پارسی
Persisch (Klassisch)
Indogermanisch (Iranisch, Südwest Iranisch, Neupersisch) · historische / verborgene Varietät
Das klassische Persisch (پارسی pārsī oder فارسی کلاسیک fārsī-ye kelāsik) ist die literarische Form des Neupersischen, die vom 9. bis zum 15. Jahrhundert n. Chr. blühte und am Hof der Samaniden (819–999) in Buchara als bewusste Wiederbelebung der vorislamischen persischen Identität in perso-arabischer Schrift entstand. Es ist die Sprache von Ferdausis Schahname (um 1010), Rumis Masnavi (~1273), Saadis Gulistan und Bustan (1258–1259), Hafis' Divan (~1370), Chayyams Rubaiyat und Nizamis Chamsa — die zusammen eines der großen literarischen Korpora der Weltzivilisation bilden. Es unterscheidet sich vom modernen Persisch (fa) durch: das bewahrte labialisierte /xʷ/ („khw" in xʷāhar „Schwester", xʷurdan „essen"; im modernen Westpersischen verloren, im Dari/Tadschikischen erhalten); den bewahrten Längenkontrast /ē oː/ vs. /iː uː/ (im Teheraner Persisch verloren; im Dari/Tadschikischen erhalten); die bewahrte Unterscheidung /ɣ/–/q/ (im modernen Westpersischen zusammengefallen); und die kurzen /i u/ in Silben, die später im Teheraner Persisch zu /e o/ gesenkt wurden (pidar→pedar, dil→del, gurba→gorbe, čišm→čašm). Es ist der pädagogische Kanon der literarischen Bildung in ganz Iran, Afghanistan, Tadschikistan und historisch im Mogul-Indien — vom 11. Jahrhundert bis heute ununterbrochen gelesen, mit über diese Zeitspanne hinweg relativ stabiler Syntax und Kernvokabular.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Persisch (Klassisch)
Wasser
آب
/aːb/
Feuer
آتش
/aːtaʃ/
Sonne
خورشید
/xʷarʃeːd/
Mond
ماه
/maːh/
Stern
ستاره
/sitaːra/
Mutter
مادر
/maːdar/
Vater
پدر
/pidar/
Ich
من
/man/
Du
تو
/toː/
Name
نام
/naːm/
Auge
چشم
/tʃaʃm/
Hand
دست
/dast/
Herz
دل
/dil/
Liebe
عشق
/ʔiʃq/
Baum
درخت
/diraxt/
Haus
خانه
/xaːna/
Hund
سگ
/saɡ/
Katze
گربه
/ɡurba/
Essen
خوردن
/xʷurdan/
Trinken
آشامیدن
/aːʃaːmiːdan/
Eins
یک
/jak/
Zwei
دو
/doː/
Hallo
درود
/duruːd/
Danke
سپاس
/sipaːs/
Gut
نیک
/neːk/
Sushi
شورماهی
/ʃuːr maːˈhiː/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Indo-European (Iranian, Southwestern Iranian, New Persian)-Sprachen
| Bedeutung | Persisch (Klassisch) | Mittelpersisch (Pahlavi) | Parthisch | Dari | Persisch | Judäo-Persisch | Tadschikisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | آب /aːb/ | 𐭠𐭯 /aːb/ | āb /aːb/ | آب /ɑːb/ | آب /ɒːb/ | אב /ɒːb/ | об /ob/ |
| Feuer | آتش /aːtaʃ/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ | ādar /aːdar/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | оташ /otaʃ/ |
| Sonne | خورشید /xʷarʃeːd/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ | xwar /xwar/ | خورشید /xoɾʃed/ | خورشید /xorʃiːd/ | חורשיד /xorʃiːd/ | офтоб /oftob/ |
| Mond | ماه /maːh/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ | māh /maːh/ | ماه /mɑːh/ | ماه /mɒːh/ | מאה /mɒːh/ | моҳ /moh/ |
| Stern | ستاره /sitaːra/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/ | astārag /asˈtaːraɡ/ | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | סתארה /setɒre/ | ситора /sitoːra/ |
| Mutter | مادر /maːdar/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ | mād /maːd/ | مادر /mɑːdaɾ/ | مادر /mɒːdær/ | מאדר /mɒːdær/ | модар /modar/ |
| Vater | پدر /pidar/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ | pid /pid/ | پدر /padaɾ/ | پدر /pedær/ | פדר /pedær/ | падар /padar/ |
| Ich | من /man/ | 𐭠𐭭 /an/ | az /az/ | من /man/ | من /man/ | מן /man/ | ман /man/ |
| Du | تو /toː/ | 𐭲𐭥 /toː/ | tu /tuː/ | تو /to/ | تو /to/ | תו /to/ | ту /tu/ |
| Name | نام /naːm/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ | nām /naːm/ | نام /naːm/ | نام /nɒːm/ | נאם /nɒm/ | ном /nom/ |
| Auge | چشم /tʃaʃm/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃeʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | чашм /tʃaʃm/ |
| Hand | دست /dast/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ | dast /dast/ | دست /dast/ | دست /dæst/ | דסת /dæst/ | даст /dast/ |
| Herz | دل /dil/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ | zyrd /zird/ | دل /dil/ | دل /del/ | דל /del/ | дил /dil/ |
| Liebe | عشق /ʔiʃq/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ | friyādan /frijaːdan/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | עשק /eʃq/ | ишқ /iʃq/ |
| Baum | درخت /diraxt/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ | dār /daːr/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /deræxt/ | דרכת /deræxt/ | дарахт /daraxt/ |
| Haus | خانه /xaːna/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ | xānag /xaːnaɡ/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xɒːne/ | כאנה /xɒːne/ | хона /xona/ |
| Hund | سگ /saɡ/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ | spag /spaɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /sæɡ/ | סג /sæɡ/ | саг /saɡ/ |
| Katze | گربه /ɡurba/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ | — /—/ | پشک /puʃak/ | گربه /ɡorbe/ | גורבה /ɡorbe/ | гурба /ɡurba/ |
| Essen | خوردن /xʷurdan/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ | xward- /xward/ | خوردن /xoɾdan/ | خوردن /xordæn/ | חורדן /xordæn/ | хӯрдан /xʉːrdan/ |
| Trinken | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ | pī- /piː/ | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | נושידן /nuːʃidæn/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ |
| Eins | یک /jak/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ | ēw /eːw/ | یک /jak/ | یک /jek/ | יך /jek/ | як /jak/ |
| Zwei | دو /doː/ | 𐭣𐭥 /doː/ | dō /doː/ | دو /du/ | دو /do/ | דו /do/ | ду /du/ |
| Hallo | درود /duruːd/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ | drōd /droːd/ | سلام /salɑːm/ | سلام /sælɒːm/ | שלום /ʃɒːlom/ | салом /salom/ |
| Danke | سپاس /sipaːs/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ | spās /spaːs/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | سپاس /sepɒːs/ | ספאס /sepɒːs/ | раҳмат /rahmat/ |
| Gut | نیک /neːk/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ | nēw /neːw/ | خوب /xob/ | خوب /xuːb/ | חוב /xuːb/ | хуб /xub/ |
| Sushi | شورماهی /ʃuːr maːˈhiː/ | — | — | سوشی /suːʃi/ | سوشی /suː.ʃiː/ | — | суши /suʃi/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.