mos diau-d

契丹语

蒙古语族(类蒙古语) · 历史/隐藏变体

语系蒙古语族(类蒙古语) 使用者已消亡(~10-13c. CE) 文字契丹大字(920 公元) / 契丹小字(925 公元) 国家辽帝国(中国东北、蒙古、朝鲜) 官方语言辽朝 (907-1125) 活力已灭绝 ISO 639-3zkt

契丹语是东北亚契丹人使用、并作为辽朝(907—1125年)用语的一种已灭绝的准蒙古语族语言;它与蒙古语族诸语言的确切关系仍是历史语言学的研究课题。契丹语由两套不同文字记录,二者都创制于10世纪初:920年创制、受汉字影响的契丹大字,以及约925年创制、结构不同的契丹小字。辽朝灭亡后,两种文字仍在金朝和西辽使用,尤其见于纪念碑文和墓志。两套文字都没有完全破译;小字把字符组合成块,保存了较易恢复的语音信息,而大字的许多内容仍难解释。尽管如此,传世铭文仍为契丹语的词汇、语法、人名、称号和制度提供了证据。

使用地区

契丹语的31个核心词

muri

/muri/

niár

/niar/

太阳

𘲺

/nair/

月亮

𘭧

/sair/

od

/od/

母亲

eme

/eme/

父亲

ai

/ai/

bi

/bi/

ši

/ʃi/

名字

niru

/niru/

眼睛

nït

/nit/

ɣar

/ɣar/

niyàmen

/nijamen/

nasun

/nasun/

mau

/mau/

房子

boo

/boː/

𘰕𘯛

/niaqan/

/—/

idi

/idi/

umi

/umi/

𘬣

/omsu/

jur

/dʒuːr/

你好

/—/

谢谢

/—/

sayïn

/sajin/

单词比较

与Mongolic (Para-Mongolic)相关语言比较

含义 契丹语女真语原始蒙古语中古蒙古语古典蒙古语卡尔梅克语东裕固语
muri /muri/ muke /muke/ *usun /usun/ ᠤᠰᠤᠨ /usun/ ᠤᠰᠤᠨ /usun/ усн /usn/ ус /us/
niár /niar/ tuwa /tuwa/ *gal /gal/ ᠭᠠᠯ /ɣal/ ᠭᠠᠯ /ɡal/ гал /ɡal/ гал /ɡal/
太阳 𘲺 /nair/ šun /ʃun/ *naran /naran/ ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ нарн /narn/ нар /nar/
月亮 𘭧 /sair/ biya /bija/ *sara /sara/ ᠰᠠᠷᠠ /sara/ ᠰᠠᠷᠠ /sara/ сар /sar/ сар /sar/
od /od/ usiha /usixa/ *hodun /hodun/ ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ ᠣᠳᠣᠨ /odun/ одн /odn/ ходэн /χoden/
母亲 eme /eme/ eme /eme/ *eke /eke/ ᠡᠭᠡ /eke/ ᠡᠬᠡ /eke/ ээҗ /eːdʒ/ ээж /eːʒ/
父亲 ai /ai/ ama /ama/ *ečige /ečige/ ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ аав /aːv/ аава /ɑːva/
bi /bi/ bi /bi/ *bi /bi/ ᠪᠢ /bi/ ᠪᠢ /bi/ би /bi/ би /bi/
1/4

汉字读音比较

与Para-Mongolic (Mongolic-Khitan branch, debated)相关语言比较

汉字 契丹语原始蒙古语锡伯语原始通古斯语满语女真语元代汉语 (八思巴字)
om /əm/ *nigen /*niɡen/ emu /əmu/ *əmun /*əmun/ emu /emu/ emu /emu/ ʔi /ʔi/
jur /dʒur/ *qoyar /*qojar/ juwe /dʑuwə/ *dʒuər /*dʒuər/ juwe /dʒuwə/ juwe /dʑuwe/ ʐɨ /ʐɨ/
gur /ɡur/ *gurba(n) /*gurban/ ilan /ilan/ *ilan /*ilan/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ sam /sam/
dur /dur/ *dörbe(n) /*dœrben/ duin /duin/ *dügin /*dyɡin/ duin /duin/ duin /duin/ sɿ /sɿ/
tau /tau/ *tabu(n) /*tabun/ sunja /sundʑa/ *tuɲga /*tuɲɡa/ sunja /sundʒa/ sunja /sundʑa/ ʔu /ʔu/
nil /nil/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ ninggun /niŋɢun/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɡun/ liw /liw/
dalu /dalu/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nadan /nadan/ *nadan /*nadan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ tshi /tsʰi/
naim /naim/ *nayima(n) /*najiman/ jakūn /dʑakɯn/ *dʒapkun /*dʒapkun/ jakūn /dʒakʰuːn/ jakūn /dʑakɯn/ ba /pa/
isen /isen/ *yersü(n) /*jersyn/ uyun /ujun/ *xəgün /*xəɡyn/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ kiw /kiw/
par /par/ *harba(n) /*harban/ juwan /dʑuwan/ *dʒuwan /*dʒuwan/ juwan /dʒuwan/ juwan /dʑuwan/ ši /ʂɨ/
1/2

LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要;交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。