam˧˥/ | nam /nam/ | nɑm¹³ /nɑm˩˧/ | nan² /nan˨˦/ |
| 北 | be /pe/ | puk /puk̚/ | buk /puk̚/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | buk /pukɯ/ | pək /pək̚/ | byi² /pei˨˦/ |
| 行 | xiŋ /xiŋ/ | haeng /hɛŋ/ | haeng /hɛŋ/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | haeng /hɛŋ/ | ɣæŋ¹³ /ɣæŋ˩˧/ | shin² /ɕin˨˦/ |
| 行 | xaŋ /xaŋ/ | hang /haŋ/ | hang /haŋ/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | hang /haŋ/ | ɣaŋ¹³ /ɣaŋ˩˧/ | han² /haŋ˨˦/ |
| 来 | lay /laj/ | rae /ɾɛ/ | rae /rɛ/ | lai2 /lai˧˥/ | nae /nɛ/ | laj¹³ /laj˩˧/ | le² /lɛ˨˦/ |
| 去 | khy /kʰy/ | kŏ /kʌ/ | geo /kʌ/ | khy4 /kʰy˥˩/ | geo /kʌ/ | kʰy⁵¹ /kʰy˥˩/ | chi³ /tɕʰi˥˩/ |
| 見 | kjɛn /kjɛn/ | kyŏn /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | gyeon /kjʌn/ | kien⁵¹ /kien˥˩/ | jyon³ /tɕjɛn˥˩/ |
| 聞 | wun /wun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | ven2 /vən˧˥/ | mun /mun/ | mvun¹³ /mvun˩˧/ | vun² /vəŋ˨˦/ |
| 食 | ši /ʂɨ/ | sik /ɕik̚/ | sik /ɕik̚/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | sik /ɕikɯ/ | ʑiɪk /ʑiɪk̚/ | sy² /ʂɨ˨˦/ |
| 飲 | ʔim /ʔim/ | ŭm /ɯm/ | eum /ɯm/ | im3 /im˨˩˦/ | eum /ɯm/ | ʔim²⁴ /ʔim˨˦/ | yin² /jin˨˦/ |
| 走 | tsiw /tsiw/ | chu /tsu/ | ju /tɕu/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | ju /tɕu/ | tsəw²⁴ /tsəw˨˦/ | zu² /tsou˨˦/ |
| 坐 | tswɔ /tswɔ/ | chwa /tswa/ | jwa /tɕwa/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | jwa /tɕwa/ | dzwa²⁴ /dzwa˨˦/ | zue³ /tsuɤ˥˩/ |
| 立 | li /li/ | rip /ɾip̚/ | ip /ip̚/ | li4 /li˥˩/ | ip /ipɯ/ | lip /lip̚/ | li³ /li˥˩/ |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.