پارسی
波斯語(古典)
印歐語系（伊朗語族、西南部 伊朗語族、新波斯語） · 歷史／隱藏變體
古典波斯語（پارسی pārsī 或 فارسی کلاسیک fārsī-ye kelāsik）係新波斯語嘅文學形式，喺公元9世紀至15世紀之間興盛，源於布哈拉嘅薩曼王朝宮廷（819–999），係以波斯-阿拉伯文字對前伊斯蘭波斯身份嘅有意復興。佢係菲爾多西《列王紀》（約1010年）、魯米《瑪斯納維》（約1273年）、薩迪《薔薇園》同《果園》（1258–1259年）、哈菲茲《詩集》（約1370年）、海亞姆《魯拜集》同尼扎米《五卷詩》嘅語言——呢啲合埋一齊構成世界文明其中一個偉大嘅文學總集。佢同現代波斯語（fa）嘅區別在於：保留咗唇化嘅 /xʷ/（xʷāhar「姊妹」、xʷurdan「食」入面嘅「khw」；現代西波斯語已失，達里語/塔吉克語保留）；保留咗長元音 /ē oː/ 同 /iː uː/ 嘅對立（德黑蘭波斯語已失；達里語/塔吉克語保留）；保留咗 /ɣ/–/q/ 嘅區別（現代西波斯語已合併）；以及喺後嚟喺德黑蘭波斯語降為 /e o/ 嘅音節入面保留短元音 /i u/（pidar→pedar、dil→del、gurba→gorbe、čišm→čašm）。佢係遍及伊朗、阿富汗、塔吉克斯坦以及歷史上蒙兀兒印度文學教育嘅教學典範——由11世紀一直連續閱讀至今，喺呢段時間裏面句法同核心詞彙都相對穩定。
使用地區
波斯語(古典)嘅31個核心詞
水
آب
/aːb/
火
آتش
/aːtaʃ/
日頭
خورشید
/xʷarʃeːd/
月光
ماه
/maːh/
星
ستاره
/sitaːra/
母親
مادر
/maːdar/
父親
پدر
/pidar/
我
من
/man/
你
تو
/toː/
名
نام
/naːm/
眼
چشم
/tʃaʃm/
手
دست
/dast/
心
دل
/dil/
愛
عشق
/ʔiʃq/
樹
درخت
/diraxt/
屋
خانه
/xaːna/
狗
سگ
/saɡ/
貓
گربه
/ɡurba/
食
خوردن
/xʷurdan/
飲
آشامیدن
/aːʃaːmiːdan/
一
یک
/jak/
二
دو
/doː/
你好
درود
/duruːd/
多謝
سپاس
/sipaːs/
好
نیک
/neːk/
壽司
شورماهی
/ʃuːr maːˈhiː/
來源
單詞比較
同Indo-European (Iranian, Southwestern Iranian, New Persian)相關語言比較
| 意思 | 波斯語(古典) | 中古波斯語 (巴列維) | 帕提亞語 | 達里語 | 波斯文 | 猶太波斯語 | 塔吉克語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | آب /aːb/ | 𐭠𐭯 /aːb/ | āb /aːb/ | آب /ɑːb/ | آب /ɒːb/ | אב /ɒːb/ | об /ob/ |
| 火 | آتش /aːtaʃ/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ | ādar /aːdar/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | оташ /otaʃ/ |
| 日頭 | خورشید /xʷarʃeːd/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ | xwar /xwar/ | خورشید /xoɾʃed/ | خورشید /xorʃiːd/ | חורשיד /xorʃiːd/ | офтоб /oftob/ |
| 月光 | ماه /maːh/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ | māh /maːh/ | ماه /mɑːh/ | ماه /mɒːh/ | מאה /mɒːh/ | моҳ /moh/ |
| 星 | ستاره /sitaːra/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/ | astārag /asˈtaːraɡ/ | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | סתארה /setɒre/ | ситора /sitoːra/ |
| 母親 | مادر /maːdar/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ | mād /maːd/ | مادر /mɑːdaɾ/ | مادر /mɒːdær/ | מאדר /mɒːdær/ | модар /modar/ |
| 父親 | پدر /pidar/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ | pid /pid/ | پدر /padaɾ/ | پدر /pedær/ | פדר /pedær/ | падар /padar/ |
| 我 | من /man/ | 𐭠𐭭 /an/ | az /az/ | من /man/ | من /man/ | מן /man/ | ман /man/ |
| 你 | تو /toː/ | 𐭲𐭥 /toː/ | tu /tuː/ | تو /to/ | تو /to/ | תו /to/ | ту /tu/ |
| 名 | نام /naːm/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ | nām /naːm/ | نام /naːm/ | نام /nɒːm/ | נאם /nɒm/ | ном /nom/ |
| 眼 | چشم /tʃaʃm/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃeʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | чашм /tʃaʃm/ |
| 手 | دست /dast/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ | dast /dast/ | دست /dast/ | دست /dæst/ | דסת /dæst/ | даст /dast/ |
| 心 | دل /dil/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ | zyrd /zird/ | دل /dil/ | دل /del/ | דל /del/ | дил /dil/ |
| 愛 | عشق /ʔiʃq/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ | friyādan /frijaːdan/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | עשק /eʃq/ | ишқ /iʃq/ |
| 樹 | درخت /diraxt/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ | dār /daːr/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /deræxt/ | דרכת /deræxt/ | дарахт /daraxt/ |
| 屋 | خانه /xaːna/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ | xānag /xaːnaɡ/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xɒːne/ | כאנה /xɒːne/ | хона /xona/ |
| 狗 | سگ /saɡ/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ | spag /spaɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /sæɡ/ | סג /sæɡ/ | саг /saɡ/ |
| 貓 | گربه /ɡurba/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ | — /—/ | پشک /puʃak/ | گربه /ɡorbe/ | גורבה /ɡorbe/ | гурба /ɡurba/ |
| 食 | خوردن /xʷurdan/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ | xward- /xward/ | خوردن /xoɾdan/ | خوردن /xordæn/ | חורדן /xordæn/ | хӯрдан /xʉːrdan/ |
| 飲 | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ | pī- /piː/ | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | נושידן /nuːʃidæn/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ |
| 一 | یک /jak/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ | ēw /eːw/ | یک /jak/ | یک /jek/ | יך /jek/ | як /jak/ |
| 二 | دو /doː/ | 𐭣𐭥 /doː/ | dō /doː/ | دو /du/ | دو /do/ | דו /do/ | ду /du/ |
| 你好 | درود /duruːd/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ | drōd /droːd/ | سلام /salɑːm/ | سلام /sælɒːm/ | שלום /ʃɒːlom/ | салом /salom/ |
| 多謝 | سپاس /sipaːs/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ | spās /spaːs/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | سپاس /sepɒːs/ | ספאס /sepɒːs/ | раҳмат /rahmat/ |
| 好 | نیک /neːk/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ | nēw /neːw/ | خوب /xob/ | خوب /xuːb/ | חוב /xuːb/ | хуб /xub/ |
| 壽司 | شورماهی /ʃuːr maːˈhiː/ | — | — | سوشی /suːʃi/ | سوشی /suː.ʃiː/ | — | суши /suʃi/ |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要；互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。