Achuar Chicham
Achuar
Jivaroan
Achuar (Achuar Chicham, „Achuar-Sprache“; auch Achuar-Shiwiar) ist eine Jívaro-Sprache, die im Marañón-Pastaza-Ökoton an der Grenze zwischen Peru und Ecuador gesprochen wird. Die Achuar sind nach den Aguaruna (agr) und den Shuar (jiv) die drittgrößte Jívaro-Gruppe und standen historisch über Handel, Heiratsbündnisse und Kriegführung in saisonaler Verbindung mit den Shuar und den Shiwiar. Internationale Aufmerksamkeit erlangte das Achuar durch den Achuar-Widerstand gegen das Vordringen von Ölkonzernen in den 2000er- und 2010er-Jahren, wobei die Achuar-Föderation (FINAE/NAE) den Einsatz für territoriale Souveränität anführte. Sprachlich teilt das Achuar mit dem Aguaruna und dem Shuar Merkmale der Jívaro-Familie: Nasalvokale, Fokusmarker und ein umfassendes ethnobiologisches Vokabular für das Amazonas-Ökosystem.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Achuar
Wasser
yumi
/jumi/
Feuer
ji
/hi/
Sonne
etsa
/etsa/
Mond
nantu
/nantu/
Stern
yaa
/jaː/
Mutter
nukur
/nukuɾ/
Vater
apar
/apaɾ/
Ich
wi
/wi/
Du
ame
/ame/
Name
naari
/naːɾi/
Auge
jii
/hiː/
Hand
uwej
/uweh/
Herz
enentai
/enentai/
Liebe
anentin
/anentin/
Baum
numi
/numi/
Haus
jea
/hea/
Hund
yawa
/jawa/
Katze
micha
/mitʃa/
Essen
yuata
/juata/
Trinken
umarta
/umaɾta/
Eins
kichik
/kitʃik/
Zwei
jimiar
/himiaɾ/
Hallo
pujamek
/puhamek/
Danke
mai-tikut
/majtikut/
Gut
penker
/peŋkeɾ/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Jivaroan-Sprachen
| Bedeutung | Achuar | Shuar | Aguaruna | Zentral-Yupik | Shona | Japanisch (Osaka) | Japanisch (Hiroshima) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | meq /meq/ | mvura /mvuɾa/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Feuer | ji /hi/ | ji /hi/ | jii /hiː/ | keneq /keneq/ | moto /moto/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Sonne | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | akerta /akerta/ | zuva /zuva/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Mond | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | iraluq /iraluq/ | mwedzi /mwedzi/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| Stern | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | yaya /jaja/ | agyaq /aɣjaq/ | nyeredzi /ɲeredzi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| Mutter | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | aana /aːna/ | amai /amai/ | おかん /okaɴ/ | おふくろ /oɸɯkɯɾo/ |
| Vater | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | ata /ata/ | baba /baba/ | おとん /otoɴ/ | 親父 /ojadʑi/ |
| Ich | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | wiinga /wiːŋa/ | ini /ini/ | わし /waɕi/ | わし /waɕi/ |
| Du | ame /ame/ | ame /ame/ | amé /ame/ | elpet /əɬpət/ | iwe /iwe/ | あんた /anta/ | あんた /anta/ |
| Name | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | daaji /daːhi/ | ateq /atəq/ | zita /zita/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| Auge | jii /hiː/ | jii /hiː/ | jíi /híː/ | ii /iː/ | ziso /ziso/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Hand | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | uwéj /uwéh/ | unirak /unirak/ | ruoko /ɾwoko/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Herz | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | irua /irua/ | mwoyo /mwojo/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Liebe | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | amaja /amaha/ | kenka /kenka/ | rudo /ɾudo/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| Baum | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | napa /napa/ | muti /muti/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Haus | jea /hea/ | jea /hea/ | jegámu /heɡámu/ | ena /ena/ | imba /imba/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Hund | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | yawá /jawá/ | qimugta /qimuɣta/ | imbwa /imbwa/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| Katze | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | qassraaraq /qassraːraq/ | katsi /katsi/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| Essen | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | ner'uq /nerʔuq/ | kudya /kudja/ | 食べて /tabete/ | 食べて /tabete/ |
| Trinken | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | mertuq /mertuq/ | kunwa /kunwa/ | 飲んで /nonde/ | 飲んで /nonde/ |
| Eins | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | makichik /makitʃik/ | ataucik /atautʃik/ | potsi /potsi/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| Zwei | jimiar /himiaɾ/ | jimiará /himiaɾa/ | jimag /himaɡ/ | malruk /maɬʁuk/ | piri /piri/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| Hallo | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | pujámek /puhámɛk/ | waqaa /waqaː/ | mhoro /mhoɾo/ | 毎度 /maido/ | やあ /jaː/ |
| Danke | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsahme/ | see /sɛː/ | quyana /qujana/ | maita /maita/ | おおきに /oːkini/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| Gut | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | assirtuq /asːirtuq/ | chakanaka /tʃakanaka/ | ええ /eː/ | ええ /eː/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.