ཆོས་སྐད (གྲྭ་པའི)
佛典誦念古典藏語
漢藏語系（藏緬語支、博德語派; 藏傳佛教禮儀教學） · 歷史／隱藏變體
禮儀古典藏文(chos-skad,「佛法語言」)係由全世界嘅藏傳佛教寺院同佛法中心所維繫、仍然活躍誦讀嘅古典藏文形式。佢同學術性古典藏文(xct,用於學術語文學嘅歷史見證書面形式)嘅分別在於:(1)誦讀經文時偏好嘅佛教敬語同禮儀詞彙(yab 對 pha「父親」、byams-pa 對 dgaʼ-ba「愛/慈愛」、khang-pa 對 khyim「屋」、zhi-mi 對 byi-la「貓」);(2)喺達蘭薩拉標準化嘅拉薩藏語發音,教授國際學生,並用於現代格魯派權威傳統(即達賴喇嘛西藏文獻檔案圖書館所推廣嘅變體);(3)儀式誦讀風格,包括帶旋律聲調嘅緩慢唱誦,以及以藏文轉寫梵文嘅咒語。佢係古蘭經阿拉伯文誦讀同上座部巴利文唱誦嘅藏傳佛教對應形式。植根於達蘭薩拉——印度嘅流亡中心,現代藏傳佛教教學嘅所在地。
使用地區
佛典誦念古典藏語嘅31個核心詞
水
ཆུ
/tɕʰu/
火
མེ
/me/
日頭
ཉི་མ
/ɲima/
月光
ཟླ་བ
/dawa/
星
སྐར་མ
/karma/
母親
ཨ་མ
/ama/
父親
ཡབ
/jab/
我
ང
/ŋa/
你
ཁྱོད
/tɕʰø/
名
མིང
/miŋ/
眼
མིག
/mik/
手
ལག་པ
/lakpa/
心
སྙིང
/ɲiŋ/
愛
བྱམས་པ
/tɕampa/
樹
ཤིང
/ɕiŋ/
屋
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
狗
ཁྱི
/tɕʰi/
貓
ཞི་མི
/ʑimi/
食
བཟའ
/sa/
飲
འཐུང
/tʰuŋ/
一
གཅིག
/tɕik/
二
གཉིས
/ɲiː/
你好
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/tʂaʃi delek/
多謝
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
好
ཡག་པོ
/jakpo/
布穀鳥
ཁུ་བྱུག
/kʰu bjuɡ/
來源
單詞比較
同Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish; Tibetan Buddhist liturgical pedagogy)相關語言比較
| 意思 | 佛典誦念古典藏語 | 古典藏語 | 康巴藏語 | 巴爾蒂語 | 錫金語 | 拉達克語 | 夏爾巴語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| 火 | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| 日頭 | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| 月光 | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| 星 | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ |
| 母親 | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| 父親 | ཡབ /jab/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| 我 | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| 你 | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ |
| 名 | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| 眼 | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| 手 | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| 心 | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| 愛 | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| 樹 | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| 屋 | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ |
| 狗 | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| 貓 | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ |
| 食 | བཟའ /sa/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| 飲 | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| 一 | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| 二 | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ |
| 你好 | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| 多謝 | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| 好 | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| 布穀鳥 | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | — | — | — |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要；互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。