دری
達里語
印歐語系（伊朗語族、西部、波斯）
達里語（دری，「宮廷嘅」）係波斯語嘅東部變體，通行於成個阿富汗，係全國嘅通用語，亦係同普什圖語並列嘅兩種官方語言之一，約有1500萬母語使用者，另有約50%阿富汗人口將佢用作第二語言。達里語保留咗古典波斯語嘅元音區別 ē/ī（مير mēr「村長」相對 مير mīr）同 ō/ū（شور šōr「鹹」相對 شور šūr「騷亂」），呢啲喺伊朗波斯語（fa）已經合併。詞彙上嘅分歧源於保留咗較古老嘅詞語（پشک 解「貓」，而伊朗波斯語用 گربه）以及普什圖語／突厥語借詞。喺高雅語體下同伊朗波斯語、塔吉克語（tg）可以互通，但日常口語顯示出明顯嘅地區身份。用波斯-阿拉伯文嘅納斯塔利克體書寫（字母同伊朗波斯語完全一樣，但書法偏好有別）。佢嘅正式語體有別於塔吉克語用西里爾字母書寫嘅蘇聯時期變體，保留咗古典波斯文學傳統。
使用地區
達里語嘅31個核心詞
水
آب
/ɑːb/
火
آتش
/ɑːtaʃ/
日頭
خورشید
/xoɾʃed/
月光
ماه
/mɑːh/
星
ستاره
/setaːˈɾa/
母親
مادر
/mɑːdaɾ/
父親
پدر
/padaɾ/
我
من
/man/
你
تو
/to/
名
نام
/naːm/
眼
چشم
/tʃaʃm/
手
دست
/dast/
心
دل
/dil/
愛
عشق
/eʃq/
樹
درخت
/daɾaxt/
屋
خانه
/xɑːna/
狗
سگ
/saɡ/
貓
پشک
/puʃak/
食
خوردن
/xoɾdan/
飲
نوشیدن
/noʃidan/
一
یک
/jak/
二
دو
/du/
你好
سلام
/salɑːm/
多謝
تشکر
/taʃakkoɾ/
好
خوب
/xob/
布穀鳥
کوکو
/kuːˈkuː/
電腦
کمپیوتر
/kampjuːtar/
壽司
سوشی
/suːʃi/
來源
單詞比較
同Indo-European (Iranian, Western, Persian)相關語言比較
| 意思 | 達里語 | 哈扎拉吉語 | 波斯文 | 塔吉克語 | 波斯語(古典) | 猶太波斯語 | 中古波斯語 (巴列維) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | آب /ɑːb/ | آو /ɑːw/ | آب /ɒːb/ | об /ob/ | آب /aːb/ | אב /ɒːb/ | 𐭠𐭯 /aːb/ |
| 火 | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | оташ /otaʃ/ | آتش /aːtaʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ |
| 日頭 | خورشید /xoɾʃed/ | آفتو /ɑːftow/ | خورشید /xorʃiːd/ | офтоб /oftob/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | חורשיד /xorʃiːd/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ |
| 月光 | ماه /mɑːh/ | مه /maː/ | ماه /mɒːh/ | моҳ /moh/ | ماه /maːh/ | מאה /mɒːh/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ |
| 星 | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /sitɑra/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | ситора /sitoːra/ | ستاره /sitaːra/ | סתארה /setɒre/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/ |
| 母親 | مادر /mɑːdaɾ/ | آبه /ɑːba/ | مادر /mɒːdær/ | модар /modar/ | مادر /maːdar/ | מאדר /mɒːdær/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ |
| 父親 | پدر /padaɾ/ | آته /ɑːta/ | پدر /pedær/ | падар /padar/ | پدر /pidar/ | פדר /pedær/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ |
| 我 | من /man/ | مه /ma/ | من /man/ | ман /man/ | من /man/ | מן /man/ | 𐭠𐭭 /an/ |
| 你 | تو /to/ | تو /tu/ | تو /to/ | ту /tu/ | تو /toː/ | תו /to/ | 𐭲𐭥 /toː/ |
| 名 | نام /naːm/ | نام /nɑm/ | نام /nɒːm/ | ном /nom/ | نام /naːm/ | נאם /nɒm/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ |
| 眼 | چشم /tʃaʃm/ | چم /tʃam/ | چشم /tʃeʃm/ | чашм /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ |
| 手 | دست /dast/ | دست /dast/ | دست /dæst/ | даст /dast/ | دست /dast/ | דסת /dæst/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ |
| 心 | دل /dil/ | دل /dil/ | دل /del/ | дил /dil/ | دل /dil/ | דל /del/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ |
| 愛 | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | ишқ /iʃq/ | عشق /ʔiʃq/ | עשק /eʃq/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ |
| 樹 | درخت /daɾaxt/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /deræxt/ | дарахт /daraxt/ | درخت /diraxt/ | דרכת /deræxt/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ |
| 屋 | خانه /xɑːna/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xɒːne/ | хона /xona/ | خانه /xaːna/ | כאנה /xɒːne/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ |
| 狗 | سگ /saɡ/ | سگ /seɡ/ | سگ /sæɡ/ | саг /saɡ/ | سگ /saɡ/ | סג /sæɡ/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ |
| 貓 | پشک /puʃak/ | پشک /poʃak/ | گربه /ɡorbe/ | гурба /ɡurba/ | گربه /ɡurba/ | גורבה /ɡorbe/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ |
| 食 | خوردن /xoɾdan/ | خوردو /xoɾdoː/ | خوردن /xordæn/ | хӯрдан /xʉːrdan/ | خوردن /xʷurdan/ | חורדן /xordæn/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ |
| 飲 | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدو /noʃidoː/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | נושידן /nuːʃidæn/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ |
| 一 | یک /jak/ | یک /jak/ | یک /jek/ | як /jak/ | یک /jak/ | יך /jek/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ |
| 二 | دو /du/ | دو /du/ | دو /do/ | ду /du/ | دو /doː/ | דו /do/ | 𐭣𐭥 /doː/ |
| 你好 | سلام /salɑːm/ | سلام /salom/ | سلام /sælɒːm/ | салом /salom/ | درود /duruːd/ | שלום /ʃɒːlom/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ |
| 多謝 | تشکر /taʃakkoɾ/ | تشکر /taʃakkur/ | سپاس /sepɒːs/ | раҳмат /rahmat/ | سپاس /sipaːs/ | ספאס /sepɒːs/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ |
| 好 | خوب /xob/ | خو /xoː/ | خوب /xuːb/ | хуб /xub/ | نیک /neːk/ | חוב /xuːb/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ |
| 布穀鳥 | کوکو /kuːˈkuː/ | — | کوکو /kuːˈkuː/ | куку /kuˈku/ | — | — | — |
| 電腦 | کمپیوتر /kampjuːtar/ | — | کامپیوتر /kɒːm.pi.juː.teɾ/ | компютер /kɔmpjutɛr/ | — | — | — |
| 壽司 | سوشی /suːʃi/ | — | سوشی /suː.ʃiː/ | суши /suʃi/ | شورماهی /ʃuːr maːˈhiː/ | — | — |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要；互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。