удиэ кэйэвэни
Удегейська
Tungusic (Northern, Udege-Oroch subgroup — sister to Oroch and Negidal)
Udege (autonymously "удиэ кэйэвэни" Udihe Keyeveni or "Udeγe") is a Northern Tungusic language of the Russian Far East spoken by traditional taiga hunter-gatherers known as "tiger-and-taiga people". The Udege were romanticized in Vladimir Arsenyev's "Dersu Uzala" (1923) — Dersu was an Udege hunter-guide. Severely endangered: only ~100 fluent speakers remain among ~1,500 ethnic Udege, with younger generations Russian-dominant. The Bikin Valley Udege community in Krasnyy Yar is the largest contemporary settlement and the focus of cultural preservation through the Bikin National Park established 2015. Linguistically, Udege has rich vowel harmony, complex spatial case morphology, and distinctive evidentiality marking.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Удегейська
Вода
уй
/uj/
Вогонь
тогбо
/toɡbo/
Сонце
даигаси
/daiɡasi/
Місяць
биа
/bia/
Мати
энэ
/ene/
Батько
амэ
/amə/
Їсти
джевэ
/d͡ʒevə/
Пити
омимэ
/omimə/
Любов
чисанай
/t͡ʃisanaj/
Серце
миаван
/miavan/
Дерево
мо
/mo/
Дім
дзугди
/d͡zuɡdi/
Собака
инай
/inaj/
Кішка
кошк
/koʃk/
Рука
нала
/nala/
Око
писа
/pisa/
Привіт
бандиба
/bandiba/
Дякую
нюхча
/ɲuxt͡ʃa/
Один
омо
/omo/
Добрий
ая
/aja/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Tungusic (Northern, Udege-Oroch subgroup — sister to Oroch and Negidal)
| Значення | Удегейська | Нанайська | Евенкійська | Чжурчженська | Евенська | Сибинська | Маньчжурська |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | уй /uj/ | муэ /mue/ | му /mu/ | muke /muke/ | му /mu/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ |
| Вогонь | тогбо /toɡbo/ | това /tova/ | того /toɡo/ | tuwa /tuwa/ | тоог /toːɡ/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ |
| Сонце | даигаси /daiɡasi/ | сиун /siun/ | дылача /dɯlatɕa/ | šun /ʃun/ | нөлтэн /nølten/ | ᠰᡠᠨ /sun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ |
| Місяць | биа /bia/ | биа /bia/ | бега /beɡa/ | biya /bija/ | бяг /bjaɡ/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ |
| Мати | энэ /ene/ | энин /enin/ | эни /eni/ | eme /eme/ | эньэн /eɲen/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ |
| Батько | амэ /amə/ | ама /ama/ | ама /ama/ | ama /ama/ | ама /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ |
| Їсти | джевэ /d͡ʒevə/ | депу /depu/ | дептэ /depte/ | jefu /dʒefu/ | дьэб /dʒeb/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /d͡ʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ |
| Пити | омимэ /omimə/ | омичи /omitʃi/ | умӣ /umiː/ | omi /omi/ | ум /um/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ |
| Любов | чисанай /t͡ʃisanaj/ | эйини /ejini/ | аявдави /ajavdavi/ | gosi /ɡosi/ | аякан /ajakan/ | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /t͡ʃiltumbi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ |
| Серце | миаван /miavan/ | миаван /miavan/ | меван /mevan/ | niyaman /nijaman/ | мяван /mjavan/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ |
| Дерево | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | mo /mo/ | мо /mo/ | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ |
| Дім | дзугди /d͡zuɡdi/ | дё /dʒo/ | дю /dʒu/ | boo /boː/ | дьу /dʒu/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ |
| Собака | инай /inaj/ | инда /inda/ | нгинакин /ŋinakin/ | indahǔn /indahuːn/ | нгин /ŋin/ | ᠨᡳᠨᠳᠠᡥᡡᠨ /nindaxun/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ |
| Кішка | кошк /koʃk/ | коси /kosi/ | кошка /koʂka/ | kesike /kesike/ | кошка /koʂka/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ |
| Рука | нала /nala/ | нгала /ŋala/ | нгалэ /ŋale/ | gala /ɡala/ | нгал /ŋal/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ |
| Око | писа /pisa/ | насал /nasal/ | эса /esa/ | yasa /jasa/ | яса /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ |
| Привіт | бандиба /bandiba/ | банди-банди /bandi bandi/ | дорообо /doroːbo/ | — /—/ | дорова /dorova/ | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ |
| Дякую | нюхча /ɲuxt͡ʃa/ | банихан /banihan/ | пасиба /pasiba/ | — /—/ | пасиба /pasiba/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ |
| Один | омо /omo/ | эмун /emun/ | умун /umun/ | emu /emu/ | омэн /omen/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ |
| Добрий | ая /aja/ | ая /aja/ | ая /aja/ | sain /sain/ | ай /aj/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.