gegnisht
الألبانية الغيغية
Indo-European > Albanian (Gheg, one of the two primary dialect groups alongside Tosk)
الغيغية هي النصف الشمالي من الألبانية، ويُتحدَّث بها شمال نهر شكومبين في شمال ألبانيا، وفي عموم كوسوفو، وفي شمال غرب مقدونيا الشمالية، وفي الجبل الأسود ووادي بريشيفو في صربيا. وهي تحتفظ بأمرين تخلّت عنهما الألبانية المعيارية: الحركات الأنفية الفونيمية التي تُكتب بعلامة القبعة (hânë «قمر»، nânë «أم»، dhâmb «سن»)، ومصدر حقيقي مبني من الأداة me مع اسم المفعول — me ngranë «أن يأكل»، me pi «أن يشرب» — حيث يلزم التوسكيةَ استعمالُ صيغة الشرط. كما نجت من الرَّوْتَسة (rhotacism) التوسكية، فـ«الاسم» عندها emën لا emër، و«الحب» dashni لا dashuri، وهي تُسقط الـë النهائية غير المنبورة مع إطالة تعويضية، فتعطي shpi بدل shtëpi «بيت». وقد بُنيت الألبانية المعيارية على التوسكية عام 1972، فتُركت الغيغية بلا أي صفة رسمية رغم أن عدد متحدثيها أكبر. وهي ما تزال حيّة تمامًا في الكلام، وفي إعلام كوسوفو وموسيقاها، وفي تقليد أدبي يمتد من قدّاس بوزوكو عام 1555 إلى غيرغي فيشتا.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الألبانية الغيغية
ماء
ujë
/uj/
نار
zjarr
/zjar/
شمس
diell
/diɫ/
قمر
hânë
/hɑ̃ːn/
نجم
yll
/yɫ/
أم
nânë
/nɑ̃ːn/
أب
baba
/baˈba/
أنا
unë
/un/
أنت
ti
/ti/
اسم
emën
/ˈɛ̃mən/
عين
sy
/sy/
يد
dorë
/doːɾ/
قلب
zemër
/ˈzeməɾ/
حب
dashni
/daʃˈni/
شجرة
dru
/dɾu/
بيت
shpi
/ʃpi/
كلب
qen
/cen/
قطة
mace
/ˈmatsɛ/
أكل
me ngranë
/me ŋɾaːn/
شرب
me pi
/me pi/
واحد
nji
/ɲi/
اثنان
dy
/dy/
مرحبا
tungjatjeta
/tunɟatˈjeta/
شكرا
faleminderit
/falɛmindɛˈɾit/
جيد
mirë
/miːɾ/
وقواق
qyqe
/ˈcyce/
هَوْ هَوْ
ham ham
/ham ham/
حاسوب
kompjuter
/kompjuˈteɾ/
سوشي
sushi
/ˈsuʃi/
دوبامين
dopaminë
/dopaˈmin/
علامة @
et
/ɛt/
المصادر
- Buzuku, Gjon (1555) Meshari — the earliest printed book in Albanian
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Indo-European > Albanian (Gheg, one of the two primary dialect groups alongside Tosk) ذات الصلة
| المعنى | الألبانية الغيغية | ألبانية | الأربيريشية | بلغارية | بريتونية | الكردية (السورانية) | تاغالوغية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | ujë /uj/ | ujë /ujə/ | ujë /ujə/ | вода /vɔda/ | dour /duːɾ/ | ئاو /ɑːw/ | tubig /tubiɡ/ |
| نار | zjarr /zjar/ | zjarr /zjar/ | zjarr /zjar/ | огън /ɔɡɤn/ | tan /tɑ̃ːn/ | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | apoy /ʔaˈpoj/ |
| شمس | diell /diɫ/ | diell /diɛɫ/ | diell /diɛɫ/ | слънце /slɤntsɛ/ | heol /heːɔl/ | خۆر /xoːɾ/ | araw /ˈʔaɾaw/ |
| قمر | hânë /hɑ̃ːn/ | hënë /hənə/ | hëna /həna/ | луна /luna/ | loar /lwaːɾ/ | مانگ /mɑːŋɡ/ | buwan /buwan/ |
| نجم | yll /yɫ/ | yll /yɫ/ | yll /yɫ/ | звезда /zvɛzˈda/ | steredenn /steˈreːdɛn/ | ئەستێرە /ʔæsteːɾæ/ | bituin /bɪtuˈʔin/ |
| أم | nânë /nɑ̃ːn/ | nënë /nənə/ | mëma /məma/ | майка /majka/ | mamm /mɑ̃m/ | دایک /dɑːjɪk/ | ina /ʔiˈna/ |
| أب | baba /baˈba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | баща /bɐʃˈta/ | tad /taːd/ | باوک /bɑːwk/ | ama /ʔaˈma/ |
| أنا | unë /un/ | unë /ˈunə/ | u /u/ | аз /as/ | me /me/ | من /mɪn/ | ako /ʔaˈko/ |
| أنت | ti /ti/ | ti /ti/ | ti /ti/ | ти /ti/ | te /te/ | تۆ /to/ | ikaw /ʔiˈkaw/ |
| اسم | emën /ˈɛ̃mən/ | emër /ˈɛmər/ | emër /ˈemər/ | име /ˈime/ | anv /ˈãːno/ | ناو /naw/ | pangalan /paˈŋalan/ |
| عين | sy /sy/ | sy /sy/ | sy /sy/ | око /ɔkɔ/ | lagad /laɡat/ | چاو /tʃɑːw/ | mata /mata/ |
| يد | dorë /doːɾ/ | dorë /dɔɾə/ | dora /dɔɾa/ | ръка /rɤka/ | dorn /dɔɾn/ | دەست /dɛst/ | kamay /kamaj/ |
| قلب | zemër /ˈzeməɾ/ | zemër /zɛməɾ/ | zemër /zɛməɾ/ | сърце /sɤrtsɛ/ | kalon /kalɔ̃n/ | دڵ /dɪɫ/ | puso /puˈsoʔ/ |
| حب | dashni /daʃˈni/ | dashuri /daʃuɾi/ | dashuri /daʃuɾi/ | любов /ljubɔf/ | karantez /kaɾɑ̃ntes/ | خۆشەویستی /xoʃɛwiːstiː/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ |
| شجرة | dru /dɾu/ | pemë /pɛmə/ | lis /lis/ | дърво /dɤrvɔ/ | gwezenn /ˈɡweːzɛn/ | دار /dɑːɾ/ | puno /puno/ |
| بيت | shpi /ʃpi/ | shtëpi /ʃtəpi/ | shpi /ʃpi/ | къща /kɤʃtɐ/ | ti /tiː/ | ماڵ /mɑːɫ/ | bahay /bahaj/ |
| كلب | qen /cen/ | qen /cɛn/ | qeni /cɛni/ | куче /kutʃɛ/ | ki /kiː/ | سەگ /sɛɡ/ | aso /ˈʔaso/ |
| قطة | mace /ˈmatsɛ/ | mace /matsɛ/ | macja /matsja/ | котка /kɔtka/ | kazh /kaːs/ | پشیلە /pʃiːlɛ/ | pusa /pusa/ |
| أكل | me ngranë /me ŋɾaːn/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ям /jam/ | debriñ /debɾĩː/ | خواردن /xwɑːɾdɪn/ | kumain /kumaˈʔin/ |
| شرب | me pi /me pi/ | pi /pi/ | pi /pi/ | пия /pijɐ/ | evañ /eːvɑ̃/ | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnɛwɛ/ | uminom /ʔumiˈnom/ |
| واحد | nji /ɲi/ | një /ɲə/ | një /ɲə/ | един /ɛdin/ | unan /yːnɑ̃n/ | یەک /jɛk/ | isa /ʔiˈsa/ |
| اثنان | dy /dy/ | dy /dy/ | dy /dy/ | две /dvɛ/ | daou /dɔw/ | دوو /duː/ | dalawa /dalaˈwa/ |
| مرحبا | tungjatjeta /tunɟatˈjeta/ | përshëndetje /pəɾʃəndɛtjɛ/ | kalemera /kalɛmɛɾa/ | здравей /zdravɛj/ | demat /deːmat/ | سڵاو /sɫɑːw/ | kamusta /kamusta/ |
| شكرا | faleminderit /falɛmindɛˈɾit/ | faleminderit /falɛmindɛɾit/ | faleminderit /falɛmindɛɾit/ | благодаря /blaɡɔdarʲa/ | trugarez /tɾyɡaɾes/ | سوپاس /supɑːs/ | salamat /salamat/ |
| جيد | mirë /miːɾ/ | mirë /miɾə/ | mirë /miɾə/ | добър /dɔbɤr/ | mat /maːt/ | باش /bɑːʃ/ | mabuti /mabuti/ |
| وقواق | qyqe /ˈcyce/ | qyqe /ˈcycɛ/ | qyqe /ˈcyce/ | кукувица /kukuˈvitsɐ/ | koukoug /ˈkukuk/ | پەپووک /pɛˈpuːk/ | kakok /kaˈkok/ |
| هَوْ هَوْ | ham ham /ham ham/ | ham ham /ham ham/ | — | бау бау /bau bau/ | wouf wouf /wuf wuf/ | — | aw aw /ʔaw ʔaw/ |
| حاسوب | kompjuter /kompjuˈteɾ/ | kompjuter /komˈpjuter/ | — | компютър /komˈpjutɤr/ | urzhiataer /yrzjaˈtaɛːr/ | کۆمپیوتەر /kompjuteɾ/ | kompiyuter /kompiˈjuteɾ/ |
| سوشي | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | — | суши /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsyʃi/ | سووشی /suːʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| دوبامين | dopaminë /dopaˈmin/ | dopamina /dopaˈmina/ | — | допамин /dopɐˈmin/ | dopamin /doˈpamin/ | دۆپامین /doːpaːˈmiːn/ | dopamino /dopaˈmino/ |
| علامة @ | et /ɛt/ | et /ɛt/ | — | маймунка /mɐjˈmunkɐ/ | — | — | at /ɐt/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.