Chilunda
隆達語
Niger-Congo > Atlantic-Congo > Benue-Congo > Bantu(Guthrie zone L.52)
隆達語(Chilunda)係格思里分區 L.52 嘅班圖語言,通行於贊比亞西北省同安哥拉、剛果民主共和國交界嘅地帶。使用者係隆達-恩登布人(Lunda-Ndembu),佢哋嘅儀式生活因為維克多·特納(Victor Turner)1950 年代嘅田野調查而喺人類學界出名。佢係典型嘅班圖語言,有完整嘅名詞類別系統——kawa「狗」複數 tuwa,mutondu「樹」複數 nyitondu,katumbwa「星」複數 tutumbwa——佢嘅正字法喺贊比亞各語言之中別具一格,用咗字母 ŋ(Nzambi「上帝」,kukeŋa「愛」,itaŋwa「太陽」)。隆達語有完整嘅《聖經》(1962 年,2004 年修訂),亦用於學校同電台,但日常詞彙編纂好薄弱:網上冇免費攞到嘅大型隆達語詞典,所以好多現代詞彙喺公開資料入面都冇記錄。喺姆維尼隆加同贊比西等鄉郊地區,傳承依然穩固。
使用地區
隆達語嘅31個核心詞
水
meji
/medʒi/
火
kesi
/kesi/
日頭
itaŋwa
/itaŋwa/
月光
kakweji
/kakwedʒi/
星
katumbwa
/katumbwa/
母親
mama
/mama/
父親
tata
/tata/
我
ami
/ami/
你
eyi
/eji/
名
ijina
/idʒina/
眼
disu
/disu/
手
chikasa
/tʃikasa/
心
muchima
/mutʃima/
愛
kukeŋa
/kukeŋa/
樹
mutondu
/mutondu/
屋
itala
/itala/
狗
kawa
/kawa/
貓
—
/—/
食
kudya
/kudja/
飲
kunwa
/kunwa/
一
wumu
/wumu/
二
ayedi
/ajedi/
你好
mwani
/mwani/
多謝
nasakalili
/nasakalili/
好
chachiwahi
/tʃatʃiwahi/
單詞比較
同Niger-Congo > Atlantic-Congo > Benue-Congo > Bantu (Guthrie zone L.52)相關語言比較
| 意思 | 隆達語 | 盧瓦萊語 | 金本杜語 | 盧巴-卡賽語 | 卡翁德語 | 本巴語 | 塞納語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | meji /medʒi/ | meya /meja/ | menha /meɲa/ | mâyi /maːji/ | mema /mema/ | amenshi /amenʃi/ | madzi /madzi/ |
| 火 | kesi /kesi/ | kakahya /kakahja/ | tubia /tubja/ | kapia /kapia/ | mujilo /mudʒilo/ | umulilo /umulilo/ | moto /moto/ |
| 日頭 | itaŋwa /itaŋwa/ | likumbi /likumbi/ | muanya /mwaɲa/ | dîba /diːba/ | juba /dʒuba/ | akasuba /akasuba/ | dzuwa /dzuwa/ |
| 月光 | kakweji /kakwedʒi/ | kakweji /kakwedʒi/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngondo /ŋɡondo/ | ñondo /ɲondo/ | umweshi /umweʃi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| 星 | katumbwa /katumbwa/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mutoto /mutoto/ | lutanda /lutanda/ | intanda /intanda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| 母親 | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | bama /bama/ | bamayo /bamajo/ | mai /mai/ |
| 父親 | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | batata /batata/ | bataata /bataːta/ | baba /baba/ |
| 我 | ami /ami/ | ami /ami/ | eme /eme/ | meme /meme/ | amiwa /amiwa/ | ine /ine/ | ine /ine/ |
| 你 | eyi /eji/ | ove /ove/ | eie /eje/ | wewe /wewe/ | obewa /obewa/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| 名 | ijina /idʒina/ | lijina /liˈʒina/ | dijina /diˈʒina/ | dîna /diːna/ | jizhina /dʒiʒina/ | ishina /iʃina/ | dzina /dzina/ |
| 眼 | disu /disu/ | liso /liso/ | dixi /diʃi/ | dîsu /diːsu/ | jiso /dʒiso/ | ilinso /ilinso/ | diso /diso/ |
| 手 | chikasa /tʃikasa/ | livoko /livoko/ | lukwaku /lukwaku/ | tshianza /tʃianza/ | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| 心 | muchima /mutʃima/ | mutima /mutima/ | muxima /muʃima/ | mucima /mutʃima/ | muchima /mutʃima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ |
| 愛 | kukeŋa /kukeŋa/ | zangi /zaŋɡi/ | henda /henda/ | dinanga /dinaŋɡa/ | butemwe /butemwe/ | ukutemwa /ukutemwa/ | kufuna /kufuna/ |
| 樹 | mutondu /mutondu/ | mutondo /mutondo/ | mukune /mukune/ | mutshi /mutʃi/ | kichi /kitʃi/ | icimuti /itʃimuti/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| 屋 | itala /itala/ | zuvo /zuvo/ | inzo /inzo/ | nzubu /nzubu/ | nzubo /nzubo/ | ing'anda /iŋːanda/ | nyumba /ɲumba/ |
| 狗 | kawa /kawa/ | kawa /kawa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| 貓 | — /—/ | katako /katako/ | kasalu /kasalu/ | nyao /ɲao/ | kapuso /kapuso/ | pushi /puʃi/ | paka /paka/ |
| 食 | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kudia /kudia/ | kuja /kudʒa/ | ukulya /ukulja/ | kudya /kudja/ |
| 飲 | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunua /kunua/ | kutoma /kutoma/ | ukunwa /ukunwa/ | kumwa /kumwa/ |
| 一 | wumu /wumu/ | -mwe /mwe/ | -moxi /moʃi/ | umue /umue/ | umo /umo/ | cimo /tʃimo/ | posi /posi/ |
| 二 | ayedi /ajedi/ | -vali /vali/ | -iadi /jaːdi/ | bibidi /bibidi/ | bibili /bibili/ | fibili /fibili/ | piŵiri /piwiri/ |
| 你好 | mwani /mwani/ | mwane /mwane/ | kiebi /kiebi/ | moyo /mojo/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | muli shani /muli ʃani/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| 多謝 | nasakalili /nasakalili/ | nasakwilila /nasakwilila/ | kishukutu /kiʃukutu/ | tuasakidila /tuasakidila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | natotela /natotela/ | ndatenda /ndatenda/ |
| 好 | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | -mwaza /mwaza/ | kiá /kja/ | bimpe /bimpe/ | kyawama /kjawama/ | chisuma /tʃisuma/ | nadidi /nadidi/ |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。