Gēy Sinan
Harari
Afroasiatisch (Semitisch)
Harari (Gēy Sinan, „Sprache der Stadt“) ist eine äthiosemitische Sprache mit etwa 26.000 Sprechern, die historisch in der ummauerten Stadt Harar beheimatet war und heute auch von Gemeinschaften in anderen Teilen Äthiopiens und im Ausland verwendet wird. Sie gehört zur südäthiosemitischen Gruppe und wurde durch langen Kontakt mit Oromo, Somali, Arabisch und Amharisch stark geprägt. Harari besitzt eine bedeutende islamische Literaturtradition; alt-hararische Texte wurden in einer angepassten arabischen Schrift verfasst. Die Regionalregierung von Harari führte 1999 eine äthiopisch basierte Orthografie ein, die heute in Bildung und Publikationen verwendet wird, während in der Wissenschaft auch lateinische Romanisierung vorkommt. Glottolog bewertet Harari derzeit als nicht gefährdet, doch angesichts der relativ kleinen Sprecherzahl bleibt die kontinuierliche Weitergabe wichtig.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Harari
Wasser
miy
/miːj/
Feuer
isat
/isɑt/
Sonne
ir
/iːr/
Mond
wahri
/wɑhri/
Stern
kokäb
/kokəb/
Mutter
wallidda
/wɑlːidːɑ/
Vater
aw
/ɑw/
Ich
ān
/aːn/
Du
akhākh
/aχaːχ/
Name
sum
/sum/
Auge
ʿäyin
/ʕæjin/
Hand
händ
/hənd/
Herz
libbi
/libːi/
Liebe
ḥabb
/ħɑbː/
Baum
šäjar
/ʃəʒɑr/
Haus
gár
/gɑːr/
Hund
buchi
/butʃi/
Katze
aduru
/ɑduːru/
Essen
mäbla
/məblɑ/
Trinken
šatäya
/ʃɑtəjɑ/
Eins
aḥad
/ɑħɑd/
Zwei
koʔot
/koʔot/
Hallo
salam
/sɑlɑm/
Danke
šukran
/ʃuːkrɑn/
Gut
xaww
/χɑwː/
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Afro-Asiatic (Semitic)-Sprachen
| Bedeutung | Harari | Arabisch (Golf) | Tigre | Arabisch (Jemenitisch) | Ge'ez | Libysch-Arabisch | Mischna-Hebräisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | miy /miːj/ | ماء /maːʔ/ | ማይ /maj/ | ماء /mɑːʔ/ | ማይ /maːj/ | مية /majja/ | מים /majim/ |
| Feuer | isat /isɑt/ | نار /naːr/ | እሳት /ʔəssat/ | نار /naːr/ | እሳት /ʔəsaːt/ | نار /naːr/ | אש /ʔeʃ/ |
| Sonne | ir /iːr/ | شمس /ʃɑms/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | شمس /ʃɑms/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | شمس /ʃəmːɛs/ | חמה /ħamːa/ |
| Mond | wahri /wɑhri/ | قمر /gɑmɑr/ | ወርሕ /waɾəħ/ | قمر /ɡɑmɑr/ | ወርኅ /warχ/ | قمر /ɡəmɛr/ | לבנה /levɑnɑ/ |
| Stern | kokäb /kokəb/ | نجمة /nɪjma/ | ኮከብ /kokəb/ | نجمة /ˈnadʒmah/ | ኮከብ /kokab/ | نجمة /nədʒma/ | כּוֹכָב /koˈxav/ |
| Mutter | wallidda /wɑlːidːɑ/ | أم /ʔoːm/ | እሞ /ʔəmmo/ | أم /ʔɪmm/ | እም /ʔəmm/ | أم /ʔɛmm/ | אם /ʔem/ |
| Vater | aw /ɑw/ | أب /ʔɑb/ | አቦ /ʔabbo/ | أب /ʔɑb/ | አብ /ʔab/ | أب /ʔab/ | אב /ʔɑv/ |
| Ich | ān /aːn/ | أنا /aːna/ | አነ /ʔana/ | انا /ʔana/ | አነ /ʔana/ | أنا /aːna/ | אֲנִי /ʔaˈni/ |
| Du | akhākh /aχaːχ/ | إنت /inta/ | አንታ /ʔɨnta/ | انت /ˈʔant/ | አንተ /ʔanta/ | إنت /ənta/ | אַתָּה /ʔaˈta/ |
| Name | sum /sum/ | اسم /isim/ | ስም /sɨm/ | اسم /ism/ | ስም /səm/ | اسم /ɪsəm/ | שֵׁם /ʃem/ |
| Auge | ʿäyin /ʕæjin/ | عين /ʕajn/ | ዐይን /ʕajn/ | عين /ʕajn/ | ዐይን /ʕajn/ | عين /ʕeːn/ | עין /ʕajin/ |
| Hand | händ /hənd/ | يد /jɑd/ | እድ /ʔəd/ | يد /jɑd/ | እድ /ʔəd/ | إيد /iːd/ | יד /jɑd/ |
| Herz | libbi /libːi/ | قلب /qɑlb/ | ልቢ /ləbbi/ | قلب /ɡɑlb/ | ልብ /ləbb/ | قلب /ɡalb/ | לב /lev/ |
| Liebe | ḥabb /ħɑbː/ | حب /ħɑb/ | ፍቅሪ /fəqʼri/ | حب /ħɪbb/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | حب /ħɛb/ | אהבה /ʔɑhɑvɑ/ |
| Baum | šäjar /ʃəʒɑr/ | شجرة /ʃɑʒɑra/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | شجرة /ʃɑdʒɑrɑ/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | شجرة /ʃæɡːərɑ/ | אילן /ʔilɑn/ |
| Haus | gár /gɑːr/ | بيت /bejt/ | ቤት /beːt/ | بيت /bajt/ | ቤት /beːt/ | دار /daːr/ | בית /bajit/ |
| Hund | buchi /butʃi/ | كلب /kalb/ | ከልብ /kalb/ | كلب /kalb/ | ከልብ /kalb/ | كلب /kalb/ | כלב /kelev/ |
| Katze | aduru /ɑduːru/ | قطة /gɪtːa/ | ድሙ /dəmmu/ | ديمة /dɪmːa/ | ድሙ /dəmmu/ | قطوس /ɡatˤːuːs/ | חתול /ħɑtul/ |
| Essen | mäbla /məblɑ/ | أكل /ʔɑkɑl/ | በልዐ /balʕa/ | أكل /ʔɪkɪl/ | በልዐ /balʕa/ | أكل /ʔakɛl/ | אוכל /ʔoχel/ |
| Trinken | šatäya /ʃɑtəjɑ/ | شرب /ʃɑrɑb/ | ሰትየ /satja/ | شرب /ʃɪrɪb/ | ሰትየ /satja/ | شرب /ʃɛrɛb/ | שותה /ʃote/ |
| Eins | aḥad /ɑħɑd/ | واحد /wɑːħɪd/ | ሓዲ /ħadi/ | واحد /wɑːħɪd/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | واحد /wɑːħɛd/ | אחד /ʔeħɑd/ |
| Zwei | koʔot /koʔot/ | اثنين /θneːn/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | اثنين /iθˈneːn/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | اثنين /tneːn/ | שְׁנַיִם /ʃəˈnajim/ |
| Hallo | salam /sɑlɑm/ | السلام عليكم /assalaːmu ʕaleːkum/ | ሰላም /salaːm/ | مرحبا /mɑrħɑbɑ/ | ሰላም /salaːm/ | أهلا /ʔəhlæ/ | שלום /ʃɑlom/ |
| Danke | šukran /ʃuːkrɑn/ | شكراً /ʃʊkrɑn/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | شكرا /ʃɪkrɑ/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | شكرا /ʃʊkrɑ/ | תודה /todɑ/ |
| Gut | xaww /χɑwː/ | حسن /ħɑsan/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | جيد /dʒɑjjɪd/ | ሠናይ /sanaːj/ | زين /zeːn/ | טוב /tov/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.