Djambarrpuyŋu
Djambarrpuyngu
Pama-Nyunga (Yolŋu, Dhuwal)
Djambarrpuyŋu ist eine Yolŋu-Matha-Varietät der Dhuwal-Gruppe, die im Nordosten des Arnhemlands im australischen Northern Territory gesprochen wird und ihren Schwerpunkt in Galiwin'ku (Elcho Island) hat. Sie ist die am weitesten verbreitete Aboriginesprache der Region und dient als Verkehrssprache zwischen den Yolŋu-Clans, weshalb die Volkszählung von 2021 rund 3.800 Sprecher zählte — mehr als für fast jede andere traditionelle australische Sprache. Grammatisch ist sie Pama-Nyungan: stark kasusmarkierend, mit sehr freier Wortstellung und einem Pronominalsystem, das Singular, Dual und Plural sowie ein inklusives und ein exklusives „wir“ unterscheidet. Ihr Wortschatz trägt eine markante Schicht makassarischer Lehnwörter aus Jahrhunderten des Trepang-Handels mit Sulawesi — walu „Sonne, Tag“ wird auf makassarisch allo zurückgeführt. Ungewöhnlich für eine australische Sprache wird sie noch immer von Kindern als Erstsprache erworben, und es gibt ein vollständiges Neues Testament (2008) sowie ein umfangreiches Wörterbuch und eine Referenzgrammatik.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Djambarrpuyngu
Wasser
gapu
/ɡapu/
Feuer
gurtha
/ɡuɻt̪a/
Sonne
walu
/walu/
Mond
ŋaḻindi
/ŋaɭindi/
Stern
ganyu
/ɡaɲu/
Mutter
ŋäṉḏi
/ŋaːɳɖi/
Vater
bäpa
/baːpa/
Ich
ŋarra
/ŋara/
Du
nhe
/n̪e/
Name
yäku
/jaːku/
Auge
mel
/mel/
Hand
goŋ
/ɡoŋ/
Herz
ḏoṯurrk
/ɖoʈurk/
Liebe
djäl
/ɟaːl/
Baum
dharpa
/d̪aɻpa/
Haus
buṉbu
/buɳbu/
Hund
wuŋgan
/wuŋɡan/
Katze
butjikit
/bucikit/
Essen
ḻuka
/ɭuka/
Trinken
ḻuka
/ɭuka/
Eins
waŋgany
/waŋɡaɲ/
Zwei
märrma'
/maːrmaʔ/
Hallo
Nhämirri nhe?
/n̪aːmiri n̪e/
Danke
—
/—/
Gut
manymak
/maɲmak/
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal)-Sprachen
| Bedeutung | Djambarrpuyngu | Warlpiri | Martu Wangka | Nhanda | Olkol | Ngunnawal | Noongar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | gapu /ɡapu/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kungal /kuŋal/ | kep /kep/ |
| Feuer | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | warba /waɻba/ | kaarl /kaːɻl/ |
| Sonne | walu /walu/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | guma /ɡuma/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| Mond | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | birrang /biɻaŋ/ | miyak /mijak/ |
| Stern | ganyu /ɡaɲu/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | el idnban /el ˈidnban/ | dyurra /ɟura/ | djinda /ɟinda/ |
| Mutter | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | guni /ɡuni/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| Vater | bäpa /baːpa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | pumba /pumba/ | maam /maːm/ |
| Ich | ŋarra /ŋara/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ay /aj/ | ngaya /ŋaja/ | ngany /ŋaɲ/ |
| Du | nhe /n̪e/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | inag /inaɡ/ | ngindu /ŋindu/ | noonook /nunuk/ |
| Name | yäku /jaːku/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | kwerl /kwɛɻl/ |
| Auge | mel /mel/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ | mel /mel/ |
| Hand | goŋ /ɡoŋ/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mar /maɻ/ |
| Herz | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | gauar /ɡauar/ | kortang /koɻtaŋ/ |
| Liebe | djäl /ɟaːl/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | marmit /maɻmit/ | djaadjam /dʒaːdʒam/ |
| Baum | dharpa /d̪aɻpa/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | warabi /waɻabi/ | boorn /boːɻn/ |
| Haus | buṉbu /buɳbu/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | kuni /kuni/ | mia /maja/ |
| Hund | wuŋgan /wuŋɡan/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | mirri /miɻi/ | dwert /dweɻt/ |
| Katze | butjikit /bucikit/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ | nguni /ŋuni/ |
| Essen | ḻuka /ɭuka/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | daring /daɻiŋ/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| Trinken | ḻuka /ɭuka/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyu /ɲu/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| Eins | waŋgany /waŋɡaɲ/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ | keny /keɲ/ |
| Zwei | märrma' /maːrmaʔ/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | uchir /utʃir/ | bula /bula/ | koodjal /kuɟal/ |
| Hallo | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | kaya /kaja/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | boordawan /boːɻdawan/ |
| Gut | manymak /maɲmak/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | kwobidak /kwobidak/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.