Qyool Mam
مام
مايانية (Mamean, Greater Mamean)
المام رابع أكبر لغات المايا من حيث عدد المتحدثين بعد الكيتشي والكيكتشي واليوكاتيكية، ويتحدث بها نحو 530 ألف شخص في المرتفعات الغربية لغواتيمالا (ويويتينانغو وسان ماركوس وكيتزالتينانغو) وعبر الحدود المكسيكية في تشياباس. تنتمي إلى الفرع المايوي الشرقي (المامية الكبرى)، وهي شقيقة للأواكاتيكية والإكسيل. صوتياتها محافظة للغاية، إذ تحافظ على التقابل اللهوي النادر /q/–/q'/ وسلسلة من الأصوات الطاردة. تتميز صرفيتها الفعلية بالوسم الإركاتيفي-المطلق مع إركاتيفية منقسمة في الجهة غير التامة. ولها كتابة لاتينية معيارية (1987، اتفاقيات السلام Acuerdos de la Paz).
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في مام
ماء
aʼ
/aʔ/
نار
qʼaqʼ
/qʼaqʼ/
شمس
qʼij
/qʼih/
قمر
xjaw
/ʃaw/
نجم
cheʼw
/tʃeʔw/
أم
nan
/nan/
أب
mam
/mam/
أنا
aqiin
/aˈqiːn/
أنت
aya
/aˈja/
اسم
biʼ
/ɓiʔ/
عين
witz
/wits/
يد
qʼobʼ
/qʼoɓ/
قلب
anma
/anma/
حب
oqxan
/oqʃan/
شجرة
tzeʼ
/tseʔ/
بيت
jaa
/haː/
كلب
txʼyan
/tʃʼjan/
قطة
wiix
/wiːʃ/
أكل
waan
/waːn/
شرب
kʼaan
/kʼaːn/
واحد
jun
/hun/
اثنان
kabʼe
/ˈkaɓeʔ/
مرحبا
chjonte tey
/tʃhonte tej/
شكرا
chjonte
/tʃhonte/
جيد
banix
/baniʃ/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Mayan (Mamean, Greater Mamean) ذات الصلة
| المعنى | مام | الأغواكاتيكو | كيتشيʼ | الأوسبانتيكية | التوهولابال | الكانخوبال | الإكسيل |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ |
| نار | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| شمس | qʼij /qʼih/ | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼix/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼii /qʼiː/ |
| قمر | xjaw /ʃaw/ | xahaw /ʃahaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ixaw /iʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ich /itʃ/ |
| نجم | cheʼw /tʃeʔw/ | chumeʼl /tʃumeʔl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | ch'umil /tʃʼumil/ | kʼanal /kʼanal/ | txʼumel /tʂʼumel/ | chumiil /tʃumiːl/ |
| أم | nan /nan/ | naa /naː/ | nan /nan/ | nan /nan/ | nan /nan/ | mim /mim/ | naʼ /naʔ/ |
| أب | mam /mam/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | mam /mam/ | baʼ /baʔ/ |
| أنا | aqiin /aˈqiːn/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ | keʼn /keʔn/ | ayin /ʔajin/ | in /in/ |
| أنت | aya /aˈja/ | naʼ /naʔ/ | at /at/ | at /at/ | weʼn /weʔn/ | hach /hatʃ/ | axh /aʃ/ |
| اسم | biʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | b'ii /ɓiː/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | bʼi /ɓi/ | bʼii /ɓiː/ |
| عين | witz /wits/ | witzʼ /witsʼ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | wach /watʃ/ | satej /sateh/ | sat /sat/ | vusal /vusal/ |
| يد | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| قلب | anma /anma/ | kʼuum /kʼuːm/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | altzil /altsil/ | kʼulul /kʼulul/ | vatzʼ /vatsʼ/ |
| حب | oqxan /oqʃan/ | xajan /ʃahan/ | loqʼoj /loqʼox/ | lóqʼ /lóqʼ/ | skʼana /skʼana/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ |
| شجرة | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | tze /tse/ |
| بيت | jaa /haː/ | nya /ɲa/ | ja /xa/ | jaa /haː/ | naj /nah/ | na /na/ | kabʼal /kaɓal/ |
| كلب | txʼyan /tʃʼjan/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ |
| قطة | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mees /meːs/ |
| أكل | waan /waːn/ | wii /wiː/ | tijow /tixow/ | waʼ /waʔ/ | waʼel /waʔel/ | lo /lo/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ |
| شرب | kʼaan /kʼaːn/ | uuk /uːk/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | uku /uku/ | ucha /utʃa/ |
| واحد | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| اثنان | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | kaʼwutz /kaʔwuts/ | kebʼ /keɓ/ | quiib' /kiːɓ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ |
| مرحبا | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kʼamta /kʼamta/ | saqarik /saqaɾik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kawal /kawal/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ |
| شكرا | chjonte /tʃhonte/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | yuj /juh/ | yuhwal /juhwal/ | tantixh /tantiʃ/ |
| جيد | banix /baniʃ/ | saqʼ /saqʼ/ | utz /uts/ | utz /uts/ | lek /lek/ | watxʼ /watʃʼ/ | utzʼ /utsʼ/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.