ཆོས་སྐད (གྲྭ་པའི)
佛典诵念古典藏语
汉藏语系（藏缅语支、藏语支; 藏传佛教礼仪教学） · 历史／隐藏变体
佛典诵念古典藏语（chos-skad「达摩之语」）是全世界藏传佛教寺院与达摩中心积极诵念的古典藏语形态。与学术古典藏语（xct，学术文献学所用的历史性实证文学形式）的区别：(1) 佛教敬语·礼仪词汇优先于经典诵念（"父"用 yab 而非 pha、"爱·慈悲"用 byams-pa 而非 dgaʼ-ba、"家"用 khang-pa 而非 khyim、"猫"用 zhi-mi 而非 byi-la）；(2) 在达兰萨拉标准化的拉萨藏语发音教授给国际学生，并在现代格鲁派权威传统（达赖喇嘛"藏文文献保存图书馆"推动的变体）中使用；(3) 含有缓慢旋律诵唱、梵语来源真言的藏文转写等仪式诵念样式。是与古兰阿拉伯诵读及上座部巴利诵经相对应的藏传佛教对应形态。位于印度流亡藏传佛教教学的中心达兰萨拉。
使用地区
佛典诵念古典藏语的31个核心词
水
ཆུ
/tɕʰu/
火
མེ
/me/
太阳
ཉི་མ
/ɲima/
月亮
ཟླ་བ
/dawa/
星
སྐར་མ
/karma/
母亲
ཨ་མ
/ama/
父亲
ཡབ
/jab/
我
ང
/ŋa/
你
ཁྱོད
/tɕʰø/
名字
མིང
/miŋ/
眼睛
མིག
/mik/
手
ལག་པ
/lakpa/
心
སྙིང
/ɲiŋ/
爱
བྱམས་པ
/tɕampa/
树
ཤིང
/ɕiŋ/
房子
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
狗
ཁྱི
/tɕʰi/
猫
ཞི་མི
/ʑimi/
吃
བཟའ
/sa/
喝
འཐུང
/tʰuŋ/
一
གཅིག
/tɕik/
二
གཉིས
/ɲiː/
你好
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/tʂaʃi delek/
谢谢
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
好
ཡག་པོ
/jakpo/
布谷鸟
ཁུ་བྱུག
/kʰu bjuɡ/
来源
单词比较
与Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish; Tibetan Buddhist liturgical pedagogy)相关语言比较
| 含义 | 佛典诵念古典藏语 | 古典藏语 | 康巴藏语 | 巴尔蒂语 | 锡金语 | 拉达克语 | 夏尔巴语 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| 火 | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| 太阳 | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| 月亮 | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| 星 | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ |
| 母亲 | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| 父亲 | ཡབ /jab/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| 我 | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| 你 | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ |
| 名字 | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| 眼睛 | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| 手 | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| 心 | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| 爱 | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| 树 | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| 房子 | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ |
| 狗 | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| 猫 | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ |
| 吃 | བཟའ /sa/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| 喝 | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| 一 | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| 二 | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ |
| 你好 | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| 谢谢 | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| 好 | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| 布谷鸟 | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | — | — | — |
LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要；交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。